Αιτίες και Παράγοντες κινδύνου υπογονιμότητας

19-6-2021

Μαρία Μιχαλούδη

Ως ορισμός της<<υπογονιμότητας>> νοείται  η αδυναμία ενός ζευγαριού να επιτύχει σύλληψη  και να αποκτήσει παιδί μετα από προσπάθειες ενός χρόνου συχνών σεξουαλικών επαφών, δίχως αντισυλληπτική προστασία. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι όταν η ηλικία της γυναίκας πλησιάζει τα 40 έτη, ο υπολογισμός του χρόνου υπογονιμότητας μειώνεται στους 6 μήνες αντί για τον ένα χρόνο .

Η << υπογονιμότητας>> δεν πρεπει να  συνδέεται  με την <<στειρότητα>>,διότι η στειρότητα είναι  η απολυτή βιολογική αδυναμία τεκνοποίησης (όπως στην περίπτωση που μια γυναικά έχει υποβληθεί σε ολική αφαίρεση μήτρας και ωοθηκών που θεωρείται ανέφικτο σαφώς να τεκνοποιήσει.)

Πιθανότητα Φυσιολογική κύησης

 

Σε ένα γόνιμο ζευγάρι με κανονική  σεξουαλική ζωή η μέση φυσιολογική δυνατότητα επιτυχίας κυήσεως δεν ξεπερνάει το 20% για κάθε έμμηνο κύκλος. Το ποσοστό αυτό είναι περισσότερο αυξημένο όταν η ηλικία της γυναίκας είναι μικρη(κατω των 25 ετών),παραμένει σχεδόν σταθερό έως την ηλικία των 30 οπου ελαττώνεται προοδευτικά μέχρι την ηλικία των 40 ετών. Για τους άνδρες δεν ισχύει το ίδιο, αφού παρ’ ότι η ελάττωση στην παραγωγή σπέρματος ξεκινάει από την ηλικία των 25 ετών, μερικοί άντρες παραμένουν γόνιμοι μέχρι και τα 60 ή 70 έτη.

Σε μεγαλύτερες από αυτές ηλικίες ,το ποσοστό φυσιολογικής σύλληψης είναι  αρκετά περιορισμένο ,της τάξεως 5% το ανώτερο.

Σχεδόν το 50% των φυσιολογικών γονίμων ζευγαριών στέφουν με επιτυχία κύηση  στην διάρκεια του πρωτου έτους προσπαθειών και 20-35% των ζευγαριών αυτών επιτυγχάνει κύηση κατά το δεύτερο ετος προσπαθειών .

Επιδημιολογικά δεδομένα υπογονιμότητας

Η υπογονιμότητα αποτελει μια σχετικά  συχνή ιατρική κατασταση με αισθητές ψυχολογικές ,οικονομικές καθώς και δημογραφικές συνέπειες .

Σύμφωνα με διάφορες επιδημιολογικές μελέτες και εκτιμήσεις του Π.Ο.Υ. περίπου το 10-12% των ζευγαριών που είναι σε αναπαραγωγική ηλικία ερχονται αντιμέτωποι με κάποια μορφή δυσκολίας στην προσπάθεια τους να αποκτήσουν απογόνους.

 Παγκοσμίως υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 8090 εκατομμύρια υπογόνιμα ζευγάρια ,στα οποία προστίθενται περίπου 2 εκατομμύρια νέα ζευγάρια κάθε χρόνο ,με τάση για αύξηση. Η συχνότητα εμφάνισης της υπογονιμότητας ποικίλει από περιοχή σε περιοχή και από πληθυσμό σε πληθυσμό. Είναι  επίσης σημαντικό να αναφερθεί ότι το 85% από τα ζευγάρια αυτά (77 εκατομμύρια), δεν αναζητούν ποτέ βοήθεια για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Από τα 13 εκατομμύρια ζευγάρια που αναζητούν ιατρική βοήθεια, ποσοστό μικρότερο από το 42%, θα αρχίσει τελικά θεραπεία. Έτσι, λοιπόν, από όλα τα ζευγάρια που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα, μόνο το 6% έχουν την ιατρική βοήθεια που απαιτείται.

Μάλιστα όσον αφορά την Ελλάδα  έχει καταγραφεί ότι διαθέτει τα χαμηλότερα ποσοστά γονιμότητας σύμφωνα με την Eurostat.Καθως  με βάση τα στοιχεία που ειχαν καταγραφεί το 2005 οι Ελληνίδες γένουν κατά μέσο ορό 1,28 παιδιά.

