Δημητρίου Ευγενία

Όλοι και αν όχι όλοι, οι περισσότεροι από εσάς πάνω κάτω είστε οικείοι με την έννοια «τικ». Θα έχετε παρατηρήσει είτε τον εαυτό σας, είτε άλλους ανθρώπους να κλείνουν το μάτι γρήγορα, μηχανικά, κάποιους άλλους να κουνάνε το κεφάλι σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα κατά τον ίδιο τρόπο και κάποιους άλλους ακόμα και να βήχουν εκούσια συγκεκριμένες φορές.

Όλες αυτές οι κινήσεις και φωνήσεις αποτελούν τικ. Κινήσεις και φωνήσεις γρήγορες, επαναλαμβανόμενες, χωρίς έλεγχο.

Λίγα λόγια για αυτά

Τα τικ εμφανίζονται αρχικά στη παιδική ηλικία και διαρκούν λίγους μήνες, ωστόσο σε μερικά παιδιά συνεχίζονται. Κάθε άνθρωπος μπορεί να έχει ένα ή και περισσότερα τικ και ανάλογα πόσο καιρό κρατάνε, τόσο πιο σοβαρό θεωρείται, διότι υπάρχουν και χρόνια τικ. Τα τικ αποτελούν μια καλοήθη αυτοπεριοριζόμενη διαταραχή, ωστόσο τα χρόνια τικ σε ένα ποσοστό ενδέχεται να αποτελούν εκδηλώσεις του συνδρόμου Tourette.

Πού οφείλονται

Δεν είναι τόσο σαφές το τι τα προκαλεί. Ωστόσο μπορεί να οφείλονται στο άγχος, κόπωση, ενθουσιασμό, αλλά μπορεί να συνδέονται με αλλαγές στα μέρη του εγκεφάλου, μπορεί ακόμη και να υπάρχει γενετική αιτία.

Είδη τικ

Διακρίνονται σε κινητικά, φωνητικά και νοητικά. Μπορούν να λάβουν απλές μορφές, που είναι πιο συχνές, αλλά και σύνθετες μορφές, όπου υπάρχει συγκεκριμένη αλληλουχία κινήσεων, σα να γίνονται επίτηδες:

1. Μυϊκά-Κινητικά (απλά τικ) :

• Ανασήκωμα ώμων
• Σκαρδαμυγμός (άνοιγμα και κλείσιμο ματιών)
• Μορφασμοί προσώπου
• Κινήσεις ποδιών

(σύνθετα τικ) :

• Άγγιγμα αντικειμένων, του ίδιου του εαυτού ή και άλλων ατόμων
• Μίμηση κάποιου
• Ασυνήθιστες στάσεις σώματος

2. Φωνητικά (απλά τικ) :

• Εσκεμμένος βήχας
• Ρούφηγμα μύτης
• Σφύριγμα

(Σύνθετα τικ) :

• Εκφώνηση φράσεων, λέξεων ή συλλαβών

3. Νοητικά :

Τα νοητικά δεν είναι τόσο γνωστά. Αποτελούνται από επαναλαμβανόμενες σκέψεις που οφείλονται σε εσωτερική παρόρμηση και δε συνοδεύεται από φόβο ή άγχος.

Τα τικ μερικές φορές μπορεί να συνυπάρχουν με διαταραχές.

Διαταραχές που σχετίζονται με τα τικ

1. Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή

Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (ΙΔΨ), είναι μία συχνή, ψυχική νόσος που χαρακτηρίζεται από παράλογες σκέψεις, ιδέες, (εμμονές – ιδεοληψίες ή ψυχαναγκασμούς) και οδηγεί τους πάσχοντες σε επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές (καταναγκασμούς), διαταράσσοντας τη καθημερινή τους ζωή. Μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά τόσο με φαρμακευτική αγωγή όσο και με ψυχοθεραπευτική παρέμβαση.

2. Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας

Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής με υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) είναι μια από τις πλέον μελετημένες διαταραχές της παιδικής ηλικίας, επειδή έχει μεγάλη συχνότητα. Η αυξημένη κινητικότητα, η παρορμητικότητα και η ελλειμματική συγκέντρωση προσοχής είναι τρία από τα στοιχεία που τη χαρακτηρίζουν.

