Σύνδρομο μετά το βιασμό: Οι συνέπειες του βιασμού στη ψυχική υγεία

20-8-2021

Αρετή Πανουτσακοπούλου

ΒΙΑΣΜΟΣ

Αρχικά, θα ήταν σκόπιμο να ορίσουμε την έννοια «βιασμός». Βιασμός, λοιπόν, είναι ένα έγκλημα βίας και αποτελεί τη δεύτερη σε σοβαρότητα άσκηση βίας μετά την ανθρωποκτονία και συνιστά παραβίαση της σωματικής ακεραιότητας ενός ατόμου. Το θέμα δεν είναι αυτό του σεξ, αλλά αυτό της βίας-εξαναγκασμού, της κυριαρχίας και του εξευτελισμού. Αφορά κάθε σεξουαλική δραστηριότητα, η οποία επιβάλλεται με τη βία και η φράση κλειδί είναι η απουσία συναίνεσης

 

ΒΙΟΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ-ΑΙΤΙΑ ΒΙΑΣΜΟΥ

Κατά καιρούς, έχουν διατυπωθεί διάφορες θεωρίες σε μια προσπάθεια να κατανοηθούν τα αίτια του βιασμού. Έτσι, έχουν αναπτυχθεί οι εξής:

  • ΘΕΩΡΙΑ ΕΣΤΙΑΣΜΕΝΗ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ

Η οπτική αυτή βλέπει τους βιαστές σαν ανώριμα συναισθηματικά άτομα που νιώθουν ανίσχυρα και αβέβαια για τον εαυτό τους, ανίκανα να αντιμετωπίσουν τα συνήθη στρεσσογόνα γεγονότα της καθημερινής ζωής. Έτσι, υπάρχει ο βιασμός από θυμό, από ισχύος, σαδιστικός βιασμός, βιασμός από ομάδα-συμμορία και βιασμός από συνοδό σε ραντεβού ή από γνωστό.

  • ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

Οι περισσότεροι βιαστές δεν έχουν φυσιολογικές διαπροσωπικές σχέσεις. Είναι απασχολημένοι με τις δικές τους φαντασιώσεις και θέλουν να ελέγχουν και να κυριαρχούν στους άλλους παρά να συνδέονται σε αμοιβαία ικανοποιητικές σχέσεις. Με αυτό το πρότυπο στο μυαλό ένας βιαστής θεωρεί πως δεν είναι αναγκαία η συναίνεση στη σεξουαλική δραστηριότητα ακόμα και από τη σύζυγό του.

  • ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ

Η αποδοχή-επιδοκιμασία από την κοινωνία της χρησιμοποίησης εκφοβισμού, εξαναγκασμού και βίας για την επίτευξη ενός σκοπού, συμβάλλει σε ένα υπερβολικό επίπεδο βίας. Τα πρότυπα που δημιουργούν η οικογένεια, οι συνομήλικοι, τα ΜΜΕ, μέσω ταινιών τρόμου, φρίκης ή βίαιης πορνογραφίας απευαισθητοποιούν, με αποτέλεσμα οι θεατές να γίνονται αναίσθητοι στον πόνο, το φόβο και την ταπείνωση που προκαλούνται από τη σεξουαλική επιθετικότητα.

  • ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

Σύμφωνα με αυτή, ο βιασμός είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιων και βαθιά ριζωμένων κοινωνικοοικονομικών παραδόσεων, όπου υπάρχει έντονη πατριαρχία με τους άντρες να κυριαρχούν και οι γυναίκες να θεωρούνται υποδεέστερες, ανίσχυρες ακόμα και ιδιοκτησία.

 

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΒΙΑΣΜΟ

ΟΡΙΣΜΟΣ

Ο βιασμός είναι μια βίαιη πράξη εναντίον ενός αθώου ατόμου. Αλλάζει τις ζωές για πάντα, γιατί από τη στιγμή που οι άνθρωποι γίνονται θύματα, δεν αισθάνονται ποτέ ξανά εντελώς ασφαλείς. Η αντίδραση του θύματος σε αυτή την πράξη βίας αναφέρεται σαν σύνδρομο βιασμού. Μια πληθώρα παραγόντων συντελούν στην αντίδραση, όπως η ηλικία, το αναπτυξιακό στάδιο, το ιστορικό προηγούμενης θυματοποίησης, η σχέση με το δράστη πριν από τον βιασμό και η ικανότητα να χρησιμοποιεί το άτομο ερείσματα υποστήριξης.