 

Κατηγορίες υπογονιμότητας 

Η υπογονιμότητας διακρίνεται σε δυο κατηγορίες ,στην πρωτοπαθή  και στην δευτεροπαθή .

Στην πρωτοπαθή/πρωτογενής υπογονιμότητα αναφερόμαστε στην αδυναμία σύλληψης υστερα από ένα τουλάχιστον χρόνο προσπαθειών, δίχως  αντισύλληψη και χωρις να έχει  πραγματοποιηθεί προηγουμένη κύηση στο παρελθόν.

Ενώ  στην δευτεροπαθή/δευτερογενής  έχει πραγματοποιηθεί σύλληψη τουλάχιστον μια φορα στο παρελθόν, αλλα υπάρχει αδυναμία για νέα κύηση.

 Συμπτώματα

Γυναίκες 

  • Ακανόνιστη περίοδος
  • Έντονοι πόνοι περιόδου
  • Απουσία περιόδου
  • Συμπτώματα ορμονικών διαταραχών
  • Πόνος κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής

 Άνδρες 

  • Υποτονική ερωτική επιθυμία
  • Πόνος ή πρήξιμο στους όρχεις
  • Στυτική δυσλειτουργία
  • Προβλήματα εκσπερμάτωσης
  • Υποπλαστικοί όρχεις

Ποια είναι τα συνήθη αίτια υπογονιμότητας;

Αρκετοί  παράγοντες  επηρεάζουν την υπογονιμότητα. Μερικές  φορές αποτελεί εύκολη υπόθεση ο εντοπισμός της αιτίας που την προκαλεί ,άλλες πάλι δύσκολη. Η υπογονιμότητα  αφορά και τα δυο μέλη μιας σχέσης, είναι ένα κοινό πρόβλημα  ,καθώς στο 1/3 των περιπτώσεων το πρόβλημα εντοπίζεται στον άνδρα, στο 1/3 στη γυναίκα και 1/3 εντοπίζεται και στους δύο συντρόφους.

 ΑΙΤΙΕΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

  1. Διαταραχές ωορρηξίας

οι οποίες επηρεάζουν  την απελευθέρωση των ωαρίων από τις ωοθήκες. Αυτές περιέχουν ορμονικές διαταραχές όπως σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Όπως είναι  η υπερπρολακτιναιμία, μια κατάσταση στην οποία παράγεται υπερβολική ποσότητα  προλακτίνης – η ορμόνη που διεγείρει την παραγωγή μητρικού γάλακτος –  οπου μπορεί επίσης να επηρεάσει την ωορρηξία.  Επιπλέον η υπερβολική ορμόνη του θυρεοειδούς (υπερθυρεοειδισμός) ή πολύ μικρή (υποθυρεοειδισμός) πιθανό να έχει επίδραση στον εμμηνορροϊκό κύκλο ή να προκαλέσει υπογονιμότητα. Ακόμη, άλλες υποκείμενες αιτίες μπορεί να είναι η υπερβολική άσκηση, οι διατροφικές διαταραχές  και οι  όγκοι.

 2.  Ανωμαλίες της μήτρας ή του τραχήλου της μήτρας

Συμπεριλαμβανομένων των ανωμαλιών στον τράχηλο, των πολύποδων στη μήτρα ή του σχήματος της μήτρας. Μια από αυτές τις ανωμαλίες είναι  οι  μη καρκινικοί (καλοήθεις) όγκοι στο τοίχωμα της μήτρας ,τα λεγόμενα (ινομυώματα της μήτρας)   που είναι αναπτύξεις που εκδηλώνονται  μέσα και γύρω από το τοίχωμα της μήτρας . Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να αποτρέψουν τη γονιμοποίηση ενός γονιμοποιημένου ωαρίου στη μήτρα ή να φράξουν μια σάλπιγγα. Αν και  ένας  μεγάλος αριθμός  γυναικών με ινομυώματα δεν έρχεται αντιμέτωπος με   κάποιου είδους πρόβλημα  στη γονιμότητα και μπορούν να μείνουν έγκυες. Βέβαια , ορισμένες γυναίκες με ινομυώματα αντιμετωπίζουν δυσκολία στο  να μείνουν έγκυες φυσικά ή μπορεί να έχουν πολλαπλές αποβολές ή πρόωρο τοκετό .

Μια ακόμη τέτοια  ανωμαλία αποτελούν και  οι πολύποδες ,όπου είναι δυνατό να  επηρεάσουν τη λειτουργία της μήτρας και να δημιουργήσουν δυσκολία σε μια γυναίκα να μείνει έγκυος μετά τη σύλληψη. 

