Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια: οι σοβαρές επιπλοκές της και η απαραίτητη θεραπεία

Μαρία Σίβογλου

Μία σοβαρή νόσος που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και συμμόρφωση από τον ασθενή είναι η Νεφρική Ανεπάρκεια και κατ’ επέκταση η Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια ή αλλιώς Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΑ/ΧΝΝ). Η οικογένεια του ατόμου συνδράμει σημαντικό ρόλο στην βελτίωση της υγείας του, όπως επίσης και η σχέση του με το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό.

Ορισμός

Η Χρόνια Νεφρική Νόσος είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από μη αναστρέψιμη νεφρική βλάβη, με ή χωρίς απώλεια της νεφρικής λειτουργίας, η οποία έχει σημαντικές επιπτώσεις σε όλο τον οργανισμό.

Αίτια

Τα πιο συχνά αίτια είναι ο σακχαρώδης διαβήτης σε ποσοστό περίπου 40% και η υπέρταση σε ποσοστό ~25%. Η υπέρταση μάλιστα αποτελεί αίτιο και επιπλοκή ταυτοχρόνως. Άλλες αιτίες είναι:

• Διαβητική νεφροπάθεια

• Σπειραματικές παθήσεις (~13%)

• Πολυκυστική νόσος των νεφρών (~7%)

• Αποφρακτική ουροπάθεια

• Αγγειίτιδα

• Πολλαπλούν μυέλωμα

• Χρόνια πυελονεφρίτιδα

• Χρόνια σωληναριοδιάμεση νεφροπάθεια

Είναι σημαντικό να σημειωθεί, ότι η χρήση φαρμάκων ΜΣΑΦ(Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη), οι αναστολείς ΜΕΑ και η χρήση σκιαγραφικών ουσιών επιδρούν αρνητικά στο άτομο με Χρόνια Νεφρική Νόσο, διότι μειώνουν τον ρυθμό σπειραματικής διήθησης.

Ο ρυθμός σπειραματικής διήθησης είναι ένας δείκτης εκτίμησης της νεφρικής λειτουργίας, ο οποίος δείχνει πόσο γρήγορα τα ούρα διηθούνται στους νεφρούς

Επιπλοκές

Η Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια επηρεάζει σχεδόν όλα τα συστήματα του οργανισμού και δημιουργεί πολυάριθμα προβλήματα που χρήζουν αντιμετώπισης. Ανάλογα το σύστημα υπάρχουν τα εξής:

Καρδιαγγειακό σύστημα:

1. Υπέρταση
2. Μυοκαρδιοπάθεια
3. Ουραιμική περικαρδίτιδα
4. Περιφερικό οίδημα
5. Αρρυθμίες

Αναπνευστικό σύστημα:

1. Αυξημένη ευαισθησία σε λοίμωξη
2. Πνευμονικό οίδημα
3. Ουραιμική πλευρίτιδα
4. Ουραιμική πνευμονίτιδα
5. Δύσπνοια
6. Αναπνοές Kussmaul (=Βαθιές και γρήγορες αναπνοές)

Γαστρεντερικό σύστημα:

1. Ναυτία και έμετος
2. Ανορεξία
3. Ουραιμική απόπνοια (=οσμή αμμωνίας στην αναπνοή)
4. Παγκρεατίτιδα
5. Φλεγμονή και εξέλκωση του γαστρεντερικού βλεννογόνου
6. Έλκη δωδεκαδακτύλου
7. Πρωκτίτιδα

Νευρολογικό σύστημα:

1. Διαταραχές μνήμης και προσοχής
2. Υπνηλία
3. Κώμα
4. Ευερεθιστότητα
5. Σύγχυση

Στο αίμα:

1. Αναιμία
2. Θρομβοπενία
3. Απώλεια αίματος από αιμοκάθαρση και αιμορραγία πεπτικού
4. Αιμορραγική διάθεση και διαταραχές πήξεως

Στο δέρμα:

1. Κνησμός
2. Ξηρά, εύθραυστα μαλλιά και νύχια

Από τα υπόλοιπα συστήματα:

1. Υπογονιμότητα και μειωμένη libido και στα δύο φύλα
2. Αμηνόρροια
3. Καθυστερημένη ανάπτυξη στα παιδιά
4. Οστικός πόνος
5. Έλλειψη ιχνοστοιχείων

Η αναιμία, η υπέρταση, η αιμορραγική διάθεση και η περικαρδίτιδα είναι σοβαρές επιπλοκές που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ανεξάρτητα από την θεραπεία της νεφρικής ανεπάρκειας.

