To σύνδρομο του Sjogren

Το σύνδρομο Sjögren είναι μια συστηματική αυτοάνοση διαταραχή, που επηρεάζει ολόκληρο το σώμα, με κύρια χαρακτηριστικά τα ξηρά μάτια και την ξηροστομία. Ειδικά, το ανοσοποιητικό σύστημα προσβάλλει κυρίως τους αδένες που παράγουν δάκρυα (δακρυϊκοί αδένες) και σάλιο (σιελογόνους αδένες), μειώνοντας την ικανότητα των αδένων αυτών να εκκρίνουν αυτά τα υγρά. Όμως, μπορεί να επηρεάσει κι άλλα όργανα του σώματος, συμπεριλαμβανομένων των νεφρών, των αιμοφόρων αγγείων, των πνευμόνων, του ήπατος, του παγκρέατος και του εγκεφάλου. Άλλες σοβαρές επιπλοκές περιλαμβάνουν έντονη κόπωση, χρόνιο πόνο στις αρθρώσεις, σοβαρή εμπλοκή οργάνων, νευροπάθειες και λεμφώματα.

Είναι μια από τις πιο διαδεδομένες ρευματικές αυτοάνοσες ασθένειες, ενώ 9 τους 10 ασθενείς είναι γυναίκες. Η κατάσταση εμφανίζεται συνήθως σταδιακά αρχίζοντας από τη μέση ενηλικίωση, συνήθως άνω των 40 ετών, αλλά μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Οι συγγενείς των ανθρώπων με σύνδρομο Sjögren διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυτοάνοσων ασθενειών, αν και δεν είναι αναγκαστικά πιο πιθανό να αναπτύξουν το σύνδρομο Sjögren ειδικότερα. Το πρότυπο κληρονομικότητας αυτής της προδιάθεσης είναι άγνωστο.

Το Sjögren συνήθως ταξινομείται ως πρωτοπαθές ή δευτεροπαθές. Το πρωτογενές Sjögren συμβαίνει και εμφανίζεται από μόνο του και το δευτερογενές Sjögren συμβαίνει όταν υπάρχει μια άλλη αυτοάνοση ασθένεια του συνδετικού ιστού, όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, κ.ά. Αυτή η ταξινόμηση δεν συσχετίζεται πάντοτε με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων ή των επιπλοκών. Οι ασθενείς του πρωτοπαθούς Sjögren και του δευτεροπαθούς Sjögren μπορούν να βιώσουν το ίδιο επίπεδο δυσφορίας, επιπλοκών και σοβαρότητας της νόσου τους. Άλλες αυτοάνοσες διαταραχές μπορούν επίσης να αναπτυχθούν μετά την έναρξη του συνδρόμου Sjögren. Συνολικά, περίπου το ήμισυ όλων των ατόμων με σύνδρομο Sjögren έχουν επίσης μια άλλη αυτοάνοση διαταραχή.

Πρόγνωση

Σε γενικές γραμμές, το σύνδρομο Sjögren έχει καλή πρόγνωση, καθώς αποτελεί μια ήπια σχετικά αυτοάνοση ασθένεια. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να βιώσουν μόνο τα ήπια συμπτώματα των ξηρών οφθαλμών και του στόματος, ενώ άλλοι περνούν από κύκλους καλής υγείας που ακολουθούνται από σοβαρές ασθένειες. Αυτό συμβαίνει γιατι μπορεί να βλάψει τα ζωτικά όργανα του σώματος με συμπτώματα που μπορεί να παραμείνουν σταθερά, να επιδεινωθούν ή να υποχωρήσουν. Άλλοι, επίσης, αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν θολή όραση, συνεχή δυσφορία των ματιών, υποτροπιάζουσες μολύνσεις στο στόμα, πρησμένους παρωτιδικούς αδένες, βραχνάδα και δυσκολία κατάποσης φαγητού, ακόμα και υγρού. Η παρατεταμένη και εξουθενωτική κόπωση μπορεί να είναι αρκετά σοβαρή σε σημείο που να επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες, ενώ ο πόνος στις αρθρώσεις μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την ποιότητα ζωής. Ένας μικρός αριθμός ατόμων με σύνδρομο Sjögren είναι πιθανό να αναπτύξει λέμφωμα, ένα είδος καρκίνου του αίματος που προκαλεί σχηματισμό όγκων στους λεμφαδένες. Ωστόσο, στα περισσότερα άτομα με σύνδρομο Sjögren, τα ξηρά μάτια και η ξηροστομία είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της διαταραχής και η γενική υγεία και το προσδόκιμο ζωής είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστα.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο, αλλά μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Ξηρή ή καυτή αίσθηση στα μάτια

