Αυτοανοσία: Τι, πως, που, πότε και γιατί?

Αυτό που είναι σε όλους μας γνωστό είναι ότι σε περίπτωση ίωσης, αλλά και οποιασδήποτε άλλης εισβολής μολυσματικών παραγόντων, όπως τα βακτήρια, τα παράσιτα κ.α., ο ανθρώπινος οργανισμός προστατεύεται μέσω του ανοσοποιητικού συστήματος, ένα πολύπλοκο και ευπροσάρμοστο αμυντικό σύστημα, το οποίο παράγει ποικιλία κυττάρων και μορίων για να επιτεθεί και να αμυνθεί.Yπo φυσιολογικές συνθήκες δεν επιτίθεται στα δικά του μόρια.

Tο ανοσοποιητικό σύστημα χωρίζεται σε δύο τύπους, την έμφυτη ανοσία, η οποία έχει σκοπό να εμποδίσει οποιονδήποτε εισβολέα προσπαθεί να εισέλθει στον οργανισμό μας, και την προσαρμοστική ανοσία, η οποία είναι σε θέση να διακρίνει τα διάφορα είδη παθογόνων και να παράγει κύτταρα μνήμης, τα οποία θα ενεργοποιηθούν πιο άμεσα και γρήγορα σε περίπτωση που ο ίδιος ή παρόμοιος παθογόνος οργανισμός εισβάλλει στο σύστημα. Αυτές οι δυο μαζί συνεργάζονται για να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικότερα την όποια απειλή δέχεται ο οργανισμός.

Ξένα ή εαυτά μόρια (συνήθως πρωτεΐνες ή υδατάνθρακες) που προκαλούν ειδικές ανοσοαποκρίσεις αναφέρονται ως αντιγόνα. Η διάκριση των εαυτών συστατικών από την έμφυτη ανοσία είναι άριστη, ενώ από την προσαρμοστική ανοσία είναι μέτρια. Έτσι, σε ορισμένες περιστάσεις όπου τελικά το ανοσοποιητικό σύστημα παρεκτρέπεται και επιτίθεται εναντίον του εαυτού του, εμφανίζεται μια παθολογική κατάσταση που ονομάζεται αυτοανοσία. Οι αυτοάνοσες ασθένειες μπορούν να οδηγήσουν το σώμα να παράγει αντισώματα που αντί να καταπολεμούν λοιμώξεις, θα προσβάλλουν τα κύτταρα, τους ιστούς και τα όργανα του σώματος.

Οι αυτοάνοσες διαταραχές χαρακτηρίζονται από μια πολυπαραγοντική αιτιολογία, στην οποία οι γενετικοί παράγοντες αλληλεπιδρούν με τους περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Οι διάφοροι γενετικοί παράγοντες συνδέονται όχι μόνο με την ευαισθησία στην ασθένεια, αλλά και με συγκεκριμένα αυτοαντισώματα και φαινοτύπους ασθενειών. Οικογενειακές μελέτες υποδηλώνουν σαφή συσχέτιση μεταξύ της γενετικής και των αυτοάνοσων ασθενειών, ιδιαίτερα εκείνων με οργανοειδική παθολογία. Από τους πιο σημαντικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση και την πορεία της νόσου είναι το κάπνισμα και η παχυσαρκία.

Παρότι οι αιτίες της αυτοάνοσης αντίδρασης είναι άγνωστες στις περισσότερες περιπτώσεις, πολλές μελέτες υποδεικνύουν συσχετισμούς όχι μόνο με περιβαλλοντικούς και γενετικούς παράγοντες αλλά και με ορισμένους τύπους λοιμώξεων, ενώ δευτερογενείς παράγοντες, όπως νευρο-ορμόνες και στρες επηρεάζουν, επίσης, τις αυτοάνοσες αποκρίσεις.

Πολλές από αυτές τις ασθένειες, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, εμφανίζονται δυσανάλογα στις γυναίκες. Τα τρία τέταρτα των ατόμων που πάσχουν από αυτοάνοση νόσο είναι γυναίκες και ορισμένες αυτοάνοσες ασθένειες είναι πιο συχνές σε γυναίκες ισπανόφωνων, αφροαμερικανών και αμερικανών ιθαγενών. Τέτοιες ασθένειες συγκαταλέγονται στις πιο κοινές αιτίες θανάτου όλων των γυναικών κάτω των 65 ετών. Η περίοδος εμφάνισης των συμπτωμάτων είναι συνήθως μεταξύ 20-30 ετών και ανάλογα με την “επιθετικότητα” της κάθε ασθένειας, καθώς και την έγκαιρη διάγνωση της, η πρόγνωση μπορεί να είναι από καλή έως δυσοίωνη.