Θεραπεία

Όλες αυτές οι διαταραχές επιβαρύνουν τον ασθενή και χρειάζεται μια σωστή και συστηματική θεραπεία, έτσι ώστε να επιβραδυνθεί η εξέλιξη της ανεπάρκειας και να μειωθούν οι επιπλοκές. Η νεφρική νόσος διακρίνεται σε 5 στάδια, τα οποία βοηθούν και στην επιλογή της θεραπείας. Αυτά δημιουργήθηκαν με βάση τον ρυθμό σπειραματικής διήθησης που μετράται με την κάθαρση κρεατινίνης. 

Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά στο να διαγνωστεί η νόσος στα αρχικά στάδια και να αρχίσει ο ασθενής συντηρητική θεραπεία. Η συντηρητική θεραπεία περιλαμβάνει τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και το σχέδιο διατροφής.

Η αρτηριακή πίεση είναι απαραίτητο να ρυθμιστεί. Στόχος: η μείωση κάτω από 130/80mmHg για την νεφρική νόσο αλλά και για την καρδιακή προστασία, διότι υπάρχει αυξημένος καρδιακός κίνδυνος στην Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια. Τα φάρμακα που χορηγούνται είναι:

1. Αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (ΜΕΑ)
2. Αποκλειστές υποδοχέων ΙΙ της αγγειοτασίνης (ΑΥΑ)

Το σχέδιο διατροφής αποτελεί σημαντικό παράγοντα της θεραπείας. Αρχικά, γίνεται διατροφική αξιολόγηση του ασθενούς κάθε 3 μήνες, μετρώντας την λευκωματίνη ορού και το σωματικό βάρος.

Η διατροφή του θα πρέπει να περιέχει:

• Χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης. Συνιστάται 0,6gr πρωτεΐνης/kg σωματικού βάρους. Έτσι, μειώνεται η παραγωγή νιτρωδών προϊόντων του μεταβολισμού και ανόργανων ιόντων, που προκαλούν διαταραχές ουραιμίας.
  Ουραιμία είναι η συγκέντρωση ουραιμικών τοξινών στο αίμα των νεφροπαθών, οι οποίες επιδρούν στην λειτουργία διαφόρων κυττάρων (ερυθροκυττάρων, λευκοκυττάρων, αιμοπεταλίων, εγκεφαλικών και μυϊκών κυττάρων).

• Όσο αναφορά τους υδατάνθρακες και τα μονοακόρεστα λιπαρά χρειάζεται 30-35 kcal/kg σωματικού βάρους την ημέρα, ενώ οι ασθενείς άνω των 60 ετών και οι υπέρβαροι θα πρέπει να προσλαμβάνουν την μικρότερη τιμή του εύρους.

• Οι νεφροπαθείς συνήθως εμφανίζουν υπερφωσφαταιμία και υπερκαλιαιμία, για τον λόγο αυτό προτείνεται η πρόσληψη φωσφόρου στα 600-1.000mg/ημέρα και καλίου κάτω από 3.000mg/ημέρα.

• Η απέκκριση νατρίου από τους νεφρούς είναι αδύνατη και για αυτόν τον λόγο η ημερήσια πρόσληψη νατρίου των ασθενών πρέπει να είναι 1.000-3.000mg και η πρόσληψη υγρών 1.500-3.000ml, έτσι ώστε να διατηρείται το ισοζύγιο νατρίου-νερού.

Όταν όμως η νεφρική λειτουργία ενός ασθενούς μειωθεί στο 10-15%, τότε λέγεται πως έχει Νεφρική Ανεπάρκεια Τελικού Σταδίου και είναι το πιο επικίνδυνο στάδιο της Νεφρικής Νόσου. Σε αυτό το σημείο η θεραπεία είναι η αιμοκάθαρση, η περιτοναϊκή κάθαρση και η μεταμόσχευση νεφρού.

Αιμοκάθαρση: είναι η διαδικασία απομάκρυνσης των άχρηστων ουσιών και του νερού από το αίμα με την βοήθεια ενός φίλτρου. Το αίμα του ασθενή περνάει μέσα στο φίλτρο του μηχανήματος, όπου περνάει και το διάλυμα κάθαρσης, από την αντίθετη πλευρά. Στην ουσία το μηχάνημα αντικαθιστά την νεφρική λειτουργία. Γίνεται περίπου 3 φορές την εβδομάδα και διαρκεί 4 ώρες.