• Ξηρό στόμα

• Δυσκολία στην ομιλία, το μάσημα ή την κατάποση

• Ξηρή, ραγισμένη ή πληγωμένη γλώσσα

• Ξηρή ή καυτή αίσθηση του λαιμού

• Ξηρά ή ξεφλουδισμένα χείλη

• Αλλαγή γεύσης ή οσμής

• Αυξημένη οδοντική αποσύνθεση

• Πόνος στις αρθρώσεις

• Κολπική ξηρότητα και ξηρότητα του δέρματος

• Ξηρή μύτη

• Υπερβολική κόπωση

Τα κύρια συμπτώματα, όπως είπαμε, είναι τα ξηρά μάτια και στόμα. Συγκεκριμένα, τα ξηρά μάτια μπορεί να οδηγήσουν σε φαγούρα, έχουν την αίσθηση καψίματος ή άμμου, θολή όραση ή ευαισθησία στο φωτισμό ή τον φθορισμό. Στην περίπτωση της ξηροστομίας, το στόμα μπορεί να έχει την αίσθηση ότι είναι γεμάτο βαμβάκι ή να έχει γεύση σαν ασβέστης, ενώ σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις τα άτομα που έχουν προσβληθεί μπορεί να έχουν δυσκολία στην ομιλία, στη γεύση ή την κατάποση των τροφίμων. Επίσης, επειδή το σάλιο βοηθά στην προστασία των δοντιών και των ιστών της στοματικής κοιλότητας, τα άτομα με σύνδρομο Sjögren διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο αποδόμησης των δοντιών και λοιμώξεων στο στόμα.

Διάγνωση

Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι σημαντικές για την πρόληψη επιπλοκών και γίνεται από ρευματολόγους, οι οποίοι υποβάλλουν ερωτήσεις σχετικά με τα συμπτώματα και διεξάγουν μια σειρά από εξετάσεις, κυρίως αιματολογικές. Δυστυχώς, η επίτευξη διάγνωσης μπορεί συχνά να είναι δύσκολη, δεδομένου ότι τα συμπτώματα του Sjögren αλληλεπικαλύπτονται και μιμούνται άλλες ασθένειες. Έτσι, το Sjögren μπορεί συχνά να αγνοηθεί ή να διαγνωστεί λανθασμένα, ενώ έχει βρεθεί ότι κατά μέσο όρο, χρειάζονται 2,8 χρόνια για να γίνει η διάγνωσή του.

Για τη διάγνωση της ξηροφθαλμίας, είναι σημαντικό να εξεταστεί κάποιος από έναν οφθαλμίατρο, που εκπαιδεύτηκε για τη διάγνωση και τη θεραπεία οφθαλμικών ασθενειών. Οι εξετάσεις περιλαμβάνουν μέτρηση και αξιολόγηση της παραγωγής, της σταθερότητας και της κατανομής των δακρύων και εκτελούνται στο ιατρείο.

Όσον αφορά τη διάγνωση της ξηροστομίας, αυτή γίνεται είτε από οδοντιάτρους, όσο και από Ωτορινολαρυγγολόγους. Από τους πιο συνηθισμένους τρόπους είναι η καταγραφή ιστορικού, στο οποίο αναφέρονται συγκεκριμένα προβλήματα της ξηρασίας του στόματος,όπως η διάρκεια, η συχνότητα και η σοβαρότητα. Επίσης, η παρουσία ξηρότητας σε άλλα σημεία (μάτια, μύτη, λαιμός, δέρμα, κόλπος) τεκμηριώνεται. Καταγράφεται, επιπλέον, το πλήρες ιστορικό ιατρικών και συνταγογραφούμενων φαρμάκων. Ένα άλλος τρόπος είναι η εξέταση, στην οποία ψηλαφούνται οι μεγάλοι σιελογόνιοι αδένες για την παρουσία ευαισθησίας στον πόνο, της σκληρότητας ή διεύρυνσής τους. Επίσης μπορεί να μετρηθεί η ταχύτητα ροής σιελογόνου, δηλ. η ποσότητα του σάλιου που παράγεται κατά τη διάρκεια συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος. Η δοκιμή είναι μη επεμβατική και ανώδυνη. Μια άλλη μέθοδος μέτρησης του ρυθμού ροής του σάλιου είναι και το σπινθηρογράφημα.

