Αρτηριακή Υπέρταση: Ο «σιωπηλός δολοφόνος»

5-6-2022

Μαρία – Ελένη Κυριακού

Εισαγωγή

Στο κυκλοφορικό σύστημα, το αίμα κατευθύνεται από περιοχές με υψηλότερη προς περιοχές με χαμηλότερη πίεση. Η τιμή της αρτηριακής πίεσης διαμορφώνεται από πολλούς παράγοντες, όπως είναι ο όγκος του αίματος, οι αγγειακές αντιστάσεις και η καρδιακή παροχή. Ειδικότερα, η αρτηριακή υπέρταση είναι η κύρια αιτία θανάτου στον κόσμο και ο πιο συχνός παράγοντας κινδύνου για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, έμφραγμα του μυοκαρδίου, καρδιακή ανεπάρκεια, περιφερειακή αγγειοπάθεια, διαχωρισμό αορτής, κολπική μαρμαρυγή και τελικού σταδίου νεφρική ανεπάρκεια. Ωστόσο, η χορηγούμενη φαρμακευτική αγωγή έχει μειώσει δραματικά την νοσηρότητα και την θνητότητα.

Εννοιολογικοί προσδιορισμοί

Η αρτηριακή πίεση (Α.Π) είναι η πίεση του αίματος που ασκείται στα τοιχώματα των αρτηριών και βασίζεται στην ποσότητα του αίματος που ωθείται από την καρδιά προς την περιφέρεια, δηλαδή από την καρδιακή παροχή (ΚΠ) και από τις περιφερικές αντιστάσεις (ΠΑ) που αντιστοιχούν στον βαθμό στένωσης των περιφερικών αγγείων. Η αύξηση του όγκου παλμού ή της καρδιακής παροχής χαρακτηρίζει την συστολική πίεση ενώ η αύξηση των περιφερικών αντιστάσεων προσδιορίζουν την διαστολική πίεση. Η υψηλή αρτηριακή πίεση ή υπέρταση είναι η αυξημένη πίεση του αίματος μέσα στις αρτηρίες πάνω από τα φυσιολογικά όρια όπως καθορίζονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως εξής:

Επίπτωση και επιπολασμός

Η αρτηριακή υπέρταση προσβάλλει το ένα τρίτο του ενήλικου πληθυσμού (75 εκατομμύρια ασθενείς στην Αμερική και 1 δισεκατομμύριο παγκοσμίως). Τα τελευταία 25 χρόνια στις ΗΠΑ, το 30% των ασθενών με υπέρταση δεν είναι ενήμεροι για την νόσο τους. Σε ποσοστό 59% που υποβάλλονται σε θεραπεία, μόλις το 34% ρυθμίζουν αποτελεσματικά την αρτηριακή τους πίεση. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η υψηλή αρτηριακή πίεση ευθύνεται για το 62% των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων και για το 49% των ισχαιμικών καρδιαγγειακών νόσων παγκοσμίως. 

Αιτιολογικοί Παράγοντες

  • Ιδιοπαθής ή πρωτοπαθής υπέρταση είναι άγνωστης αιτιολογίας και αποτελεί το 90% των περιπτώσεων. 
  • Δευτεροπαθής υπέρταση καλύπτει το 10% των περιπτώσεων.

Ιδιοπαθής ή πρωτοπαθής υπέρταση ονομάζεται η επιμένουσα αύξηση της συστηματικής αρτηριακής πίεσης με άγνωστο υποκείμενο αίτιο ενώ χαρακτηρίζεται από αυξημένες περιφερικές αντιστάσεις λόγω στένωσης των περιφερικών αγγείων από αγγειοσύσπαση μέσω του μηχανισμού ρενίνης – αλδοστερόνης. Αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση στεφανιαίας νόσου, καρδιακής ανεπάρκειας, εγκεφαλικού επεισοδίου και νεφρικής ανεπάρκειας. Παρατηρείται συνήθως σε νεαρά και μέσης ηλικίας άτομα και των δύο φύλων.

