Υπνική παράλυση και ο μύθος με το σκουφάκι και την Μόρα 

Έχεις νιώσει ποτέ να ξυπνάς ξαφνικά και να μη μπορείς να κουνηθείς; Δεν εννοώ να είσαι τόσο μεθυσμένος από το προηγούμενο βράδυ (έλα τώρα, μεταξύ μας είμαστε), αλλά να προσπαθείς να κουνηθείς και να μην αντιδράει ούτε το μικρό σου δαχτυλάκι. Σε μερικές περιπτώσεις, η ανικανότητα να κινηθείς μπορεί να συνοδεύεται από βάρος στο στήθος και από την εντύπωση ότι βλέπεις σκιές ή ακόμα και έναν άνθρωπο στο δωμάτιό σου, ενώ είσαι μόνος σου σπίτι. Τρομακτικό ε;

Σύμφωνα με το μύθο και τις ιστορίες που όλοι έχουμε ακούσει και πει ως παιδιά, αυτή η σκιά που κάθεται πάνω στο στήθος σου είναι η Μόρα, μια καθόλου καλή γριά που φυσικά θέλει να σε σκοτώσει και, γι’ αυτό, δε σε αφήνει να αναπνεύσεις. Η Μόρα υπάρχει σε πολλές παραδόσεις και μπορεί να πάρει διάφορες μορφές -τρομακτικές οι περισσότερες-, ενώ κυκλοφορεί και με πολλά ονόματα: Mora (=ερωμένη στη σλαβική), Βραχνάς, Μορμώ, Λάμια, Τζόνγκολος στην ελληνική. Μπορεί εμείς να της δώσαμε 100 ονόματα και αρσενική μορφή, αλλά τουλάχιστον οι Σλάβοι την έκαναν κάπως πιο ερωτική. Ή kinky, ανάλογα τα γούστα.

Ένας από τους χιλιάδες μύθους που κυκλοφορούν για τη Μόρα, της έχει δώσει μια πιο παιχνιδιάρικη διάσταση και εξηγεί πως η Μόρα φοράει ένα μαύρο σκουφάκι το οποίο εξασφαλίζει 3 ευχές σε όποιον κατορθώσει να της το κλέψει. Αν, όμως, καταφέρει να το ανακτήσει, σκοτώνει τον κλέφτη. Ο συγκεκριμένος μύθος λέει πως μόνο ένας τα κατάφερε και η ευχή του ήταν να πάρει ανθρώπινες διαστάσεις η Μόρα. Στη συνέχεια, την παντρεύτηκε, έκανε οικογένεια μαζί της και κράτησε καλά κρυμμένο το σκουφάκι, μέχρι που η γλυκιά του η γυναικούλα το βρήκε και τον σκότωσε. Ίσως να φταίει η γενικότερη έλλειψη ρομαντισμού από μεριάς μου, αλλά ο τύπος είχε πολύ κακά κριτήρια στην επιλογή συντρόφων και ευχών. Ας αξιοποιούσε τις εναπομείνασες ευχές του για να εξασφαλίσει την ασφάλειά του τουλάχιστον.

Η Μόρα στην όχι και τόσο ερωτική της μορφή

Σύμφωνα με τις διάφορες άλλες παραδόσεις, η Μόρα έρχεται την ώρα που κοιμάσαι, κάθεται πάνω στο στήθος σου -εξού και το βάρος- και προσπαθεί να σου πάρει την ψυχή. Βλέπεις και καταλαβαίνεις τα πάντα, αλλά παραλύεις και δε μπορείς να αντιδράσεις. Κάποιοι λαοί πιστεύουν πως η Μόρα μπορεί να ηττηθεί αν το άτομο την κοιτάξει στα μάτια χωρίς να δείξει ίχνος φόβου ή εάν προσευχηθεί.