Πότε πρέπει να ανησυχώ;

Επισκεφτείτε το γιατρό σας εάν τα τικ :

• Εμφανίζονται πολύ συχνά

• Προκαλούν συναισθηματικά ή κοινωνικά προβλήματα, όπως κοινωνική απομόνωση, αμηχανία, θυμό

• Προκαλούν πόνο ή δυσφορία (μπορεί το άτομο να αυτοτραυματιστεί κατά λάθος)

• Είναι εμπόδιο σε καθημερινές δραστηριότητες

Πώς αντιμετωπίζονται;

Η παροδική διαταραχή τικ στα παιδιά συχνά εξαφανίζεται χωρίς θεραπεία. Είναι σημαντικό η οικογένεια και οι δάσκαλοι να μην δίνουν προσοχή στα τικ, διότι αυτό μπορεί να αγχώσει το παιδί και να επιδεινώσει τα συμπτώματά του.

Ένας συνδυασμός θεραπείας και φαρμάκων μπορεί να βοηθήσει σε καταστάσεις όπου τα τικ επηρεάζουν τις καθημερινές δραστηριότητες. Επειδή το άγχος μπορεί να κάνει τα τικ χειρότερα ή πιο συχνά, οι τεχνικές για τον έλεγχο και τη διαχείριση του στρες είναι σημαντικές. Το άτομο μπορεί να έρθει σε επαφή με ψυχολόγο όπου, θα μαθαίνει να αποφεύγει αυτοκαταστροφικές ενέργειες ελέγχοντας τα συναισθήματα, τις συμπεριφορές και τις σκέψεις του.

Η φαρμακευτική αγωγή δεν μπορεί να θεραπεύσει πλήρως τις διαταραχές των τικ, αλλά μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα για μερικούς ανθρώπους, με σκοπό τη βελτίωση της καθημερινότητάς τους.

Βιβλιογραφία

• https://www.nhs.uk/conditions/tics/

• https://neyrologos.gr/tik-eidi-aitia-therapeia/

TrueMed-ForLivingMore

 Δημητρίου Ευγενία

Όλοι και αν όχι όλοι, οι περισσότεροι από εσάς πάνω κάτω είστε οικείοι με την έννοια «τικ». Θα έχετε παρατηρήσει είτε τον εαυτό σας, είτε άλλους ανθρώπους να κλείνουν το μάτι γρήγορα, μηχανικά, κάποιους άλλους να κουνάνε το κεφάλι σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα κατά τον ίδιο τρόπο και κάποιους άλλους ακόμα και να βήχουν εκούσια συγκεκριμένες φορές.

Όλες αυτές οι κινήσεις και φωνήσεις αποτελούν τικ. Κινήσεις και φωνήσεις γρήγορες, επαναλαμβανόμενες, χωρίς έλεγχο.

Λίγα λόγια για αυτά

Τα τικ εμφανίζονται αρχικά στη παιδική ηλικία και διαρκούν λίγους μήνες, ωστόσο σε μερικά παιδιά συνεχίζονται. Κάθε άνθρωπος μπορεί να έχει ένα ή και περισσότερα τικ και ανάλογα πόσο καιρό κρατάνε, τόσο πιο σοβαρό θεωρείται, διότι υπάρχουν και χρόνια τικ. Τα τικ αποτελούν μια καλοήθη αυτοπεριοριζόμενη διαταραχή, ωστόσο τα χρόνια τικ σε ένα ποσοστό ενδέχεται να αποτελούν εκδηλώσεις του συνδρόμου Tourette.

Πού οφείλονται

Δεν είναι τόσο σαφές το τι τα προκαλεί. Ωστόσο μπορεί να οφείλονται στο άγχος, κόπωση, ενθουσιασμό, αλλά μπορεί να συνδέονται με αλλαγές στα μέρη του εγκεφάλου, μπορεί ακόμη και να υπάρχει γενετική αιτία.