 

3. Βλάβη ή απόφραξη των σαλπίγγων

Που συνήθως δημιουργείται από φλεγμονή της σάλπιγγας(σαλπιγγίτιδα).Αυτό πιθανό να προκύψει από φλεγμονώδη νόσο της πυέλου ,η οποία συχνά προκαλείται από σεξουαλικά μεταδιδόμενη λοίμωξη ,ενδομητρίωση η συμφύσεις.

 4. Ενδομητρίωση

Η οποία εκδηλώνεται όταν ο ενδομήτριος ιστός αναπτύσσεται έξω από την μήτρα .Πιθανό να επηρεάσει τη λειτουργία των ωοθηκών ,της μήτρας και των σαλπίγγων.

 

5. Πρωτογενής ανεπάρκεια των ωοθηκών (πρώιμη εμμηνόπαυση)

Όταν οι ωοθήκες σταματούν να λειτουργούν και η εμμηνόρροια τελειώνει πριν από την ηλικία των 40 ετών. Παρά το γεγονός ότι η  αιτία είναι συνήθως άγνωστη, μερικοί  παράγοντες σχετίζονται με την πρώιμη εμμηνόπαυση, συμπεριλαμβανομένων ασθενειών του ανοσοποιητικού συστήματος, ορισμένων γενετικών καταστάσεων όπως το σύνδρομο Turner ή φορείς Σύνδρομο Fragile X και θεραπεία ακτινοβολίας ή χημειοθεραπείας.

6. Πυελικές συμφύσεις

Είναι ζώνες ουλώδους ιστού που δεσμεύουν όργανα . Μπορούν να σχηματιστούν μετά από πυελική λοίμωξη, σκωληκοειδίτιδα, ενδομητρίωση ή κοιλιακή ή πυελική χειρουργική επέμβαση.

7. Ο καρκίνος και η θεραπεία του

Ορισμένοι καρκίνοι – κυρίως  οι αναπαραγωγικοί καρκίνοι – στις περισσότερες περιπτώσεις επηρεάζουν τη γονιμότητα των γυναικών. Τόσο η ακτινοβολία όσο και η χημειοθεραπεία.

  1. Μη φυσιολογική παραγωγή ή λειτουργία σπέρματος

Πιθανές αίτιες λόγω  μη κατεβασμένων όρχεων ,ή γενετικών ελαττωμάτων, προβλημάτων υγείας όπως ο διαβήτης ή λοιμώξεων όπως χλαμύδια, γονόρροια, παρωτίτιδα ή HIV. Μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ποιότητα του σπέρματος οι διευρυμένες φλέβες στους όρχεις (κιρσοκήλη). 

 

2. Προβλήματα με την παράδοση σπέρματος

Πιθανές αίτιες λόγω σεξουαλικών προβλημάτων, όπως είναι  η πρόωρη εκσπερμάτωση. Επίσης  ορισμένες γενετικές ασθένειες όπως  είναι η κυστική ίνωση. Αλλα επίσης δομικά προβλήματα, όπως  απόφραξη στον όρχι, ή ακόμη και  βλάβη ή τραυματισμός στα αναπαραγωγικά όργανα σχετίζονται με προβλήματα  σχετικά με την παράδοση σπέρματος.

 

3.Υπερβολική έκθεση σε ορισμένους περιβαλλοντικούς παράγοντες

 Σε αυτούς ανήκουν τα  φυτοφάρμακα ,άλλες χημικές ουσίες καθώς και η  ακτινοβολία. Επιπλέον  είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι το κάπνισμα, το αλκοόλ, η μαριχουάνα, τα αναβολικά στεροειδή καθώς και  η λήψη φαρμάκων για τη θεραπεία βακτηριών λοιμώξεων, της υψηλής αρτηριακής πίεσης και της κατάθλιψης μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη γονιμότητα. Επιπρόσθετα άλλοι παράγοντες μπορεί να είναι η  συχνή έκθεση σε θερμότητα, όπως σε σάουνες ή υδρομασάζ ,διότι   μπορεί να αυξήσει τη θερμοκρασία του σώματος και μπορεί να επηρεάσει  την παραγωγή σπέρματος.

4. Βλάβες που σχετίζονται με τον καρκίνο και τη θεραπεία του

Η θεραπεία για καρκίνο ενδέχεται να βλάψει την παραγωγή σπέρματος, μερικές φορές σοβαρά(ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία ).