Και, όπως συμβαίνει σε όλες αυτές τις ωραίες ιστορίες που εκμεταλλευτήκαμε για να τρομοκρατήσουμε τους φίλους μας κατά καιρούς, κάπου εδώ έρχεται η επιστήμη για να μας χαλάσει τη διασκέδαση. Στην πραγματικότητα, η Μόρα έχει επιστημονική εξήγηση και ονομάζεται υπνική παράλυση. Στην ουσία, ξυπνάει ο εγκέφαλος πριν από το σώμα και, γι’ αυτό, είσαι ξύπνιος μεν αλλά παράλυτος δε. Και μπορεί να μιλάμε για μια διαφορά δευτερολέπτων ή και λίγων λεπτών, αλλά ο τρόμος που αισθάνεσαι εκείνη την ώρα μπορεί να σε κάνει να νομίζεις ότι πέρασαν ώρες.

Η υπνική παράλυση είναι ένα φαινόμενο που ζαλίζει τους επιστήμονες που το ερευνούν, με αποτέλεσμα να μην έχουν βρεθεί ακόμα αδιαμφισβήτητα αίτια, αλλά σύμφωνα με τις έρευνες, φαίνεται πως την προκαλεί γενικά η κακή ποιότητα ύπνου. Για την ακρίβεια, ευθύνη φέρουν οι συχνές αλλαγές στο πρόγραμμα ύπνου και οι αϋπνίες, το άγχος, η κατάχρηση ουσιών και η χρήση συγκεκριμένων φαρμάκων, διάφορα άλλα προβλήματα στον ύπνο ή ακόμα και το να κοιμάται κάποιος ανάσκελα.

Και το θρίλερ συνεχίζεται. Οκ έμαθες τι είναι αυτό το τρομακτικό πράγμα που παθαίνεις πού και πού, οκ ηρέμησες ότι δεν είναι κάποιος δαίμονας, τώρα πώς το αντιμετωπίζεις; Όταν μάθεις, πες μας. Δεν έχει βρεθεί κάποια οριστική λύση που να εξαλείφει τις επισκέψεις της Μόρας, παρά μόνο συμβουλές που βοηθούν ή επιταχύνουν το «ξύπνημα» του σώματος,. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες του ύπνου συνιστούν, πρώτα και κυριότερα, ψυχραιμία και ηρεμία. Μην πανικοβάλλεσαι και απλά προσπάθησε όσο μπορείς να κουνήσεις οτιδήποτε, το στόμα ή τα δάχτυλά σου. Ίσως έτσι δώσεις ένα σπρώξιμο στον εγκέφαλό σου. Ουσιαστικά είναι σαν να του λες «Ξύπνα μεγάλε και δώσε εντολή», ενώ το ιδανικό είναι να παραμείνεις και μετά ψύχραιμος και να ξαναπέσεις για ύπνο.

Συμπέρασμα: μην τρελαίνεσαι, δεν είσαι ο μόνος που το παθαίνει και, αν δεις τη Μόρα με μαύρο σκουφάκι, επίλεξε πιο έξυπνα τις ευχές σου. Επικεντρώσου στις απλές, καθημερινές γυναίκες κι άσε τις δαιμονισμένες.

Και, απλά για να είμαστε ξεκάθαροι, ως φανατική των τρομακτικών ιστοριών, εγώ θα συνεχίσω να εκμεταλλεύομαι το μύθο για τη γριά Μόρα.

TrueMed-ForLivingMora

Βιβλιογραφία

Βικιπαίδεια – Παράλυση ύπνου https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CF%85%CF%83%CE%B7_%CF%8D%CF%80%CE%BD%CE%BF%CF%85

frapress.gr – Υπνική παράλυση: 5 αλήθειες που πρέπει να μάθεις γι’ αυτή https://frapress.gr/2018/11/ypniki-paralysi-5-alitheies-poy-prepei-na-matheis-gi-ayti/

iatropedia.gr – Υπνική παράλυση: Τι είναι η… δαιμονική “Μόρα” – Πότε συμβαίνει https://www.iatropedia.gr/ygeia/ypniki-paralysi-ti-einai-akrivos-pote-giati-kai-se-poious-erchetai-i-daimoniki-mora/52524/

supernaturalgreece.gr – Μόρα: Ο Εφιάλτης Της «Σκιάς» | Ιστορίες, Θρύλοι και πραγματικότητα https://supernaturalgreece.gr/mora-o-efialtis-tis-skias/

willowisps.gr – Ο Βραχνάς: το αρσενικό αντίστοιχο της Μόρας στη λαογραφική παράδοση https://www.willowisps.gr/main/-/12/10/2018