Θεραπεία και Αντιμετώπιση των συμπτωμάτων

Επί του παρόντος, δεν υπάρχει καμία θεραπεία, που να γιατρεύει εντελώς το Sjögren. Ωστόσο, οι παρούσες θεραπείες μπορεί να βελτιώσουν διάφορα συμπτώματα και να αποτρέψουν επιπλοκές.

Οι θεραπείες για την ξηροφθαλμία περιλαμβάνουν κυρίως τεχνητά δάκρυα, τα οποία παρέχουν προσωρινή ανακούφιση και είναι διαθέσιμα εκτός συνταγογράφησης. Αυτά περιέχουν νερό, άλατα και πολυμερή, αλλά στερούνται τις πρωτεΐνες που απαντώνται σε φυσικά δάκρυα, γι’αυτό χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ήπιων μορφών ξηροφθαλμίας ή για τη συμπλήρωση άλλων θεραπειών. Σε κάθε περίπτωση, χρειάζεται η συμβουλή οφθαλμίατρου, καθώς ο κάθε ασθενής έχει διαφορετικές ανάγκες.

Επιπλέον, οι αλλαγές στο περιβάλλον του ασθενούς και στις συνήθειές του μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην ελαχιστοποίηση των συμπτωμάτων ξηροφθαλμίας. Ενδεικτικά, η αποφυγή χώρων με χαμηλή υγρασία, κλιματιστικών ή ανεμιστήρων, καπνού, σκόνης και υπερβολικού μακιγιάζ είναι από τα πιο σημαντικά παραδείγματα αντιμετώπισης των ξηρών οφθαλμών. Επίσης, προσπαθήστε να ανοιγοκλείνετε τα μάτια επίτηδες ή να κάνετε ένα σύντομο διάλειμμα κλείνοντας τα μάτια σας όταν διαβάζετε ή εργάζεστε σε έναν υπολογιστή. Ακόμα, φορέστε ειδικά γυαλιά που μειώνουν την εξάτμιση των δακρύων εμποδίζοντας τα ρεύματα αέρα και αυξάνοντας την υγρασία γύρω από τα μάτια, ενώ η χρήση ειδικών οφθαλμικών πηκτωμάτων ή αλοιφών με συνταγή γιατρού ενδείκνειται στις περισσότερες περιπτώσεις. Τελευταίο και κυριότερο, κρατήστε τα μάτια σας υγρά καθ ‘όλη τη διάρκεια της ημέρας, ακόμα κι αν δεν έχετε συμπτώματα ξηρότητας. Μην περιμένετε να σας ενοχλήσουν ανυπόφορα τα μάτια σας για να αναζητήσετε θεραπεία για ξηροφθαλμία επειδή αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε βλάβη στο μάτι.

Για τη θεραπεία του ξηρού στόματος σκοπός είναι να αυξηθεί η σιαλική έκκριση και η καλύτερη λύση είναι να πίνετε πολύ νερό, γύρω στα 8 με 10 ποτήρια την ημέρα, αλλά σε μικρές γουλιές γιατι οι μεγάλες φέρνουν το αντίθετο αποτέλεσμα και επιδεινώνουν την ξηροστομία. Επίσης, αποφύγετε τη συχνή πρόσληψη ανθρακούχων και αθλητικών ποτών, καθώς και ποτών με καφεΐνη. Η σιαλική έκκριση μπορεί να αυξηθεί με σκληρές καραμέλες και τσίχλες που δεν περιέχουν ζάχαρη, κυρίως όσες περιέχουν ξυλιτόλη. Σε περίπτωση που παίρνετε φάρμακα, ρωτήστε το γιατρό σας εάν κάποια από αυτά μπορεί να συνεισφέρουν στα συμπτώματά σας για ξηροστομία και εάν μπορούν να αντικατασταθούν. Τέλος, αν υπάρχει δυσκολία στο μάσημα της τροφής και της κατάποσης, πίνετε νερό για να βοηθηθεί η διαδικασία. Για πιο σοβαρές περιπτώσεις, υπάρχουν πολλά υποκατάστατα σιέλου, τα οποία είναι διαθέσιμα χωρίς συνταγή, αλλά η χρήση τους συνίσταται σε άτομα με πολύ ξηρό στόμα.