Είδη τικ

Διακρίνονται σε κινητικά, φωνητικά και νοητικά. Μπορούν να λάβουν απλές μορφές, που είναι πιο συχνές, αλλά και σύνθετες μορφές, όπου υπάρχει συγκεκριμένη αλληλουχία κινήσεων, σα να γίνονται επίτηδες:

1. Μυϊκά-Κινητικά (απλά τικ) :

• Ανασήκωμα ώμων
• Σκαρδαμυγμός (άνοιγμα και κλείσιμο ματιών)
• Μορφασμοί προσώπου
• Κινήσεις ποδιών

(σύνθετα τικ) :

• Άγγιγμα αντικειμένων, του ίδιου του εαυτού ή και άλλων ατόμων
• Μίμηση κάποιου
• Ασυνήθιστες στάσεις σώματος

2. Φωνητικά (απλά τικ) :

• Εσκεμμένος βήχας
• Ρούφηγμα μύτης
• Σφύριγμα

(Σύνθετα τικ) :

• Εκφώνηση φράσεων, λέξεων ή συλλαβών

3. Νοητικά :

Τα νοητικά δεν είναι τόσο γνωστά. Αποτελούνται από επαναλαμβανόμενες σκέψεις που οφείλονται σε εσωτερική παρόρμηση και δε συνοδεύεται από φόβο ή άγχος.

Τα τικ μερικές φορές μπορεί να συνυπάρχουν με διαταραχές.

Διαταραχές που σχετίζονται με τα τικ

1. Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή

Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (ΙΔΨ), είναι μία συχνή, ψυχική νόσος που χαρακτηρίζεται από παράλογες σκέψεις, ιδέες, (εμμονές – ιδεοληψίες ή ψυχαναγκασμούς) και οδηγεί τους πάσχοντες σε επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές (καταναγκασμούς), διαταράσσοντας τη καθημερινή τους ζωή. Μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά τόσο με φαρμακευτική αγωγή όσο και με ψυχοθεραπευτική παρέμβαση.

2. Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας

Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής με υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) είναι μια από τις πλέον μελετημένες διαταραχές της παιδικής ηλικίας, επειδή έχει μεγάλη συχνότητα. Η αυξημένη κινητικότητα, η παρορμητικότητα και η ελλειμματική συγκέντρωση προσοχής είναι τρία από τα στοιχεία που τη χαρακτηρίζουν.

Πότε πρέπει να ανησυχώ;

Επισκεφτείτε το γιατρό σας εάν τα τικ :

• Εμφανίζονται πολύ συχνά

• Προκαλούν συναισθηματικά ή κοινωνικά προβλήματα, όπως κοινωνική απομόνωση, αμηχανία, θυμό

• Προκαλούν πόνο ή δυσφορία (μπορεί το άτομο να αυτοτραυματιστεί κατά λάθος)

• Είναι εμπόδιο σε καθημερινές δραστηριότητες

Πώς αντιμετωπίζονται;

Η παροδική διαταραχή τικ στα παιδιά συχνά εξαφανίζεται χωρίς θεραπεία. Είναι σημαντικό η οικογένεια και οι δάσκαλοι να μην δίνουν προσοχή στα τικ, διότι αυτό μπορεί να αγχώσει το παιδί και να επιδεινώσει τα συμπτώματά του.

Ένας συνδυασμός θεραπείας και φαρμάκων μπορεί να βοηθήσει σε καταστάσεις όπου τα τικ επηρεάζουν τις καθημερινές δραστηριότητες. Επειδή το άγχος μπορεί να κάνει τα τικ χειρότερα ή πιο συχνά, οι τεχνικές για τον έλεγχο και τη διαχείριση του στρες είναι σημαντικές. Το άτομο μπορεί να έρθει σε επαφή με ψυχολόγο όπου, θα μαθαίνει να αποφεύγει αυτοκαταστροφικές ενέργειες ελέγχοντας τα συναισθήματα, τις συμπεριφορές και τις σκέψεις του.

Η φαρμακευτική αγωγή δεν μπορεί να θεραπεύσει πλήρως τις διαταραχές των τικ, αλλά μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα για μερικούς ανθρώπους, με σκοπό τη βελτίωση της καθημερινότητάς τους.

Βιβλιογραφία

• https://www.nhs.uk/conditions/tics/

• https://neyrologos.gr/tik-eidi-aitia-therapeia/

TrueMed-ForLivingMore