Δευτεροπαθής υπέρταση ονομάζεται η αυξημένη πίεση, η οποία μπορεί να αποδοθεί σε συγκεκριμένα αίτια όπως: 

  • Στένωση του ισθμού της αορτής 
  • Παθήσεις των νεφρών (παθήσεις του νεφρικού παρεγχύματος, πολυκυστικοί νεφροί, στένωση της νεφρικής αρτηρίας)
  • Διαταραχές των επινεφριδίων
  •  Τοξιναιμία της κυήσεως
  • Άπνοια του ύπνου
  • Ενδοκρινείς παθήσεις (Φαιοχρωμοκύτωμα, Σύνδρομο Cushing, Πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός ή σύνδρομο Conn, αντισυλληπτικά δισκία, υπερθυρεοειδισμός)

 

Κλινική εικόνα

Τα πρόωρα στάδια της πρωτοπαθούς υπέρτασης είναι ασυμπωματικά, με μόνο εύρημα την αρτηριακή υπέρταση. Οι αυξήσεις της πίεσης είναι αρχικά παροδικές αλλά γίνονται προοδευτικά μόνιμες. Η υπέρταση μπορεί να προκαλέσει κεφαλαλγία κατά την αφύπνιση συνήθως στην ινιακή χώρα και τον αυχένα που υποχωρεί σταδιακά κατά την διάρκειας της ημέρας, νυκτουρία, σύγχυση, ναυτία και έμετο και οπτικές διαταραχές.

Η δευτεροπαθής υπέρταση εκδηλώνεται ποικιλοτρόπως αναλόγως του αιτίου της. Το φαιοχρωμοκύτωμα μπορεί να προκαλέσει κρίσεις υπέρτασης που η διάρκειά τους κυμαίνεται από μερικά λεπτά έως ώρες και συνοδεύονται από αγωνία, αίσθημα παλμών, εφίδρωση, ωχρότητα, ναυτία και έμετο. Στον πρωτοπαθή υπεραλδοστερονισμό μπορεί να εμφανιστούν υπέρταση, αδυναμία, παραισθήσεις, πολυουρία και νυκτουρία.

Επιπλοκές

Καρδιά: Η υπέρταση προκαλεί υπερτροφία και έμφραγμα του μυοκαρδίου, στηθάγχη, διάταση και κάμψη της αριστερής κοιλίας με επιπτώσεις και στην λειτουργία της δεξιάς κοιλίας.

Νεφροί:  Δημιουργεί σκλήρυνση στο αγγειώδες σπείραμα με συνέπεια την εμφάνιση πρωτεϊνουρίας, λευκωματουρίας και αιματουρίας μέχρι και νεφρική ανεπάρκεια. 

Κεντρικό Νευρικό Σύστημα: Προξενεί σκλήρυνση των εγκεφαλικών αγγείων με αποτέλεσμα, το αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Η υπερτασική εγκεφαλοπάθεια είναι συνέπεια υπερτασικής κρίσης και εκδηλώνεται με κεφαλαλγία, εμέτους και διαταραχές στην όραση.

Αγγεία: Επιφέρει αρτηριοσκλήρυνση σε όλα τα αγγεία, απώλεια της όρασης και υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια.

 Διάγνωση

Στην πρωτοπαθή υπέρταση, οι διαγνωστικές μέθοδοι και οι εργαστηριακές εξετάσεις που πραγματοποιούνται πριν την έναρξη της θεραπείας της αρτηριακής υπέρτασης είναι:

  • Ηλεκτροκαρδιογράφημα
  • Holter πιέσεως
  • Γενική εξέταση ούρων
  • Σάκχαρο αίματος
  • Αιματοκρίτης
  • Κάλιο, κρεατινίνη και ασβέστιο ορού
  • Χοληστερίνη, HDL, LDL, τριγλυκερίδια

Στην δευτεροπαθή υπέρταση, οι διαγνωστικές εξετάσεις που θα πρέπει να διενεργηθούν είναι:

  • Εξετάσεις νεφρικής λειτουργίας και γενική ούρων
  • Κάλιο του ορού
  • Βιοχημικές εξετάσεις αίματος όπως οι ηλεκτρολύτες ορού, το σάκχαρο και τα λιπίδια αίματος
  • Ενδοφλέβιος πυελογραφία, υπερηχογράφημα νεφρών, νεφρική αρτηριογραφία 
  • Αξονική (CT) ή Μαγνητική (MRI)

Παράγοντες Κινδύνου

Τροποποιήσιμοι προδιαθεσικοί παράγοντες

  • Αυξημένη πρόσληψη μεταλλικών στοιχείων
  • Χαμηλή κατανάλωση καλίου, ασβεστίου και μαγνησίου
  • Παχυσαρκία
  • Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
  • Κάπνισμα
  • Αντίσταση στην ινσουλίνη
  • Σωματικό και συναισθηματικό στρες