TrueMed-ForLivingMore

Υπνική παράλυση και ο μύθος με το σκουφάκι και την Μόρα 

 Μαρίνα Σουζέρογλου

Έχεις νιώσει ποτέ να ξυπνάς ξαφνικά και να μη μπορείς να κουνηθείς; Δεν εννοώ να είσαι τόσο μεθυσμένος από το προηγούμενο βράδυ (έλα τώρα, μεταξύ μας είμαστε), αλλά να προσπαθείς να κουνηθείς και να μην αντιδράει ούτε το μικρό σου δαχτυλάκι. Σε μερικές περιπτώσεις, η ανικανότητα να κινηθείς μπορεί να συνοδεύεται από βάρος στο στήθος και από την εντύπωση ότι βλέπεις σκιές ή ακόμα και έναν άνθρωπο στο δωμάτιό σου, ενώ είσαι μόνος σου σπίτι. Τρομακτικό ε;

Σύμφωνα με το μύθο και τις ιστορίες που όλοι έχουμε ακούσει και πει ως παιδιά, αυτή η σκιά που κάθεται πάνω στο στήθος σου είναι η Μόρα, μια καθόλου καλή γριά που φυσικά θέλει να σε σκοτώσει και, γι’ αυτό, δε σε αφήνει να αναπνεύσεις. Η Μόρα υπάρχει σε πολλές παραδόσεις και μπορεί να πάρει διάφορες μορφές -τρομακτικές οι περισσότερες-, ενώ κυκλοφορεί και με πολλά ονόματα: Mora (=ερωμένη στη σλαβική), Βραχνάς, Μορμώ, Λάμια, Τζόνγκολος στην ελληνική. Μπορεί εμείς να της δώσαμε 100 ονόματα και αρσενική μορφή, αλλά τουλάχιστον οι Σλάβοι την έκαναν κάπως πιο ερωτική. Ή kinky, ανάλογα τα γούστα.

Ένας από τους χιλιάδες μύθους που κυκλοφορούν για τη Μόρα, της έχει δώσει μια πιο παιχνιδιάρικη διάσταση και εξηγεί πως η Μόρα φοράει ένα μαύρο σκουφάκι το οποίο εξασφαλίζει 3 ευχές σε όποιον κατορθώσει να της το κλέψει. Αν, όμως, καταφέρει να το ανακτήσει, σκοτώνει τον κλέφτη. Ο συγκεκριμένος μύθος λέει πως μόνο ένας τα κατάφερε και η ευχή του ήταν να πάρει ανθρώπινες διαστάσεις η Μόρα. Στη συνέχεια, την παντρεύτηκε, έκανε οικογένεια μαζί της και κράτησε καλά κρυμμένο το σκουφάκι, μέχρι που η γλυκιά του η γυναικούλα το βρήκε και τον σκότωσε. Ίσως να φταίει η γενικότερη έλλειψη ρομαντισμού από μεριάς μου, αλλά ο τύπος είχε πολύ κακά κριτήρια στην επιλογή συντρόφων και ευχών. Ας αξιοποιούσε τις εναπομείνασες ευχές του για να εξασφαλίσει την ασφάλειά του τουλάχιστον.

Η Μόρα στην όχι και τόσο ερωτική της μορφή

Σύμφωνα με τις διάφορες άλλες παραδόσεις, η Μόρα έρχεται την ώρα που κοιμάσαι, κάθεται πάνω στο στήθος σου -εξού και το βάρος- και προσπαθεί να σου πάρει την ψυχή. Βλέπεις και καταλαβαίνεις τα πάντα, αλλά παραλύεις και δε μπορείς να αντιδράσεις. Κάποιοι λαοί πιστεύουν πως η Μόρα μπορεί να ηττηθεί αν το άτομο την κοιτάξει στα μάτια χωρίς να δείξει ίχνος φόβου ή εάν προσευχηθεί.