Για τα σκασμένα και ξηρά χείλη βοηθά το βάλσαμο, είτε σε μορφή κραγιόν είτε σε αλοιφής, και οι αλοιφές που περιέχουν βιταμίνη Ε. Γενικά, η αύξηση υγρασίας στο σπίτι, κυρίως τη νύχτα, χρησομοποιώντας υγραντήρα χώρου, μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα της ξηροφθαλμίας και ξηροστομίας.

Βιβλιογραφία

1.Sjögren’s Syndrome Information Page | National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Nih.gov. https://www.ninds.nih.gov/Disorders/All-Disorders/Sj%C3%B6grens-Syndrome-Information-Page#disorders-r1. Published 2019. Accessed December 21, 2019.

2.Singh AG, Singh S, Matteson EL. Rate, risk factors and causes of mortality in patients with Sjögren’s syndrome: a systematic review and meta-analysis of cohort studies. Rheumatology. September 2015:kev354. doi:10.1093/rheumatology/kev354

3.Sjögren’s Syndrome Foundation. Sjogrens.org. https://www.sjogrens.org/. Published 2019. Accessed December 21, 2019.

4.Genetics Home Reference. Sjögren syndrome. Genetics Home Reference. https://ghr.nlm.nih.gov/condition/sjogren-syndrome#. Published 2010. Accessed December 22, 2019.

TrueMed-ForLivingMore

To σύνδρομο του Sjogren

Καλδουρμίδου Όλγα

Το σύνδρομο Sjögren είναι μια συστηματική αυτοάνοση διαταραχή, που επηρεάζει ολόκληρο το σώμα, με κύρια χαρακτηριστικά τα ξηρά μάτια και την ξηροστομία. Ειδικά, το ανοσοποιητικό σύστημα προσβάλλει κυρίως τους αδένες που παράγουν δάκρυα (δακρυϊκοί αδένες) και σάλιο (σιελογόνους αδένες), μειώνοντας την ικανότητα των αδένων αυτών να εκκρίνουν αυτά τα υγρά. Όμως, μπορεί να επηρεάσει κι άλλα όργανα του σώματος, συμπεριλαμβανομένων των νεφρών, των αιμοφόρων αγγείων, των πνευμόνων, του ήπατος, του παγκρέατος και του εγκεφάλου. Άλλες σοβαρές επιπλοκές περιλαμβάνουν έντονη κόπωση, χρόνιο πόνο στις αρθρώσεις, σοβαρή εμπλοκή οργάνων, νευροπάθειες και λεμφώματα.

Είναι μια από τις πιο διαδεδομένες ρευματικές αυτοάνοσες ασθένειες, ενώ 9 τους 10 ασθενείς είναι γυναίκες. Η κατάσταση εμφανίζεται συνήθως σταδιακά αρχίζοντας από τη μέση ενηλικίωση, συνήθως άνω των 40 ετών, αλλά μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Οι συγγενείς των ανθρώπων με σύνδρομο Sjögren διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυτοάνοσων ασθενειών, αν και δεν είναι αναγκαστικά πιο πιθανό να αναπτύξουν το σύνδρομο Sjögren ειδικότερα. Το πρότυπο κληρονομικότητας αυτής της προδιάθεσης είναι άγνωστο.