Δυστυχώς, πολλοί άνθρωποι που πάσχουν από κάποια αυτοάνοση ασθένεια, μπορεί να χρειαστούν αρκετά χρόνια και επισκέψεις σε πολλούς γιατρούς πριν φτάσουν στη σωστή διάγνωση.

Τα πρώιμα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν κόπωση, πόνο στις αρθρώσεις και στους μυς, πυρετό ή αλλαγή βάρους, ενώ κάποια άλλα εξαρτώνται από το τμήμα του σώματος που επηρεάζεται.

Δεδομένου ότι αυτά τα συμπτώματα είναι μη ειδικά, πολλοί ασθενείς έχουν λανθασμένη διάγνωση.

Επιπλέον, πολλά από τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται μέχρις ότου η νόσος βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Είναι σημαντικό λοιπόν, όσοι γνωρίζουν ότι υπάρχει περιστατικό στην οικογένεια τους, να κάνουν συχνά εξετάσεις που αφορούν τη νόσο και να επισκέπτονται συχνά τον ειδικό ιατρό ώστε να πραγματοποιηθεί έγκαιρη διάγνωση.

Στην καθημερινή μας ζωή γνωρίζουμε πολλά χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως ο Διαβήτης τύπου 1, η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα (ΡΑ), ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ), η Σκλήρυνση Κατά Πλάκας (ΣΚΠ) και η νόσος του Crohn.

Παρότι, οι περισσότεροι τείνουμε να βάζουμε τα αυτοάνοσα νοσήματα σε μια κατηγορία, αφού όλα διακρίνονται από την επιθετικότητα τους προς τον εαυτό οργανισμό, εν τούτοις αυτά χωρίζονται κατά κύριο λόγο σε οργανοειδικά και συστηματικά (μη οργανοειδικά) ανάλογα με το είδος της ανοσολογικής απόκρισης. Πιο συγκεκριμένα, στα οργανοειδικά αυτοάνοσα νοσήματα η ανοσολογική απόκριση κατευθύνεται σε ένα αντιγόνο-στόχο, το οποίο εντοπίζεται σε ένα όργανο ή αδένα, με αποτέλεσμα οι εκδηλώσεις να περιορίζονται κατά κύριο λόγο στο όργανο αυτό. Με πιο απλά λόγια, τα αντισώματα και τα Τ-λεμφοκύτταρα αντιδρούν σε αυτοαντιγόνα εντοπισμένα σε έναν ειδικό ιστό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οργανοειδικού αυτοάνοσου νοσήματος αποτελεί η θυρεοειδίτιδα Hashimoto.

Από την άλλη μεριά, στα συστηματικά αυτοάνοσα νοσήματα, η ανοσολογική αντιδραστικότητα κατευθύνεται έναντι ενός συγκεκριμένου αντιγόνου ή αντιγόνων, που εξαπλώνονται σε μεγάλο αριθμό οργάνων και ιστών. Πρόκειται για γενικευμένη ανεπάρκεια στην ανοσορύθμιση, η οποία ενέχει την υπερενεργοποίηση των Β- και Τ-λεμφοκυττάρων. Οι συστηματικές αυτοάνοσες διαταραχές περιλαμβάνουν συνήθως το δέρμα (σκληρόδερμα), τις αρθρώσεις (ρευματοειδή αρθρίτιδα) και τον μυϊκό ιστό (ιδιοπαθής φλεγμονώδη μυοπάθεια[ΙΦΜ]).

Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν πολλαπλές αυτοάνοσες διαταραχές στον ίδιο ασθενή, ενώ κάποιες ασθένειες συνδέονται μερικές φορές, όπως η ιδιοπαθής φλεγμονώδη μυοπάθεια ΙΦΜ και η αγγειίτιδα ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα(ΡΑ) και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ), φαινόμενο που ονομάζεται πολυαυτοανοσία.

