Υπερμελάγχρωση: Tι είναι και πως αντιμετωπίζεται

10-1-2022

Μαρία Στεργίου

Η εξελικτική διαδικασία του ανθρώπινου είδους πάνω στη Γη διήρκησε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια και είναι υπεύθυνη, μεταξύ άλλων, για τις διαφορετικές αποχρώσεις του δέρματος, όχι μόνο στις διαφορετικές φυλές (καυκάσια, αφροαμερικάνικη, ασιατική, ινδική κ.α.), αλλά και στους ανθρώπους της ίδιας φυλής, ακόμα και της ίδιας οικογένειας. 

Θεωρείται ότι οι πρόγονοί μας ανέπτυξαν σκούρο χρώμα δέρματος ως μια μορφή φυσικής προστασίας απέναντι στον ήλιο, χάρη σε μία ουσία που ονομάζεται μελανίνη. Έτσι το πιο σκουρόχρωμο δέρμα είναι λιγότερο πιθανό να καεί, να αναπτύξει καρκίνο του δέρματος και να γεράσει γρήγορα συγκριτικά με ένα ανοιχτόχρωμο δέρμα, το οποίο με την πάροδο του χρόνου ενδέχεται να παρουσιάσει περισσότερες βλάβες από τον ήλιο.

Πιο συγκεκριμένα η μελανίνη παράγεται από συγκεκριμένα κύτταρα του δέρματός μας, τα μελανινοκύτταρα. Η ποσότητα και η κατανομή της μελανίνης στις επιφανειακές στιβάδες του δέρματος καθορίζει το πόσο ανοιχτό ή σκούρο θα είναι το δέρμα. Όταν όμως αυξάνονται τα επίπεδα της μελανίνης, η περίσσεια ποσότητα συσσωρεύεται στα ανώτερα στρώματα του δέρματος, με ανομοιόμορφο τρόπο με αποτέλεσμα τον σχηματισμό σκούρων κηλίδων.

Εικόνα 1. Το μελανινοκύτταρο και η δημιουργία υπερμελάχρωσης.

 

Τι είναι η Υπερμελάγχρωση;

Ο όρος υπερμελάγχρωση αφορά τις επιδερμίδες που παράγουν υπερβολικές ποσότητες μελανίνης, καθώς και εκείνες όπου η ποσότητα της μελανίνης κατανέμεται ανομοιόμορφα. Η εικόνα αυτή συνήθως εντοπίζεται στα ακάλυπτα σημεία του σώματος, όπως το πρόσωπο, ο λαιμός, το ντεκολτέ και τα χέρια.

Ανάλογα με την αιτία της υπερμελάγχρωσης τη διακρίνουμε σε μεταφλεγμονώδη υπερμελάγχρωση, μέλασμα και κηλίδες γήρανσης.

Εικόνα 2. Η υπερμελάγχρωση στο δέρμα.

 

Τι είναι η Μεταφλεγμονώδης Υπερμελάγχρωση;

Η μεταφλεγμονώδης υπερμελάγχρωση είναι ο τύπος υπερμελάγχρωσης που παρουσιάζεται έπειτα από ένα τραύμα ή μία φλεγμονή, όπως είναι η ακμή, και αναγκάζει το δέρμα να παράγει υψηλές ποσότητες μελανίνης σε μια συγκεκριμένη περιοχή του σώματος. Αναφέρεται πως σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ σε άτομα με ακμή το 65,3% των Αφροαμερικάνων, το 52,7% των Ισπανών και το 47,4% των Ασιατών που συμμετείχαν εμφάνισαν και μεταφλεγμονώδη υπερμελάγχρωση. 

Εικόνα 3. Η υπερμελάγχρωση που σχετίζεται με την ακμή.

 

Τι είναι το Μέλασμα;

Το μέλασμα, ή «μάσκα εγκυμοσύνης», είναι ένας τύπος συμμετρικής υπερμελάγχρωσης, η οποία αναπτύσσεται σε περιοχές του σώματος που εκτίθενται περισσότερο στην ηλιακή ακτινοβολία.