 

Υπάρχει ωστόσο και η ανεξήγητη υπογονιμότητα

Είναι η αποτυχία να προσδιοριστεί η συγκεκριμένη αιτία στην αδυναμία επίτευξης εγκυμοσύνης ύστερα από ολοκληρωμένο έλεγχο των συζύγων. Στις περιπτώσεις  ανεξήγητης υπογονιμότητας, το αναπαραγωγικό σύστημα και το ορμονικό προφίλ της γυναίκας είναι φυσιολογικά και το σπέρμα του άνδρα δεν έχει πρόβλημα.Ωστόσο ,το ζευγάρι δεν μπορεί να συλλάβει. Πιθανό, να σχετίζεται με την δυσλειτουργία των ωαρίων και του σπέρματος. Μερικές από αυτές τις παθήσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν με θεραπεία εξωσωματικής γονιμοποίησης.

Επιβαρυντικοί παράγοντες 

Ορισμένοι παράγοντες του τρόπου ζωής επηρεάζουν τη γονιμότητα στις γυναίκες, στους άνδρες ή και στα δύο ,κάποιοι από αυτούς είναι οι εξής:

Παράγοντές κινδύνου
      Ηλικία Η γονιμότητα των γυναικών σταδιακά ελαττώνεται με την ηλικία, κυρίως  στα μέσα της δεκαετίας του ’30, και μειώνεται γρήγορα μετά την ηλικία των 37 ετών. Η υπογονιμότητα σε ηλικιωμένες γυναίκες πιο πιθανό  οφείλεται στον χαμηλότερο αριθμό και ποιότητα των αυγών και μπορεί επίσης να οφείλεται σε προβλήματα υγείας που επηρεάζουν τη γονιμότητα. Οι άνδρες άνω των 40 ετών μπορεί να είναι λιγότερο γόνιμοι από τους νεότερους.
  Να είναι κάποιος         υπέρβαρος η παχυσαρκία σχετίζεται με  τον χαμηλότερο αριθμό των  σπερματοζωαρίων καθώς και μειωμένη  ποιότητα  αυτών όσον αφορά τους άνδρες.
    Είναι λιποβαρή Η έλλειψη βάρους συνδέεται με τη δυσλειτουργία των ωοθηκών 

  θέματα άσκησης

υπερβολική -ελάχιστη

Η επίμονη σωματική εργασία – υπερβολική άσκηση  ελαττώνει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων στους άνδρες.  

 Ενώ στις γυναίκες επηρεάζει την ωορρηξία ,  από την άλλη η έλλειψη άσκησης συμβάλλει στην παχυσαρκία, η οποία μεγαλώνει τον κίνδυνο υπογονιμότητας.

  Η χρήση αλκοόλ  Για τις γυναίκες, δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο χρήσης αλκοόλ κατά το διάστημα της σύλληψης ή της εγκυμοσύνης. Η χρήση αλκοόλ μπορεί να συμβάλει στη στειρότητα. Η κατανάλωση  αλκοόλ αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο γενετικών ανωμαλιών για τις γυναίκες και, εάν σε αρκετά υψηλά επίπεδα στο αίμα της μητέρας, μπορεί να προκαλέσει σύνδρομο εμβρυϊκού αλκοόλ. Όσον αφορά  τους άνδρες, η βαριά χρήση αλκοόλ μπορεί να ελαττώσει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων και την κινητικότητα.
Διατροφή  Η βέλτιστη αναπαραγωγική λειτουργία απαιτεί σωστή διατροφή
Η υψηλή αρτηριακή πίεση  Η υψηλή αρτηριακή πίεση τροποποιεί  το σχήμα του σπέρματος, περιορίζοντας έτσι τη γονιμότητα. 
Η ακτινοθεραπεία και η χημειοθεραπεία  φάρμακα που χρησιμοποιούνται για χημειοθεραπεία μπορεί μερικές φορές να προκαλέσουν ανεπάρκεια των ωοθηκών, πράγμα που σημαίνει ότι οι ωοθήκες  δεν θα μπορούν πλέον να λειτουργούν σωστά. 
  Κάπνισμα-άλλες ουσίες