Το Sjögren συνήθως ταξινομείται ως πρωτοπαθές ή δευτεροπαθές. Το πρωτογενές Sjögren συμβαίνει και εμφανίζεται από μόνο του και το δευτερογενές Sjögren συμβαίνει όταν υπάρχει μια άλλη αυτοάνοση ασθένεια του συνδετικού ιστού, όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, κ.ά. Αυτή η ταξινόμηση δεν συσχετίζεται πάντοτε με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων ή των επιπλοκών. Οι ασθενείς του πρωτοπαθούς Sjögren και του δευτεροπαθούς Sjögren μπορούν να βιώσουν το ίδιο επίπεδο δυσφορίας, επιπλοκών και σοβαρότητας της νόσου τους. Άλλες αυτοάνοσες διαταραχές μπορούν επίσης να αναπτυχθούν μετά την έναρξη του συνδρόμου Sjögren. Συνολικά, περίπου το ήμισυ όλων των ατόμων με σύνδρομο Sjögren έχουν επίσης μια άλλη αυτοάνοση διαταραχή.

Πρόγνωση

Σε γενικές γραμμές, το σύνδρομο Sjögren έχει καλή πρόγνωση, καθώς αποτελεί μια ήπια σχετικά αυτοάνοση ασθένεια. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να βιώσουν μόνο τα ήπια συμπτώματα των ξηρών οφθαλμών και του στόματος, ενώ άλλοι περνούν από κύκλους καλής υγείας που ακολουθούνται από σοβαρές ασθένειες. Αυτό συμβαίνει γιατι μπορεί να βλάψει τα ζωτικά όργανα του σώματος με συμπτώματα που μπορεί να παραμείνουν σταθερά, να επιδεινωθούν ή να υποχωρήσουν. Άλλοι, επίσης, αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν θολή όραση, συνεχή δυσφορία των ματιών, υποτροπιάζουσες μολύνσεις στο στόμα, πρησμένους παρωτιδικούς αδένες, βραχνάδα και δυσκολία κατάποσης φαγητού, ακόμα και υγρού. Η παρατεταμένη και εξουθενωτική κόπωση μπορεί να είναι αρκετά σοβαρή σε σημείο που να επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες, ενώ ο πόνος στις αρθρώσεις μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την ποιότητα ζωής. Ένας μικρός αριθμός ατόμων με σύνδρομο Sjögren είναι πιθανό να αναπτύξει λέμφωμα, ένα είδος καρκίνου του αίματος που προκαλεί σχηματισμό όγκων στους λεμφαδένες. Ωστόσο, στα περισσότερα άτομα με σύνδρομο Sjögren, τα ξηρά μάτια και η ξηροστομία είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της διαταραχής και η γενική υγεία και το προσδόκιμο ζωής είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστα.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο, αλλά μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Ξηρή ή καυτή αίσθηση στα μάτια

• Ξηρό στόμα

• Δυσκολία στην ομιλία, το μάσημα ή την κατάποση

• Ξηρή, ραγισμένη ή πληγωμένη γλώσσα

• Ξηρή ή καυτή αίσθηση του λαιμού

• Ξηρά ή ξεφλουδισμένα χείλη

• Αλλαγή γεύσης ή οσμής

• Αυξημένη οδοντική αποσύνθεση

• Πόνος στις αρθρώσεις

• Κολπική ξηρότητα και ξηρότητα του δέρματος

• Ξηρή μύτη

• Υπερβολική κόπωση

Τα κύρια συμπτώματα, όπως είπαμε, είναι τα ξηρά μάτια και στόμα. Συγκεκριμένα, τα ξηρά μάτια μπορεί να οδηγήσουν σε φαγούρα, έχουν την αίσθηση καψίματος ή άμμου, θολή όραση ή ευαισθησία στο φωτισμό ή τον φθορισμό. Στην περίπτωση της ξηροστομίας, το στόμα μπορεί να έχει την αίσθηση ότι είναι γεμάτο βαμβάκι ή να έχει γεύση σαν ασβέστης, ενώ σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις τα άτομα που έχουν προσβληθεί μπορεί να έχουν δυσκολία στην ομιλία, στη γεύση ή την κατάποση των τροφίμων. Επίσης, επειδή το σάλιο βοηθά στην προστασία των δοντιών και των ιστών της στοματικής κοιλότητας, τα άτομα με σύνδρομο Sjögren διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο αποδόμησης των δοντιών και λοιμώξεων στο στόμα.

