Ο ρόλος της Τέχνης στην Υγεία

13-10-2021

Κραβαριώτη Διονυσία

Οι τέχνες στην υγεία (μερικές φορές αναφέρονται και ως τέχνες στην ιατρική ή τέχνες στην υγειονομική περίθαλψη) είναι ένας ευρύς και πολυεπιστημονικός κλάδος, που αναπτύχθηκε τις τελευταίες τρεις δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Ως ακαδημαϊκός κλάδος, επιδιώκει να μεταβάλει τον τρόπο παροχής της υγείας και της εμπειρίας της υγειονομικής περίθαλψης μέσω των τεχνών.

Στόχος του είναι να αναγνωρίσει και να υποστηρίξει το ρόλο των τεχνών στην ανάπτυξη και διατήρηση της υγείας τόσο στο πλαίσιο της υγειονομικής περίθαλψης όσο και στο πλαίσιο της κοινότητας. 

Οι μορφές τέχνης που συνδυάζονται με το χώρο της υγείας είναι το δράμα, ο χορός, η μουσική, οι εικαστικές τέχνες, η λογοτεχνία, οι τέχνες του θεάματος και το σχέδιο.

Η ευεργετική επίδραση της τέχνης στο γιατρό 

   “Ποιος έχει χρόνο αυτές τις μέρες να συνομιλήσει με έναν ασθενή;” Στην εποχή μας, οι ασθενείς παραπονιούνται πως οι γιατροί τούς αντιμετωπίζουν ως άψυχα αντικείμενα, ενώ εκείνοι επιζητούν χρόνο, συνομιλία και φυσική επαφή με τον γιατρό. Η εξειδίκευση και ο ταχύς ρυθμός εξέλιξης της τεχνολογίας αποτελούν σημαντικούς παράγοντες, που απομακρύνουν τους φοιτητές ιατρικής και τους γιατρούς από το ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα της Ιατρικής. Η επιστημονική γνώση από μόνη της δεν είναι αρκετή για να ασκηθεί σωστά η Ιατρική, καθώς απαιτούνται και καλοί τρόποι συμπεριφοράς από την πλευρά των επαγγελματιών υγείας. Οι ιατρικές σχολές που έχουν υιοθετήσει προγράμματα τέχνης ανακαλύπτουν ότι η διδασκαλία των τεχνών σε φοιτητές ιατρικής τούς βοηθά να αποκτούν ενσυναίσθηση. (Με τον όρο «ενσυναίσθηση» εννοούμε την πρόθεση κάποιου να κατανοήσει τα συναισθήματα και τις συγκινήσεις του άλλου, καθώς και την προσπάθειά του να βιώσει αντικειμενικά και ορθολογικά τι αισθάνεται το άλλο άτομο.) 

Επιπλέον, η μελέτη της τέχνης μπορεί να βοηθήσει τους νέους γιατρούς να οξύνουν τις παρατηρητικές τους ικανότητες και να σκεφτούν ευρέως, προτού καταλήξουν σε μία τελική ερμηνεία, όπως διαπιστώθηκε και από την Ιατρική Σχολή του Harvard, η οποία ενσωμάτωσε, επιτυχώς, πρόγραμμα εικαστικών τεχνών στην επίσημη εκπαίδευση των φοιτητών της.

Ακόμη, οι τέχνες, όπως το θέατρο, φαίνεται πως συνδράμουν τους φοιτητές ιατρικής στην προσεκτική ακρόαση των συμπτωμάτων και, παράλληλα, στην ανάπτυξη κριτικής σκέψης, καταλήγοντας, έτσι, σε μια πιο στοχευμένη διάγνωση. 

Επιπρόσθετα, η τέχνη δεν παρέχει μόνο τη δυνατότητα εξερεύνησης και έκφρασης των ανθρώπινων συναισθημάτων αλλά διαθέτει και καταπραϋντικές δυνάμεις που μπορούν να αντισταθμίσουν το άγχος που επιφέρει η βαριά ευθύνη της άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος. 