 

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

Οι άμεσες συνέπειες ενός βιασμού είναι οι σωματικές. Μια πιθανή εγκυμοσύνη, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, ειδικά το AIDS είναι κάποιες από αυτές. Ακόμα, το θύμα μπορεί να έχει χτυπηθεί ή πυροβοληθεί, να εμφανίζει ακατάσχετη αιμορραγία και τραυματισμό σε ζωτικά όργανα ή ακόμα και στον κόλπο ή το ορθό.  

Το σύνδρομο αυτό όμως μπορεί να έχει και μακροχρόνιες συνέπειες. Συχνά, αναπτύσσεται κατάθλιψη μέσα σε λίγες εβδομάδες μετά από την επίθεση και διαρκεί έως και 3 μήνες και δεν είναι απίθανο για το θύμα να εμφανίσει αυτοκτονικό ιδεασμό. Για μερικούς, η κατάθλιψη θα  εξελιχθεί σε μείζονα διαταραχή ψυχικής υγείας που απαιτεί ιατρική παρέμβαση. Άλλοι αναπτύσσουν έμμονες ιδέες-σκέψεις, οι οποίες μπορεί να είναι αρκετά σοβαρές, ώστε να εμποδίζουν την καθημερινή τους λειτουργία. Ορισμένοι βιώνουν αναδρομές στο παρελθόν, άλλοι βλέπουν όνειρα βίας, ενώ μερικοί μπορεί να είναι απασχολημένοι με σκέψεις μελλοντικού κινδύνου.

 

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΘΥΜΑΤΟΣ

Τα θύματα πρέπει να ελέγχονται σε όλα τα συστήματα για ενδεχόμενους τραυματισμούς. Έτσι, ελέγχονται:

  1. Το κεφάλι: για ενδείξεις τραυματισμού, μελανιές, μώλωπες στο πρόσωπο, κατάγματα προσώπου, πρησμένα/οιδηματώδη μάτια
  2. Το δέρμα: για μώλωπες, τραυματισμούς σε γεννητική περιοχή/γεννητικά όργανα
  3. Το μυοσκελετικό: για κατάγματα πλευρών, χεριών, ποδιών
  4. Η κοιλιά: για μώλωπες ή τραυματισμούς ή εσωτερικές βλάβες

Ακόμα, γίνεται λήψη υλικού από τα νύχια, επίχρισμα από το στόμα, φάρυγγα, κόλπο, ορθό για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, ενώ καθορίζεται και η ομάδα αίματος του θύματος.

 

ΣΚΟΠΟΙ ΤΗΣ ΙΑΤΡΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

  • Επαναφορά στην προ του βιασμού κατάστασής τους και επίτευξη ενός υψηλότερου επιπέδου λειτουργικότητας
  • Έλεγχος στη δυνατότητα να θυμάται. Το θύμα φαίνεται να έχει ξεπεράσει την κρίση όταν επιλέγει αν θα ανακαλεί ή όχι το βιασμό, αν έχει λιγότερους εφιάλτες και αναδρομές στο παρελθόν
  • Ανοχή συναισθημάτων. Το θύμα μπορεί να βιώσει, να ονομάσει και να αντέξει συναισθήματα, χωρία αυτά να το κατακλύσουν
  • Έλεγχος συμπτωμάτων. Το άγχος, ο φόβος, η κατάθλιψη και τα σεξουαλικά προβλήματα έχουν μειωθεί και είναι πιο ανεκτά
  • Επανασύνδεση. Αυξημένη ικανότητα του θύματος να εμπιστεύεται και να συνδέεται με άλλους
  • Νόημα. Το θύμα έχει ανακαλύψει κάποιο ανεκτό νόημα στο τραυματικό γεγονός, νιώθει πιο δυνατό.

ΕΝΘΑΡΡΥΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΓΕΓΟΝΟΤΟΣ

  • Παρακινήστε το θύμα να μιλήσει για το βιασμό
  • Ακούστε υπομονετικά και υποστηρικτικά, κατανοώντας πως η παρορμητική επανεξιστόρηση είναι ένας φυσιολογικός τρόπος με τον οποίο το θύμα απευαισθητοποιείται ως προς το τραυματικό γεγονός
  • Αναγνωρίστε συγκεκριμένες συμπεριφορές αντιμετώπισης-αντίδρασης τις οποίες εμφάνισαν τα θύματα κατά τη διάρκεια του βιασμού, όπως φωνές, πάλη, λόγια-ομιλία. Η αναγνώριση ότι η συμπεριφορά τους ήταν ένας προσαρμοστικός μηχανισμός για επιβίωση θα αυξήσει την αυτοεκτίμησή τους και θα μειώσει αισθήματα ενοχής.
  • Επαναλάβετε συνεχώς ότι η πράξη αυτή δεν ήταν δικό τους φταίξιμο.
  • Καθησυχάστε τα θύματα πως οι αντιδράσεις τους ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσαν να κάνουν 
  • Βοηθήστε τα θύματα να ξεκινήσουν να εφαρμόζουν μια διαδικασία επίλυσης προβλημάτων. Είναι σημαντικό να παίρνουν δικές τους αποφάσεις και αυτή η επαναφορά προσωπικής επιλογής είναι ένα βασικό αντίδοτο στο τραυματικό γεγονός του βιασμού.