Μπορεί να πυροδοτηθεί από διάφορες ορμονικές διαταραχές, όπως η λήψη αντισυλληπτικών χαπιών ή κατά τη διάρκεια της κύησης και σχετίζονται με τη γενετική προδιάθεση του ατόμου, ιδίως με το χρώμα του δέρματος.

Εικόνα 4. Το μέλασμα στην επιδερμίδα.

 

Τι είναι οι Κηλίδες Γήρανσης ή Εφηλίδες;

Οι «κηλίδες γήρανσης» ή κηλίδες από τον ήλιο ή εφηλίδες, είναι αποτέλεσμα της έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία και αποτελεί την πρώτη ένδειξη της φωτογήρανσης του δέρματος.

Οι πρώτες καφέ κηλίδες παρουσιάζονται στην ηλικία των 40 ετών και κυρίως στα άτομα με ανοιχτό χρώμα δέρματος,  σε περιοχές που εκτίθενται στον ήλιο.

Δεν εγκυμονούν κάποιον άμεσο κίνδυνο για την υγεία του ανθρώπου, ωστόσο απαιτούν τακτική παρακολούθηση για να αποφύγουμε την εξέλιξη τους σε καρκινικές βλάβες.

Εικόνα 5. Οι κηλίδες γήρανσης σε ώριμη επιδερμίδα.

 

Τι προκαλεί τις διαφορές χρώματος στο πρόσωπο;

Με βάση τα παραπάνω υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούν να κάνουν τα μελανινοκύτταρα να παράξουν περισσότερη μελανίνη. Επιγραμματικά οι  σπουδαιότεροι παράγοντες είναι:

1.Ο ήλιος: αποτελεί τη μεγαλύτερη αιτία της υπερμελάγχρωσης. Όταν το δέρμα μας εκτίθεται στις ακτίνες του ήλιου, τα μελανινοκύτταρα διεγείρονται για να παράγουν περισσότερη μελανίνη σε μια προσπάθεια προστασίας του δέρματος από το έγκαυμα. 

2.Το τεχνητό φως: είναι το μπλε φως από οθόνες των κινητών τηλεφώνων και των υπολογιστών, και δύναται να προκαλέσει υπερπαραγωγή χρωστικών ουσιών από το δέρμα μερικών ανθρώπων, ειδικά σε πιο σκούρους τόνους δέρματος.

3.Η ζέστη: σε κάποιες περιπτώσεις, πυροδοτεί τα μελανινοκύτταρα κυρίως σε φυλές όπως οι Ασιάτες και οι Αφροαμερικάνοι, καθώς η ευαισθησία στην υπερμελάγχρωση είναι γενετική. Ωστόσο δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα που να εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο η ζέστη επηρεάζει την χροιά του δέρματος.

4.Οι ορμόνες: και ειδικότερα η αύξηση των οιστρογόνων, συχνά από εγκυμοσύνη ή λήψη αντισυλληπτικών, μπορεί επίσης να προκαλέσει πανάδες στο πρόσωπο. Σε αυτή την περίπτωση οι σκούρες κηλίδες μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά, αλλά η έκθεση στον ήλιο τις επιδεινώνει.

5.Η ακμή: είναι βασική αιτία σημαδιών υπερμελάγχρωσης σε άτομα νεαρής ηλικίας. Η παραγωγή μελανίνης διεγείρεται από το τραύμα και τη φλεγμονή που προκαλεί το σπυράκι και έτσι μπορεί να δημιουργηθεί μια σκούρα κηλίδα που θα διαρκέσει περισσότερο από το ίδιο.

 

Ποια συστατικά βοηθούν στην καταπολέμηση των σκούρων σημαδιών;

Τα πιο αποτελεσματικά συστατικά για την καταπολέμηση, αλλά και την πρόληψη των σκούρων κηλίδων στο δέρμα είναι: 

Αντιηλιακό: είναι το βασικότερο συστατικό που θα προφυλάξει το δέρμα σας από τον ήλιο και έτσι θα εμποδίσει το σχηματισμό των σημαδιών. Ταυτόχρονα η αντιηλιακή προστασία είναι μια από τις αποδεδειγμένες μεθόδους αντιγήρανσης και προστατεύει το δέρμα από σοβαρές παθήσεις, όπως το μελάνωμα και ο καρκίνος του δέρματος.