TrueMed-ForLivingMore

Αυτοανοσία: Τι, πως, που, πότε και γιατί?

Όλγα Καλδουρμίδου

Αυτό που είναι σε όλους μας γνωστό είναι ότι σε περίπτωση ίωσης, αλλά και οποιασδήποτε άλλης εισβολής μολυσματικών παραγόντων, όπως τα βακτήρια, τα παράσιτα κ.α., ο ανθρώπινος οργανισμός προστατεύεται μέσω του ανοσοποιητικού συστήματος, ένα πολύπλοκο και ευπροσάρμοστο αμυντικό σύστημα, το οποίο παράγει ποικιλία κυττάρων και μορίων για να επιτεθεί και να αμυνθεί.Yπo φυσιολογικές συνθήκες δεν επιτίθεται στα δικά του μόρια.

Tο ανοσοποιητικό σύστημα χωρίζεται σε δύο τύπους, την έμφυτη ανοσία, η οποία έχει σκοπό να εμποδίσει οποιονδήποτε εισβολέα προσπαθεί να εισέλθει στον οργανισμό μας, και την προσαρμοστική ανοσία, η οποία είναι σε θέση να διακρίνει τα διάφορα είδη παθογόνων και να παράγει κύτταρα μνήμης, τα οποία θα ενεργοποιηθούν πιο άμεσα και γρήγορα σε περίπτωση που ο ίδιος ή παρόμοιος παθογόνος οργανισμός εισβάλλει στο σύστημα. Αυτές οι δυο μαζί συνεργάζονται για να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικότερα την όποια απειλή δέχεται ο οργανισμός.

Ξένα ή εαυτά μόρια (συνήθως πρωτεΐνες ή υδατάνθρακες) που προκαλούν ειδικές ανοσοαποκρίσεις αναφέρονται ως αντιγόνα. Η διάκριση των εαυτών συστατικών από την έμφυτη ανοσία είναι άριστη, ενώ από την προσαρμοστική ανοσία είναι μέτρια. Έτσι, σε ορισμένες περιστάσεις όπου τελικά το ανοσοποιητικό σύστημα παρεκτρέπεται και επιτίθεται εναντίον του εαυτού του, εμφανίζεται μια παθολογική κατάσταση που ονομάζεται αυτοανοσία. Οι αυτοάνοσες ασθένειες μπορούν να οδηγήσουν το σώμα να παράγει αντισώματα που αντί να καταπολεμούν λοιμώξεις, θα προσβάλλουν τα κύτταρα, τους ιστούς και τα όργανα του σώματος.

Οι αυτοάνοσες διαταραχές χαρακτηρίζονται από μια πολυπαραγοντική αιτιολογία, στην οποία οι γενετικοί παράγοντες αλληλεπιδρούν με τους περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Οι διάφοροι γενετικοί παράγοντες συνδέονται όχι μόνο με την ευαισθησία στην ασθένεια, αλλά και με συγκεκριμένα αυτοαντισώματα και φαινοτύπους ασθενειών. Οικογενειακές μελέτες υποδηλώνουν σαφή συσχέτιση μεταξύ της γενετικής και των αυτοάνοσων ασθενειών, ιδιαίτερα εκείνων με οργανοειδική παθολογία. Από τους πιο σημαντικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση και την πορεία της νόσου είναι το κάπνισμα και η παχυσαρκία.

Παρότι οι αιτίες της αυτοάνοσης αντίδρασης είναι άγνωστες στις περισσότερες περιπτώσεις, πολλές μελέτες υποδεικνύουν συσχετισμούς όχι μόνο με περιβαλλοντικούς και γενετικούς παράγοντες αλλά και με ορισμένους τύπους λοιμώξεων, ενώ δευτερογενείς παράγοντες, όπως νευρο-ορμόνες και στρες επηρεάζουν, επίσης, τις αυτοάνοσες αποκρίσεις.

Πολλές από αυτές τις ασθένειες, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, εμφανίζονται δυσανάλογα στις γυναίκες. Τα τρία τέταρτα των ατόμων που πάσχουν από αυτοάνοση νόσο είναι γυναίκες και ορισμένες αυτοάνοσες ασθένειες είναι πιο συχνές σε γυναίκες ισπανόφωνων, αφροαμερικανών και αμερικανών ιθαγενών. Τέτοιες ασθένειες συγκαταλέγονται στις πιο κοινές αιτίες θανάτου όλων των γυναικών κάτω των 65 ετών. Η περίοδος εμφάνισης των συμπτωμάτων είναι συνήθως μεταξύ 20-30 ετών και ανάλογα με την “επιθετικότητα” της κάθε ασθένειας, καθώς και την έγκαιρη διάγνωση της, η πρόγνωση μπορεί να είναι από καλή έως δυσοίωνη.