Διάγνωση

Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι σημαντικές για την πρόληψη επιπλοκών και γίνεται από ρευματολόγους, οι οποίοι υποβάλλουν ερωτήσεις σχετικά με τα συμπτώματα και διεξάγουν μια σειρά από εξετάσεις, κυρίως αιματολογικές. Δυστυχώς, η επίτευξη διάγνωσης μπορεί συχνά να είναι δύσκολη, δεδομένου ότι τα συμπτώματα του Sjögren αλληλεπικαλύπτονται και μιμούνται άλλες ασθένειες. Έτσι, το Sjögren μπορεί συχνά να αγνοηθεί ή να διαγνωστεί λανθασμένα, ενώ έχει βρεθεί ότι κατά μέσο όρο, χρειάζονται 2,8 χρόνια για να γίνει η διάγνωσή του.

Για τη διάγνωση της ξηροφθαλμίας, είναι σημαντικό να εξεταστεί κάποιος από έναν οφθαλμίατρο, που εκπαιδεύτηκε για τη διάγνωση και τη θεραπεία οφθαλμικών ασθενειών. Οι εξετάσεις περιλαμβάνουν μέτρηση και αξιολόγηση της παραγωγής, της σταθερότητας και της κατανομής των δακρύων και εκτελούνται στο ιατρείο.

Όσον αφορά τη διάγνωση της ξηροστομίας, αυτή γίνεται είτε από οδοντιάτρους, όσο και από Ωτορινολαρυγγολόγους. Από τους πιο συνηθισμένους τρόπους είναι η καταγραφή ιστορικού, στο οποίο αναφέρονται συγκεκριμένα προβλήματα της ξηρασίας του στόματος,όπως η διάρκεια, η συχνότητα και η σοβαρότητα. Επίσης, η παρουσία ξηρότητας σε άλλα σημεία (μάτια, μύτη, λαιμός, δέρμα, κόλπος) τεκμηριώνεται. Καταγράφεται, επιπλέον, το πλήρες ιστορικό ιατρικών και συνταγογραφούμενων φαρμάκων. Ένα άλλος τρόπος είναι η εξέταση, στην οποία ψηλαφούνται οι μεγάλοι σιελογόνιοι αδένες για την παρουσία ευαισθησίας στον πόνο, της σκληρότητας ή διεύρυνσής τους. Επίσης μπορεί να μετρηθεί η ταχύτητα ροής σιελογόνου, δηλ. η ποσότητα του σάλιου που παράγεται κατά τη διάρκεια συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος. Η δοκιμή είναι μη επεμβατική και ανώδυνη. Μια άλλη μέθοδος μέτρησης του ρυθμού ροής του σάλιου είναι και το σπινθηρογράφημα.

Θεραπεία και Αντιμετώπιση των συμπτωμάτων

Επί του παρόντος, δεν υπάρχει καμία θεραπεία, που να γιατρεύει εντελώς το Sjögren. Ωστόσο, οι παρούσες θεραπείες μπορεί να βελτιώσουν διάφορα συμπτώματα και να αποτρέψουν επιπλοκές.

Οι θεραπείες για την ξηροφθαλμία περιλαμβάνουν κυρίως τεχνητά δάκρυα, τα οποία παρέχουν προσωρινή ανακούφιση και είναι διαθέσιμα εκτός συνταγογράφησης. Αυτά περιέχουν νερό, άλατα και πολυμερή, αλλά στερούνται τις πρωτεΐνες που απαντώνται σε φυσικά δάκρυα, γι’αυτό χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ήπιων μορφών ξηροφθαλμίας ή για τη συμπλήρωση άλλων θεραπειών. Σε κάθε περίπτωση, χρειάζεται η συμβουλή οφθαλμίατρου, καθώς ο κάθε ασθενής έχει διαφορετικές ανάγκες.