Βιταμίνη C: είναι ισχυρό αντιοξειδωτικό που βοηθάει να ξεθωριάσουν τα ήδη υπάρχοντα σημάδια, δίνοντας έναν ομοιόμορφο φωτεινό τόνο στο δέρμα, καθώς λειτουργεί ως αναστολέας της μελανογένεσης και αυξάνει την αποδοτικότητα του αντιηλιακού. Επίσης βελτιώνει την ελαστικότητα του δέρματος και διεγείρει τη σύνθεση κολλαγόνου, ενώ ελαχιστοποιεί την εμφάνιση λεπτών γραμμών και ρυτίδων. 

Ρετινοειδή: είναι παράγωγα της βιταμίνης Α που μειώνουν την δραστηριότητα των μελανινοκυττάρων και βοηθούν με την αντιμετώπιση της ακμής και το γέμισμα λεπτών γραμμών και ρυτίδων δίνοντας μια ομοιόμορφη και νεανική εμφάνιση στο δέρμα.

Άλφα υδροξυ-οξέα (AHA) και βήτα υδροξυ-οξέα (BHA): είναι οξέα που χρησιμοποιούνται για τοπική και ήπια απολέπιση. Στα άλφα υδροξυ-οξέα ανήκει το γλυκολικό οξύ κα στα βήτα υδροξυ-οξέα το σαλικυλικό οξύ. Μειώνουν την εμφάνιση των σκούρων κηλίδων, αυξάνοντας τον κύκλο ανανέωσης των κυττάρων του δέρματος και απομακρύνοντας την επιφανειακή χρωστική της επιδερμίδας, αφήνοντάς τη  λαμπερή και ομοιόμορφη.

Αζελαϊκό οξύ: είναι μια ουσία που αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων της ανώτερης στιβάδας του δέρματος και επαναφέρει τον ομοιόμορφο τόνο επιδερμίδας. Επίσης, επιφέρει σημαντική μείωση στη συγκέντρωση των βακτηρίων του δέρματος που προκαλούν την ακμή.

Τρανεξαμικό οξύ: είναι μια ουσία που, όπως και τα προηγούμενα οξέα που αναφέρθηκαν, βοηθά στην απολέπιση και απομάκρυνση των ανώτερων στιβάδων του δέρματος που έχουν ανομοιόμορφη όψη από υπερέκκριση μελανίνης, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζει τη φλεγμονή που σχετίζεται με την ακμή.

Νιασιναμίδη: είναι γνωστή και ως βιταμίνη Β3, ένα από τα συστατικά που απευθύνονται σε όλους τους τύπους δέρματος και βοηθά στην αντιμετώπιση της ακμής (άρα στην πρόληψη της μεταφλεγμονώδους υπερμελάγχρωσης), στην ενυδάτωση του ταλαιπωρημένου δερματικού φραγμού και στην μείωση της λιπαρότητας.

Υδροκινόνη: είναι μια από τις πιο αποτελεσματικές ουσίες στην αντιμετώπιση των σκούρων κηλίδων στο δέρμα, αλλά μπορείτε να το προμηθευτείτε μόνο μέσα από συνταγογράφηση και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του ήπατος σε κάποια άτομα, για αυτό και είναι απαραίτητη η παρακολούθηση από κάποιον δερματολόγο κατά τη λήψη.

Ύπνος: είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους να βοηθήσετε το δέρμα σας να ξεπεράσει το οποιοδήποτε πρόβλημα. Όταν κοιμάστε το δέρμα σας ανανεώνεται, επιδιορθώνει βλάβες και φθορές που έχουν πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της ημέρας και αναπλάθεται 3 φορές πιο γρήγορα από ότι όταν είστε ξύπνιοι.

Διατροφή: είναι ένας σημαντικός παράγοντας για τη διατήρηση υγιούς και λαμπερού δέρματος. Η ισορροπημένη διατροφή, πλούσιας σε πρωτεΐνες, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία, καθώς και η κατανάλωση επαρκούς ποσότητας νερού, είναι απαραίτητα συστατικά για την αντιμετώπιση όλων των προβλημάτων που αφορούν το δέρμα.