 

ΦΕΡΝΟΝΤΑΣ ΣΕ ΕΠΑΦΗ ΤΑ ΘΥΜΑΤΑ ΜΕ ΔΙΕΞΟΔΟΥΣ/ΕΡΕΙΣΜΑΤΑ

  • Συμβουλευτική παρέμβαση: ελαχιστοποιούνται οι μακροπρόθεσμες συναισθηματικές επιπτώσεις του βιασμού
  • Ομαδική θεραπεία: προσφέρει μια ευκαιρία στα θύματα να συναντήσουν άλλους επιζήσαντες από βιασμό σε ένα ασφαλές, υποστηρικτικό και ισότιμο περιβάλλον, με αποτέλεσμα τα συναισθήματα των θυμάτων να γίνονται αποδεκτά ως φυσιολογικές αντιδράσεις. Στόχος της ομαδικής θεραπείας είναι τα θύματα να κατανοήσουν τον πόνο, τη θλίψη τους και να είναι υπεύθυνα για την ανάρρωσή τους, η οποία επιτυγχάνεται με το μοίρασμα της θλίψης, με την εξουδετέρωση της αυτομομφής κ.α.

 

ΜΥΘΟΙ VS ΑΛΗΘΕΙΕΣ

ΜΥΘΟΣ: Η σεξουαλική επίθεση προκαλείται από ανεξέλεγκτες σεξουαλικές ορμές.

ΑΛΗΘΕΙΑ: Η σεξουαλική επίθεση είναι μια πράξη σωματικής και συναισθηματικής βίας και ΟΧΙ σεξουαλικής ικανοποίησης. Οι θύτες επιτίθενται για να εξευτελίσουν, να ελέγξουν, να υποβιβάσουν.

 

ΜΥΘΟΣ: Τα θύματα προκαλούν την επίθεση και η σεξουαλική έλξη είναι πρωτίστης σημασίας.

ΑΛΗΘΕΙΑ: Τα θύματα που έχουν δεχθεί σεξουαλική βία ποικίλλουν ηλικιακά. Η εμφάνιση και η ελκυστικότητα δεν σχετίζονται. Ο θύτης επιτίθεται σε κάποιον ευάλωτο.

 

ΜΥΘΟΣ: Η επίθεση δεν έχει σχεδιασθεί και είναι αυθόρμητη.

ΑΛΗΘΕΙΑ: Μελέτες δείχνουν πως η πλειονότητα των επιθέσεων έχουν σχεδιασθεί από πριν.

 

ΜΥΘΟΣ: Οι γυναίκες κάνουν ψευδείς αναφορές για σεξουαλική επίθεση.

ΑΛΗΘΕΙΑ: Οι στατιστικές δείχνουν ότι μόνο το 2% των αναφορών για υποτιθέμενο βιασμό είναι αβάσιμες.

 

ΜΥΘΟΣ: Τα θύματα δέχονται σεξουαλική επίθεση από αγνώστους.

ΑΛΗΘΕΙΑ: Μελέτες δείχνουν ότι στην πλειονότητα, οι θύτες είναι γνωστοί των θυμάτων.

TrueMed-ForLivingMore

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Kneisl Rwn Carol, Wilson Skodol Holly, Trigoboff Eileen, Σύγχρονη Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας, Εκδόσεις Έλλην, 1η Ελληνική Έκδοση

https://www.britannica.com/topic/rape-crimehttps://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jts.2490050309?casa_token=cML9RpLXDi8AAAAA:4UJHTzUxqX9pGtCw10yo1qQMcZ9yHr10O68y7i6AqoEIf_OJ-zh-xYgWLYFHlEQAC2tioCuLAukO6g

 

Κοινοποιήστε 

Βρείτε μας στο Facebook και στο Instagram

| Επικοινωνία | Η ομάδα μας | Διαφημιστείτε στη truemed.gr|  | Όροι χρήσης | Προσωπικά δεδομένα | Copyright©Truemed | |Για περισσότερη ζωή |
Designed – Developed by Premiumweb.gr

 

© 2019 TrueMed Media. All rights reserved. Our website services, content, and products are for informational purposes only. TrueMed Media does not provide medical advice, diagnosis, or treatment.