Επιπλέον, οι αλλαγές στο περιβάλλον του ασθενούς και στις συνήθειές του μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην ελαχιστοποίηση των συμπτωμάτων ξηροφθαλμίας. Ενδεικτικά, η αποφυγή χώρων με χαμηλή υγρασία, κλιματιστικών ή ανεμιστήρων, καπνού, σκόνης και υπερβολικού μακιγιάζ είναι από τα πιο σημαντικά παραδείγματα αντιμετώπισης των ξηρών οφθαλμών. Επίσης, προσπαθήστε να ανοιγοκλείνετε τα μάτια επίτηδες ή να κάνετε ένα σύντομο διάλειμμα κλείνοντας τα μάτια σας όταν διαβάζετε ή εργάζεστε σε έναν υπολογιστή. Ακόμα, φορέστε ειδικά γυαλιά που μειώνουν την εξάτμιση των δακρύων εμποδίζοντας τα ρεύματα αέρα και αυξάνοντας την υγρασία γύρω από τα μάτια, ενώ η χρήση ειδικών οφθαλμικών πηκτωμάτων ή αλοιφών με συνταγή γιατρού ενδείκνειται στις περισσότερες περιπτώσεις. Τελευταίο και κυριότερο, κρατήστε τα μάτια σας υγρά καθ ‘όλη τη διάρκεια της ημέρας, ακόμα κι αν δεν έχετε συμπτώματα ξηρότητας. Μην περιμένετε να σας ενοχλήσουν ανυπόφορα τα μάτια σας για να αναζητήσετε θεραπεία για ξηροφθαλμία επειδή αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε βλάβη στο μάτι.

Για τη θεραπεία του ξηρού στόματος σκοπός είναι να αυξηθεί η σιαλική έκκριση και η καλύτερη λύση είναι να πίνετε πολύ νερό, γύρω στα 8 με 10 ποτήρια την ημέρα, αλλά σε μικρές γουλιές γιατι οι μεγάλες φέρνουν το αντίθετο αποτέλεσμα και επιδεινώνουν την ξηροστομία. Επίσης, αποφύγετε τη συχνή πρόσληψη ανθρακούχων και αθλητικών ποτών, καθώς και ποτών με καφεΐνη. Η σιαλική έκκριση μπορεί να αυξηθεί με σκληρές καραμέλες και τσίχλες που δεν περιέχουν ζάχαρη, κυρίως όσες περιέχουν ξυλιτόλη. Σε περίπτωση που παίρνετε φάρμακα, ρωτήστε το γιατρό σας εάν κάποια από αυτά μπορεί να συνεισφέρουν στα συμπτώματά σας για ξηροστομία και εάν μπορούν να αντικατασταθούν. Τέλος, αν υπάρχει δυσκολία στο μάσημα της τροφής και της κατάποσης, πίνετε νερό για να βοηθηθεί η διαδικασία. Για πιο σοβαρές περιπτώσεις, υπάρχουν πολλά υποκατάστατα σιέλου, τα οποία είναι διαθέσιμα χωρίς συνταγή, αλλά η χρήση τους συνίσταται σε άτομα με πολύ ξηρό στόμα.

Για τα σκασμένα και ξηρά χείλη βοηθά το βάλσαμο, είτε σε μορφή κραγιόν είτε σε αλοιφής, και οι αλοιφές που περιέχουν βιταμίνη Ε. Γενικά, η αύξηση υγρασίας στο σπίτι, κυρίως τη νύχτα, χρησομοποιώντας υγραντήρα χώρου, μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα της ξηροφθαλμίας και ξηροστομίας.

Βιβλιογραφία

1.Sjögren’s Syndrome Information Page | National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Nih.gov. https://www.ninds.nih.gov/Disorders/All-Disorders/Sj%C3%B6grens-Syndrome-Information-Page#disorders-r1. Published 2019. Accessed December 21, 2019.

2.Singh AG, Singh S, Matteson EL. Rate, risk factors and causes of mortality in patients with Sjögren’s syndrome: a systematic review and meta-analysis of cohort studies. Rheumatology. September 2015:kev354. doi:10.1093/rheumatology/kev354

3.Sjögren’s Syndrome Foundation. Sjogrens.org. https://www.sjogrens.org/. Published 2019. Accessed December 21, 2019.

4.Genetics Home Reference. Sjögren syndrome. Genetics Home Reference. https://ghr.nlm.nih.gov/condition/sjogren-syndrome#. Published 2010. Accessed December 22, 2019.

TrueMed-ForLivingMore