 

Χρήσιμες Παρατηρήσεις

Προσοχή! Κάποια από τα συστατικά που αναφέρονται παραπάνω δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα, διότι μπορεί να εξουδετερώνουν το ένα το άλλο ή να προκαλέσουν ερεθισμό, για αυτό είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε δερματολόγο για τις δικές σας προσωπικές ανάγκες.

Επίσης, είναι σημαντικό να κρατήσετε κατά νου πως υπάρχουν αποδοτικά προϊόντα, ικανά να σας βοηθήσουν με την υπερμελάγχρωση σε διάφορες τιμές. Έτσι δεν είναι απαραίτητο να ξοδέψετε μια περιουσία για να δείτε αποτελέσματα, αρκεί να κάνετε μια καλή έρευνα προτού προβείτε στις αγορές σας. 

Τέλος, θα πρέπει πάντα να θυμάστε πως το δέρμα απαιτεί γύρω στις 28 ημέρες για να ανανεωθεί. Άρα χρειάζεται περίπου 1 μήνας συνέπειας στη θεραπεία πριν παρατηρηθεί οποιαδήποτε πρόοδος. 

Ο ρόλος του κοινοτικού νοσηλευτή στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια πρόληψη της υπερμελάγχρωσης

Η υπερμελάγχρωση θεωρείται αντιαισθητική από τους περισσότερους ανθρώπους, και παρότι δεν απειλεί άμεσα την υγεία του ατόμου, είναι ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα, καθώς επηρεάζει την αυτοπεποίθησή και τη διάθεσή του. 

Ο κοινοτικός νοσηλευτής είναι σε θέση να συμβάλει ουσιαστικά τόσο στην πρωτοβάθμια, όσο και στη δευτεροβάθμια πρόληψη της υπερμελάχρωσης μέσα από τη συνεργασία με τους υπόλοιπους επαγγελματίες υγείας και τους ίδιους τους ασθενείς. Μπορούν να παρέχουν ολοκληρωμένη και αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος, υποστηρίζοντάς τον μεταξύ άλλων και συναισθηματικά τα άτομα.

Πριν αναλύσουμε όμως τους ρόλους του νοσηλευτή ας μιλήσουμε σύντομα για τα είδη της πρόληψης. Πιο συγκεκριμένα η πρωτοβάθμια πρόληψη αφορά τις ενέργειες που στοχεύουν στην εκπαίδευση για την αποφυγή του προβλήματος. Η δευτεροβάθμια πρόληψη από την άλλη σχετίζεται με τις δράσεις που στοχεύουν στην ανίχνευση ατόμων στα αρχικά στάδια της υπερμελάγχρωσης και στην φροντίδα για την αντιμετώπισή της προτού αποτελέσει σημαντικό πρόβλημα για το άτομο.

Ο ρόλος του κοινοτικού νοσηλευτή στην πρωτοβάθμια πρόληψη της υπερμελάγχρωση περιλαμβάνει :

α) την ενημέρωση της κοινότητας για τη σημαντικότητα της χρήσης αντηλιακής προστασίας, ειδικά σε όσους εργάζονται πολλές ώρες εκτεθειμένοι στον ήλιο, ώστε να αποφύγουν την εμφάνιση υπερμελάγχρωσης και άλλων παθήσεων από τον ήλιο,

β) την εκπαίδευση των ανθρώπων για την σωστή φροντίδα και περιποίηση του προσώπου τους, τα προϊόντα και τη σειρά που θα πρέπει να τα χρησιμοποιούν για να αποδώσουν καλύτερα,

γ) την ενημέρωση των ατόμων για την υπερμελάγχρωση, τι είναι και πώς μπορούν να προφυλαχτούν από αυτή

δ) την πρόταση προϊόντων που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην πρόληψη της υπερμελάγχρωσης,

ε) την ενημέρωση για τους παράγοντες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν υπερμελάγχρωση,

στ) την εκπαίδευση ατόμων που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου για εμφάνιση υπερμελάγχρωσης, όπως γυναίκες που εγκυμονούν, που λαμβάνουν αντισυλληπτικά ή έχουν διαταραχή στην παραγωγή οιστρογόνων, άτομα με ακμή κ.α. για τους τρόπους που μπορούν να προστατευτούν από αυτή.