Το κάπνισμα καπνού ή μαριχουάνας από τους δύο συντρόφους μπορεί να ελαττώσει την πιθανότητα εγκυμοσύνης. Το κάπνισμα έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων στους άνδρες και αυξάνει τον κίνδυνο αποβολής, πρόωρης γέννησης και μωρών με χαμηλό βάρος γέννησης για τις γυναίκες. Το κάπνισμα από κάθε σύντροφο μειώνει την πιθανότητα σύλληψης με κάθε κύκλο, είτε φυσικά είτε με εξωσωματική γονιμοποίηση, κατά το ένα τρίτο. Το κάπνισμα περιορίζει επίσης την πιθανή αποτελεσματικότητα της θεραπείας γονιμότητας. Οι αποβολές είναι πιο συχνές σε γυναίκες που καπνίζουν. Επιπλέον το κάπνισμα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο στυτικής δυσλειτουργίας και χαμηλό αριθμό σπερματοζωαρίων στους άνδρες. Η μαριχουάνα και η κοκαΐνη

μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά τη γονιμότητα και να δυσκολέψουν την ωορρηξία. Η χρήση κοκαΐνης σε έγκυες γυναίκες μπορεί να δημιουργήσει σοβαρές καθυστερήσεις και προβλήματα στα νεφρά στο μωρό και αποτελεί  ίσως το χειρότερο δυνατό ναρκωτικό κατά την εγκυμοσύνη.

 

Διάγνωση

Η διάγνωση της υπογονιμότητας γίνεται από εξειδικευμένο ιατρό(γυναικολόγο , ουρολόγοανδρολόγο η ενδοκρινολόγο ,ανάλογα με την κάθε περίπτωση).

Πριν από κάποια θεραπεία είναι απαραίτητο να τεθεί μια ολοκληρωμένη διάγνωση. Έκτος από την κλινική εξέταση και την λεπτομερή λήψη του ιατρικού ιστορικού του ζευγαριού ο διαγνωστικός έλεγχος συμπεριλαμβάνει:

 

  • Μικροβιολογικές εξετάσεις(πιο συχνά καλλιέργεια σπέρματος και κολπικού υγρού)
  • Εργαστηριακές αναλύσεις αίματος, σπέρματος και τραχηλικής βλέννης
  • ειδικές απεικονιστικές εξετάσεις (υπερηχογράφημα κάτω κοιλίας ή οσχέου, υστεροσαλπιγγογραφία, αξονική ή μαγνητική τομογραφία)
  • κολποσκόπηση, πεοσκόπηση
  • χειρουργικές επεμβάσεις (υστεροσκόπηση, λαπαροσκόπηση)
  • άλλες ειδικές εξετάσεις και αναλύσεις (ανοσολογικές, σπέρματος, κ.λπ.)

 

Θεραπεία

Η ηλικία της γυναίκας και οι οικονομικές δυνατότητες του ζευγαριού είναι παράγοντες που είναι σημαντικό να ληφθούν σοβαρά υπ’ όψιν, δεδομένου ότι η διάγνωση και η θεραπεία της υπογονιμότητας μπορεί μερικές φορές να  απαιτεί πολύ χρόνο και χρήματα.

 

Ανάλογα με την διάγνωση, προσφέρονται διαφορετικές επιλογές. Οι απλούστερες είναι:

  • Φαρμακευτική αγωγή για την καταπολέμηση λοιμώξεων

 

  • Φαρμακευτική αγωγή για την ρύθμιση ή την διέγερση της λειτουργίας των ωοθηκών ή των όρχεων.
  • Χειρουργική επέμβαση για την θεραπεία ανατομικών προβλημάτων του αναπαραγωγικού συστήματος ή ενδομητρίωσης.
  • Συνδυασμός φαρμακευτικής και χειρουργικής θεραπείας, εάν αυτό κριθεί απαραίτητο.
  • Σε περίπτωση που αυτές οι μέθοδοι δεν βοηθήσουν , ή εάν η εφαρμογή τους είναι περιττή, κρίνεται απαραίτητη  η προσφυγή σε περισσότερο σύνθετες  μεθόδους όπως οι  μέθοδοι ή τεχνικές Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΙΥΑ).

Κοινοποιήστε 

Βρείτε μας στο Facebook και στο Instagram

Επικοινωνία
 Η ομάδα μας
Διαφημιστείτε στη truemed.gr
Όροι χρήσης
Προσωπικά δεδομένα
Copyright©Truemed
Για περισσότερη ζωή
Designed – Developed by Premiumweb.gr

 

| Επικοινωνία | Η ομάδα μας | Διαφημιστείτε στη truemed.gr|  | Όροι χρήσης | Προσωπικά δεδομένα | Copyright©Truemed | |Για περισσότερη ζωή |
Designed – Developed by Premiumweb.gr

 

© 2019 TrueMed Media. All rights reserved. Our website services, content, and products are for informational purposes only. TrueMed Media does not provide medical advice, diagnosis, or treatment.