Περιτοναϊκή κάθαρση: είναι μια διαδικασία όπου φυσιολογικό διάλυμα εισέρχεται στην περιτοναϊκή κοιλότητα. Με αυτόν τον τρόπο οι άχρηστες ουσίες και οι τοξίνες περνάνε από την κυκλοφορία του αίματος στο υγρό κάθαρσης, μέσω της μεμβράνης. Ο ασθενής φέρει καθετήρα κοιλίας και είναι είτε συνεχής φορητή που την αλλάζει το άτομο μόνο του, είτε συνδέεται με ένα μηχάνημα το βράδυ για 10-12ώρες, όπου γίνονται οι αλλαγές του διαλύματος

Μεταμόσχευση νεφρού: αποτελεί επιλογή θεραπείας για πολλούς ανθρώπους διότι βελτιώνει την ποιότητα ζωής, μειώνει τις επιπλοκές και τον κίνδυνο θνησιμότητας. Επίσης, δεν δεσμεύει τον ασθενή όπως η αιμοκάθαρση και η περιτοναϊκή κάθαρση και κοστίζει λιγότερο από την συνεχή υποκατάσταση. Το μόσχευμα μπορεί να προέρχεται από ζώντα δότη, για παράδειγμα έναν συγγενή με συμβατό τύπο ιστού ή από πτωματικό δότη. Άτομα με καρκίνο, ιό της ηπατίτιδας, HIV, σακχαρώδη διαβήτη και καρδιαγγειακή νόσο δεν μπορούν να λάβουν νεφρικό μόσχευμα. Τέλος, ο οργανισμός μπορεί να απορρίψει το μόσχευμα με 3 μορφές:

1. Υπεροξεία απόρριψη: Εμφανίζεται το πρώτο 24ωρο
2. Οξεία απόρριψη: Εμφανίζεται το πρώτο τρίμηνο
3. Χρόνια απόρριψη: Εμφανίζεται σταδιακά με προοδευτική έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας.

Συμπεράσματα

Οι ασθενείς με Χρόνια Νεφρική Νόσο, έχουν μια δύσκολη καθημερινότητα, ειδικά τα άτομα με Τελικού Σταδίου Νεφρική Ανεπάρκεια, η οποία μπορεί να γίνει πιο όμορφη με στήριξη και αγάπη. Οι επιπλοκές είναι πολλές και χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή. Πρέπει το άτομο με κάθε τρόπο να προσπαθεί να συμμορφωθεί στην θεραπεία για να νιώθει καλύτερα και να έχει ένα αισιόδοξο μέλλον. Όσοι πάσχετε από νεφρική ανεπάρκεια να θυμάστε πως έχετε την δύναμη να περιοριστείτε σε δίαιτες, φαρμακευτικές αγωγές και διαδικασίες κάθαρσης, διότι έτσι θα είστε πιο υγιής. Όσοι έχετε συγγενικό πρόσωπο με αυτήν την νόσο να έχετε υπομονή και να τους στηρίζετε καθημερινά. Και τέλος, όσοι ανήκετε στο ιατρονοσηλευτικό προσωπικό ακολουθήστε αυτό:

«Να χαμογελάς στους ασθενείς σου. Λίγοι το κάνουν…»

Stephen Lock (Αιματολόγος)

Βιβλιογραφία:

1. Παθολογική-Χειρουργική Νοσηλευτική, Osborn-Wraa-Watson-Holleran, 2η έκδοση 2014
2. Νεφρολογική Νοσηλευτική, Nicola Thomas, 2η έκδοση 2002
3. Κλινική Διατροφή, Νικόλαος Λ. Κατσιλάμπρος, 2η έκδοση 2010
4. https://www.hygeia.gr/chronia-nefriki-nosos-chnn-nea-dedomena-sti-therapeia/
5. https://dione.lib.unipi.gr/xmlui/bitstream/handle/unipi/6216/Statha.pdf?sequence=2&isAllowed=y
6. http://www.pathologospeiraia.gr/%CE%BD%CE%B5%CF
7. http://www.en-en.gr/protokolla-nefrologikis-nosileftikis-praktikis/

TrueMed-ForLivingMore