Δυστυχώς, πολλοί άνθρωποι που πάσχουν από κάποια αυτοάνοση ασθένεια, μπορεί να χρειαστούν αρκετά χρόνια και επισκέψεις σε πολλούς γιατρούς πριν φτάσουν στη σωστή διάγνωση.

Τα πρώιμα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν κόπωση, πόνο στις αρθρώσεις και στους μυς, πυρετό ή αλλαγή βάρους, ενώ κάποια άλλα εξαρτώνται από το τμήμα του σώματος που επηρεάζεται.

Δεδομένου ότι αυτά τα συμπτώματα είναι μη ειδικά, πολλοί ασθενείς έχουν λανθασμένη διάγνωση.

Επιπλέον, πολλά από τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται μέχρις ότου η νόσος βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Είναι σημαντικό λοιπόν, όσοι γνωρίζουν ότι υπάρχει περιστατικό στην οικογένεια τους, να κάνουν συχνά εξετάσεις που αφορούν τη νόσο και να επισκέπτονται συχνά τον ειδικό ιατρό ώστε να πραγματοποιηθεί έγκαιρη διάγνωση.

Στην καθημερινή μας ζωή γνωρίζουμε πολλά χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως ο Διαβήτης τύπου 1, η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα (ΡΑ), ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ), η Σκλήρυνση Κατά Πλάκας (ΣΚΠ) και η νόσος του Crohn.

Παρότι, οι περισσότεροι τείνουμε να βάζουμε τα αυτοάνοσα νοσήματα σε μια κατηγορία, αφού όλα διακρίνονται από την επιθετικότητα τους προς τον εαυτό οργανισμό, εν τούτοις αυτά χωρίζονται κατά κύριο λόγο σε οργανοειδικά και συστηματικά (μη οργανοειδικά) ανάλογα με το είδος της ανοσολογικής απόκρισης. Πιο συγκεκριμένα, στα οργανοειδικά αυτοάνοσα νοσήματα η ανοσολογική απόκριση κατευθύνεται σε ένα αντιγόνο-στόχο, το οποίο εντοπίζεται σε ένα όργανο ή αδένα, με αποτέλεσμα οι εκδηλώσεις να περιορίζονται κατά κύριο λόγο στο όργανο αυτό. Με πιο απλά λόγια, τα αντισώματα και τα Τ-λεμφοκύτταρα αντιδρούν σε αυτοαντιγόνα εντοπισμένα σε έναν ειδικό ιστό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οργανοειδικού αυτοάνοσου νοσήματος αποτελεί η θυρεοειδίτιδα Hashimoto.

Από την άλλη μεριά, στα συστηματικά αυτοάνοσα νοσήματα, η ανοσολογική αντιδραστικότητα κατευθύνεται έναντι ενός συγκεκριμένου αντιγόνου ή αντιγόνων, που εξαπλώνονται σε μεγάλο αριθμό οργάνων και ιστών. Πρόκειται για γενικευμένη ανεπάρκεια στην ανοσορύθμιση, η οποία ενέχει την υπερενεργοποίηση των Β- και Τ-λεμφοκυττάρων. Οι συστηματικές αυτοάνοσες διαταραχές περιλαμβάνουν συνήθως το δέρμα (σκληρόδερμα), τις αρθρώσεις (ρευματοειδή αρθρίτιδα) και τον μυϊκό ιστό (ιδιοπαθής φλεγμονώδη μυοπάθεια[ΙΦΜ]).

Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν πολλαπλές αυτοάνοσες διαταραχές στον ίδιο ασθενή, ενώ κάποιες ασθένειες συνδέονται μερικές φορές, όπως η ιδιοπαθής φλεγμονώδη μυοπάθεια ΙΦΜ και η αγγειίτιδα ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα(ΡΑ) και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ), φαινόμενο που ονομάζεται πολυαυτοανοσία.

TrueMed-ForLivingMore