Εν κατακλείδι, η τέχνη παρέχει στους γιατρούς την ευκαιρία να αναπτύξουν τις δημιουργικές τους δυνατότητες.

Η ευεργετική επίδραση της τέχνης στον ασθενή 

   Ένα σύνολο ερευνών έχει αποδείξει ότι οι ασθενείς τείνουν να είναι λιγότερο αγχωμένοι, να απαιτούν λιγότερα αναλγητικά φάρμακα, να κατανοούν καλύτερα την ασθένειά τους, να συμμορφώνονται με τη θεραπεία και να λαμβάνουν εξιτήριο νωρίτερα,  όταν το περιβάλλον γύρω τους περιλαμβάνει αναπαραστάσεις του φυσικού κόσμου, όπως πίνακες.

Επιπλέον, αν και οι διάφορες μορφές τέχνης χρησιμοποιούνταν μόνο για τη συναισθηματική ενδυνάμωση των ασθενών, διαπιστώθηκε ότι αυτές μπορούν να λειτουργήσουν και θεραπευτικά. Για παράδειγμα, μουσεία όπως το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη προσφέρουν προγράμματα σε ασθενείς με νόσο Alzheimer και απώλεια μνήμης, τα οποία χρησιμοποιούν οπτικά και γνωστικά ερεθίσματα για να επαναφέρουν στη μνήμη των ασθενών ξεχασμένα γεγονότα. Επιπρόσθετα, ο χορός φαίνεται πως ενισχύει την κινητικότητα στους ασθενείς με ινομυαλγία και Πάρκινσον, ενώ η αφήγηση ιστοριών, ίσως, να μειώνει τις ιατρικές επισκέψεις και να βοηθά την ποιότητα ζωής των ασθενών με καρκίνο και τη πνευμονική λειτουργία σε ασθενείς με άσθμα.

Επίσης, οι επισκέψεις μουσικών και καλλιτεχνών στα νοσοκομεία βοηθούν τα παιδιά να ξεχάσουν τον πόνο που τους προκαλεί η ασθένεια και, παράλληλα, να εκφράσουν τα συναισθήματα που νιώθουν. 

Ακόμη, η μουσική και το τραγούδι έχουν χρησιμοποιηθεί ως εναλλακτικά μέσα επικοινωνίας σε εκείνους που αναρρώνουν από αφασία μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο.

Η αξιοποίηση της τέχνης στον τομέα της υγείας, τέλος, καθιστά τις κλινικές πιο ελκυστικές και, ταυτόχρονα, ελαττώνει περιττές δαπάνες του κράτους.

Η ευεργετική επίδραση της τέχνης στην πρόληψη

   Η τέχνη, όπως ο χορός, συμβάλλει στην απόκτηση καλής φυσικής κατάστασης και, συνεπώς, αποτρέπει ή καθυστερεί την εμφάνιση κάποιας νόσου, όπως το Alzheimer. Παράλληλα, μέσω της τέχνης προωθούνται θέματα υγείας που ευαισθητοποιούν το κοινωνικό σύνολο (π.χ. καμπάνιες για το AIDS) και, έτσι, περιορίζουν την εκδήλωση κάποιας ασθένειας.

Για τους ως άνω λόγους, οι τέχνες για την υγεία, τη θεραπεία και την ευεξία αποτελούν μια αυξανόμενη επιτακτική ανάγκη και πολλές ιατρικές σχολές έχουν προσθέσει κάποιο στοιχείο ανθρωπιστικών σπουδών στα προγράμματα σπουδών τους. Άλλωστε, μία επένδυση σε αυτή την τέχνη είναι μια επένδυση στην υγεία των πολιτών ενός κράτους.