 

Ως προς τη δευτεροβάθμια πρόληψη ο ρόλος του κοινοτικού νοσηλευτή σχετίζεται με :

α) την αναγνώριση των ατόμων που βρίσκονται στα αρχικά στάδια της υπερμελάγχρωσης, να τους συστήνει προϊόντα που μπορούν να τους βοηθήσουν και παράγοντες που θα πρέπει να αποφεύγουν,

β) την παρακολούθηση της πορείας ατόμων που ακολουθούν αγωγή για την υπερμελάγχρωση και να τους δίνει την απαραίτητη ανατροφοδότηση και συμβουλές,

γ) την εκπαίδευση των ατόμων με αρχικά στάδια υπερμελάγχρωσης πάνω στην περιποίηση του προσώπου, τα προϊόντα που θα πρέπει να χρησιμοποιούν και τη σειρά με την οποία πρέπει  να εφαρμόζονται στο πρόσωπο,

δ) την παραπομπή σε δερματολόγο όπου αυτό είναι απαραίτητο για την καλύτερη αντιμετώπιση και

ε) την αξιολόγηση της κατάστασης του ασθενή ψυχολογικά, ώστε να τον κατευθύνει σε κάποιον ψυχολόγο σε περίπτωση που η υπερμελάγχρωση έχει επηρεάσει την αυτοεκτίμηση και το αίσθημα αυταξίας του.

 

Συμπερασματικά, η υπερμελάγχρωση είναι ένα συνηθισμένο πρόβλημα που αφορά ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων παγκοσμίως και επηρεάζει πάρα πολύ την αυτοεκτίμηση και τη διάθεσή τους. Είναι σημαντικό λοιπόν τα άτομα να είναι ενημερωμένα, να γνωρίζουν πώς να προστατευτούν και να είναι σε θέση να αναζητήσουν βοήθεια στα αρχικά ακόμα στάδια.

Τέλος, ο ρόλος του νοσηλευτή είναι σημαντικός για την εκπαίδευση και την ψυχολογική υποστήριξη των ατόμων πάντα σε συνεργασία με τους υπόλοιπους επαγγελματίες υγείας και τους ίδιους τους ασθενείς, δίνοντας πάντα έμφαση στις ανάγκες και στις δυνατότητές τους.

TrueMed-ForLivingMore

Βιβλιογραφία

  1. Ai-Young Lee, Skin Pigmentation Abnormalities and Their Possible Relationship with Skin Aging,2021.
  2. Erica C. Davis et. al, Postinflammatory Hyperpigmentation: A Review of the Epidemiology, Clinical Features, and Treatment Options in Skin of Color, 2010.
  3. Ana Carolina Handel, Melasma: a clinical and epidemiological review, 2014.
  4. Scott Plensdorf et. al, Pigmentation Disorders: Diagnosis and Management, 2017. 
  5. Emily L. Guo et. al, Combination Treatment Approach to Melasma, 2021.
  6. Rashmi Sarkar et. al, Future therapies in melasma: What lies ahead? 2020.
  7. Pearl E. Grimes et. al, A Novel Proof of Concept Study Assessing the Lightening Effects and Safety of Malassezin for Treatment of Facial Hyperpigmentation, 2021.
  8. Γαληνός Οδηγός Φαρμάκων (Αζελαϊκό οξύ, Τρανεξαμικό οξύ, Υδροκινόνη)

Κοινοποιήστε 

Βρείτε μας στο Facebook και στο Instagram

Επικοινωνία
 Η ομάδα μας
Διαφημιστείτε στη truemed.gr
Όροι χρήσης
Προσωπικά δεδομένα
Copyright©Truemed
Για περισσότερη ζωή
Designed – Developed by Premiumweb.gr

 

| Επικοινωνία | Η ομάδα μας | Διαφημιστείτε στη truemed.gr|  | Όροι χρήσης | Προσωπικά δεδομένα | Copyright©Truemed | |Για περισσότερη ζωή |
Designed – Developed by Premiumweb.gr

 

© 2019 TrueMed Media. All rights reserved. Our website services, content, and products are for informational purposes only. TrueMed Media does not provide medical advice, diagnosis, or treatment.