Μη τροποποιήσιμοι προδιαθεσικοί παράγοντες

  • Γενετικοί παράγοντες
  • Οικογενειακό ιστορικό
  • Ηλικία
  • Φυλή

Θεραπεία

  • Φυσική Δραστηριότητα: Η τακτική αερόβια άσκηση (περπάτημα, ποδηλασία, κολύμβηση ή τζόκινγκ) μειώνει την αρτηριακή πίεση ενώ συμβάλλει ακόμη στην μείωση του σωματικού βάρους και του στρες. Η άρση βαρών αντενδείκνυται διότι ενδεχομένως μπορεί να αυξήσει τη συστολική πίεση.
  • Δίαιτα: Συνιστάται μειωμένη πρόσληψη νατρίου (περιορισμός αλατιού) και κορεσμένων λιπών, επαρκής πρόσληψη καλίου και ασβεστίου και διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά για την απώλεια του σωματικού βάρους που έχει ως αποτέλεσμα ελάττωση της αρτηριακής πίεσης.
  • Περιορισμός του αλκοόλ: Η συνιστώμενη ποσότητα οινοπνεύματος για τους υπερτασικούς είναι έως 30mL αιθανόλης ημερησίως που αντιστοιχεί σε 330 mL μπίρας, 140mL κρασί και 45mL ουίσκι. Τα άτομα με μικρό σωματικό βάρος θα πρέπει να μειώσουν τις παραπάνω δοσολογίες στο μισό. 
  • Διακοπή καπνίσματος: Οι υπερτασικοί ασθενείς θα πρέπει να διακόψουν το κάπνισμα διότι η νικοτίνη αυξάνει την αρτηριακή πίεση και γενικά των κίνδυνο των καρδιαγγειακών νοσημάτων ενώ μειώνει επίσης την αποτελεσματική δράση κάποιων αντιυπερτασικών φαρμάκων όπως η προπρανολόλη. 
  • Μείωση του στρες: Η τακτική άσκηση μέτριας έντασης, οι τεχνικές χαλάρωσης και η χαλάρωση του πνεύματος και του σώματος με γιόγκα ή διαλογισμό μειώνουν το στρες και την αρτηριακή πίεση.
  • Φαρμακευτική αγωγή: 
  • Θειαζιδικά διουρητικά
  • Βήτα αδρενεργικοί αποκλειστές
  • Κεντρικώς δρώντα συμπαθολυτικά
  • Αγγειοδιασταλτικά
  • Αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (α-ΑΜΕΑ)
  • Αναστολείς των υποδοχέων της αγγειοτασίνης II
  • Αποκλειστές των διαύλων ασβεστίου

Βιβλιογραφία

Χαράτση – Γιωτάκη Ε(2014). Σύγχρονη Εσωτερική Παθολογία. 2η Έκδοση. Εκδόσεις Ιδιωτική, Ιωάννινα, 326 – 333.

Benjamin I.J, Griggs R.C, Wing E.J, Fitz J.G(2018). Andreoli & Carpenter’s Cecil Βασική Παθολογία. 6η Ελληνική Έκδοση. Επιμέλεια: ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ Α.Δ. et al. Εκδόσεις Broken Hill Publishers LTD, Λευκωσία, 164 – 169.

LeMone P, Burke K, Bauldoff G(2014). Παθολογική-Χειρουργική Νοσηλευτική Κριτική Σκέψη Κατά τη Φροντίδα του Ασθενούς. Τόμος Β, 5η Έκδοση. Επιμέλεια: ΠΑΝΑΝΟΥΔΑΚΗ – ΜΠΡΟΚΑΛΑΚΗ Η. Ιατρικές Εκδόσεις Λαγός Δημήτριος, Αθήνα, 1232 – 1239.

Κοινοποιήστε 

Βρείτε μας στο Facebook και στο Instagram

Επικοινωνία
 Η ομάδα μας
Διαφημιστείτε στη truemed.gr
Όροι χρήσης
Προσωπικά δεδομένα
Copyright©Truemed
Για περισσότερη ζωή
Designed – Developed by Premiumweb.gr

 

| Επικοινωνία | Η ομάδα μας | Διαφημιστείτε στη truemed.gr|  | Όροι χρήσης | Προσωπικά δεδομένα | Copyright©Truemed | |Για περισσότερη ζωή |
Designed – Developed by Premiumweb.gr

 

© 2019 TrueMed Media. All rights reserved. Our website services, content, and products are for informational purposes only. TrueMed Media does not provide medical advice, diagnosis, or treatment.