Σύμφωνα με την Μ. Τερέις Σάουθγκεϊτ, γιατρό και εκδότρια του περιοδικού JAMA:

“Η ιατρική και η τέχνη έχουν έναν κοινό στόχο: να ολοκληρώσουν ό,τι η φύση δεν μπορεί να ολοκληρώσει… να φτάσουν το ιδανικό …να θεραπεύσουν τη δημιουργία. Αυτό συμβαίνει με το να δίνει κανείς προσοχή. Ο καλλιτέχνης παρακολουθεί τη φύση, ο γιατρός παρακολουθεί τον ασθενή…. Αν δώσουμε έμφαση στο βλέμμα, στην ακρόαση και στην αναμονή, τότε αργά ή γρήγορα κάτι εντός μας θα ανταποκριθεί. Η τέχνη, όπως και η ιατρική, δεν είναι μια άφιξη αλλά μια αναζήτηση. Αυτός είναι ο λόγος που, ίσως, αποκαλούμε την ιατρική, τέχνη.”

TrueMed-ForLivingMore

Βιβλιογραφία

    1. Bertman S. One Breath Apart: Facing Dissection. Baywood Publishing Co., New York:2009.
    2. Bojner-Horwitz E, Theorell T, Anderberg U. Dance/movement therapy and changes in stress-related hormones: a study of fibromyalgia patients with video interpretation. Arts Psychother. 2003; 30(5):255-64. 
    3. Bray M, Theodore L, Patwa S, Margiano S, Alric J, Peck H. Written emotional expression as an intervention for asthma. Schs. 2003;40(2):193-207.
    4. Dolev J, Friedlander L, Braverman I. Use of fine art to enhance visual diagnostic skills. JAMA. 2001;286(9):1020-1.
    5. Hackney M, Kantorovich S, Levin R, Earhart G. Effects of tango on functional mobility in Parkinson’s disease: a preliminary study. J Neurolog Phys Ther. 2007:31(4):173-9.
    6. Hajar R. What has art to do with medicine? Heart Views. 2018;19(1):34. 
    7. Morgan N, Graves K, Poggi E, Cheson B. Implementing a expressive writing study in a cancer clinic. Oncologist. 2008;13(2):196-204.
    8. Pennebaker J. Writing about emotional events: From past to future. In Lepore SJ, Smyth JM (Eds.) The writing cure: How expressive writing promotes health and emotional well-being. Washington, DC: American Psychological Association. 2002:281-91.
    9. Schlaug G, Norton A, Marchina S, Zipse L, Wan CY. From singing to speaking: facilitating recovery from nonfluent aphasia. Future Neurol. 2010;5(5): 657-65.
    10.  State of the Field Committee State of the field report: Arts in healthcare 2009. Washington, DC: Society for the Arts in Healthcare. 2009; p. 19. Available at: www.thesah.org/doc/reports/ArtsInHealthcare.pdf. Accessed June 13, 2011.
    11.  Ulrich R. View through a window may influence recovery from surgery. Science.1984; 224(4647):420-1.
    12.  Ulrich R, Simons R, Losito B, Fiorito E, Miles M, Zelson M. Stress recovery during exposure to natural and urban environments. J Environ Psych. 1991;11:201-30.
    13. Verghese J, Lipton R, Katz M, Hall C, Derby C, Kuslansky G, et al. Leisure activities and the risk of dementia in the elderly. New Engl J Med. 2003; 348(25):2508-16.
    14. White M. Arts development in community health: a social tonic. Radcliffe, Oxford, UK. 2009:24. 

    Κοινοποιήστε 

    Βρείτε μας στο Facebook και στο Instagram

    | Επικοινωνία | Η ομάδα μας | Διαφημιστείτε στη truemed.gr|  | Όροι χρήσης | Προσωπικά δεδομένα | Copyright©Truemed | |Για περισσότερη ζωή |
    Designed – Developed by Premiumweb.gr

     

    © 2019 TrueMed Media. All rights reserved. Our website services, content, and products are for informational purposes only. TrueMed Media does not provide medical advice, diagnosis, or treatment.