Επιληπτικές κρίσεις στην παιδική ηλικία: Τι είναι και πως τις αντιμετωπίζουμε;

Ραφαέλα Μενελάου

Από το 2015 η 12η Φεβρουαρίου έχει καθιερωθεί ως η Διεθνής Ημέρα κατά της Επιληψίας, μιας διαταραχής που επιφέρει στιγματισμό στην καθημερινότητα των πασχόντων και ιδιαίτερα στα άτομα της παιδικής ηλικίας. Όπλα στην φαρέτρα μας απέναντι στον στιγματισμό, αποτελούν η διαρκής ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση σχετικά με το τι είναι η επιληψία και οι επιληπτικές κρίσεις, αλλά και το πώς αντιδρούμε όταν έρθουμε αντιμέτωποι με μια από αυτές.

Επιληψία και επιληπτική κρίση

Ως επιληψία, σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Νευρολογικών Διαταραχών και Εγκεφαλικού, ορίζεται η χρόνια διαταραχή στην οποία εμφανίζεται επαναλαμβανόμενη, απρόκλητη δραστηριότητα επιληπτικών κρίσεων. Οι κρίσεις αυτές μπορεί να εμφανίζουν διαφορές στην ένταση, από σύντομες διακοπές προσοχής έως και παρατεταμένους σπασμούς. Η επιληψία στα παιδιά διαφέρει από αυτή των ενηλίκων, μιας και ο παιδικός οργανισμός βρίσκεται σε διαρκή μεταβολή. Οι λόγοι εμφάνισης επιληψίας στα παιδιά ποικίλουν, ωστόσο δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε εγκεφαλικούς τραυματισμούς, γενετικούς παράγοντες και την τυχόν ύπαρξη όγκων.

Η επιληπτική κρίση αποτελεί μια μη φυσιολογική, ξαφνική, υπερβολική και ανεξέλεγκτη διαταραχή στο επίπεδο της συνείδησης, στην κινητική ή αισθητηριακή ικανότητα και στην συμπεριφορά και εκδηλώνονται συνήθως με την μορφή των σπασμών. Μια μεμονωμένη κρίση μπορεί να συμβεί δίχως γνωστό λόγο. Οι επιληπτικές κρίσεις ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του παιδιού κατά την διάρκειά τους και την αιτία που τις προκαλεί,  χωρίζονται σε τρεις ευρείες κατηγορίες:

1. Γενικευμένες: Προέρχονται και από τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου
2. Εστιακές: Προέρχονται από ένα τμήμα του ενός εγκεφαλικού ημισφαιρίου
3. Μη ταξινομημένες: Εμφανίζονται δίχως γνωστό λόγο

Σημαντικό είναι να τονίσουμε πως η εμφάνιση μιας επιληπτικής κρίσης δεν σημαίνει πως κάποιος πάσχει από επιληψία. Η επιληψία χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενες επιληπτικές κρίσεις. 

Πως αντιμετωπίζουμε μια επιληπτική κρίση;

Πολύ σημαντικό για την ορθή αντιμετώπιση μιας επιληπτικής κρίσης, είναι να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας και να μείνουμε όσο το δυνατόν ήρεμοι μπορούμε. Δεν ξεχνάμε πως, στόχος μας είναι η προστασία του παιδιού αλλά και η δική μας.

1. Κοιτάμε την ώρα κατά την οποία άρχισε η κρίση ώστε να ξέρουμε την ακριβή διάρκειά της. Αν διαρκέσει πάνω από 5 λεπτά μια κρίση, είναι αναγκαία η άμεση ιατρική παρέμβαση.
2. Προστατεύουμε το παιδί από τραυματισμούς, απομακρύνοντας τυχόν επικίνδυνα ή αιχμηρά αντικείμενα που υπάρχουν στον χώρο. Αν το παιδί φοράει γυαλιά ή κοσμήματα, τα αφαιρούμε. 
3. Γυρίζουμε το παιδί στο πλάι ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εισρόφησης και να διατηρηθεί ανοιχτός ο αεραγωγός του. Με προσοχή και χωρίς ιδιαίτερη πίεση, καθαρίζουμε τις στοματικές εκκρίσεις.
4. Δεν εμποδίζουμε τις κινήσεις του παιδιού κατά την διάρκεια των σπασμών και δεν τοποθετούμε αντικείμενα στο στόμα του στην προσπάθεια να το διατηρήσουμε ανοιχτό.
5. Εάν ο ένας σπασμός ακολουθηθεί από έναν δεύτερο χωρίς ενδιάμεση ανάκτηση αισθήσεων, αναζητούμε αμέσως ιατρική βοήθεια.

Όταν το παιδί συνέλθει ύστερα από το επεισόδιο, βεβαιωνόμαστε πως έχει ανακτήσει τις αισθήσεις του και το επίπεδο συνείδησής του σε ικανοποιητικό βαθμό και ελέγχουμε μήπως υπήρξαν τραυματισμοί. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το παιδί έχει επανέλθει από μια κατάσταση σοκ, επομένως το παν είναι η ύπαρξη ήπιας και ήρεμης αντιμετώπισης. Καθησυχάζουμε το παιδί, εξηγούμε τι συνέβη και του δίνουμε τον απαραίτητο χρόνο ώστε να ξεκουραστεί.

Πηγές:
https://www.uptodate.com/contents/seizures-in-children-beyond-the-basics
https://kidshealth.org/en/parents/seizure.html
https://www.sansimera.gr/worldays/374
Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική, Τόμος 2 – Donna D. Ignatavicius, M. Linda Workman, Cherie R. Rebar, Nicole M. Heimgartner