Και, όπως συμβαίνει σε όλες αυτές τις ωραίες ιστορίες που εκμεταλλευτήκαμε για να τρομοκρατήσουμε τους φίλους μας κατά καιρούς, κάπου εδώ έρχεται η επιστήμη για να μας χαλάσει τη διασκέδαση. Στην πραγματικότητα, η Μόρα έχει επιστημονική εξήγηση και ονομάζεται υπνική παράλυση. Στην ουσία, ξυπνάει ο εγκέφαλος πριν από το σώμα και, γι’ αυτό, είσαι ξύπνιος μεν αλλά παράλυτος δε. Και μπορεί να μιλάμε για μια διαφορά δευτερολέπτων ή και λίγων λεπτών, αλλά ο τρόμος που αισθάνεσαι εκείνη την ώρα μπορεί να σε κάνει να νομίζεις ότι πέρασαν ώρες.

Η υπνική παράλυση είναι ένα φαινόμενο που ζαλίζει τους επιστήμονες που το ερευνούν, με αποτέλεσμα να μην έχουν βρεθεί ακόμα αδιαμφισβήτητα αίτια, αλλά σύμφωνα με τις έρευνες, φαίνεται πως την προκαλεί γενικά η κακή ποιότητα ύπνου. Για την ακρίβεια, ευθύνη φέρουν οι συχνές αλλαγές στο πρόγραμμα ύπνου και οι αϋπνίες, το άγχος, η κατάχρηση ουσιών και η χρήση συγκεκριμένων φαρμάκων, διάφορα άλλα προβλήματα στον ύπνο ή ακόμα και το να κοιμάται κάποιος ανάσκελα.

Και το θρίλερ συνεχίζεται. Οκ έμαθες τι είναι αυτό το τρομακτικό πράγμα που παθαίνεις πού και πού, οκ ηρέμησες ότι δεν είναι κάποιος δαίμονας, τώρα πώς το αντιμετωπίζεις; Όταν μάθεις, πες μας. Δεν έχει βρεθεί κάποια οριστική λύση που να εξαλείφει τις επισκέψεις της Μόρας, παρά μόνο συμβουλές που βοηθούν ή επιταχύνουν το «ξύπνημα» του σώματος,. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες του ύπνου συνιστούν, πρώτα και κυριότερα, ψυχραιμία και ηρεμία. Μην πανικοβάλλεσαι και απλά προσπάθησε όσο μπορείς να κουνήσεις οτιδήποτε, το στόμα ή τα δάχτυλά σου. Ίσως έτσι δώσεις ένα σπρώξιμο στον εγκέφαλό σου. Ουσιαστικά είναι σαν να του λες «Ξύπνα μεγάλε και δώσε εντολή», ενώ το ιδανικό είναι να παραμείνεις και μετά ψύχραιμος και να ξαναπέσεις για ύπνο.

Συμπέρασμα: μην τρελαίνεσαι, δεν είσαι ο μόνος που το παθαίνει και, αν δεις τη Μόρα με μαύρο σκουφάκι, επίλεξε πιο έξυπνα τις ευχές σου. Επικεντρώσου στις απλές, καθημερινές γυναίκες κι άσε τις δαιμονισμένες.

Και, απλά για να είμαστε ξεκάθαροι, ως φανατική των τρομακτικών ιστοριών, εγώ θα συνεχίσω να εκμεταλλεύομαι το μύθο για τη γριά Μόρα.

TrueMed-ForLivingMora

Βιβλιογραφία

Βικιπαίδεια – Παράλυση ύπνου https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CF%85%CF%83%CE%B7_%CF%8D%CF%80%CE%BD%CE%BF%CF%85

frapress.gr – Υπνική παράλυση: 5 αλήθειες που πρέπει να μάθεις γι’ αυτή https://frapress.gr/2018/11/ypniki-paralysi-5-alitheies-poy-prepei-na-matheis-gi-ayti/

iatropedia.gr – Υπνική παράλυση: Τι είναι η… δαιμονική “Μόρα” – Πότε συμβαίνει https://www.iatropedia.gr/ygeia/ypniki-paralysi-ti-einai-akrivos-pote-giati-kai-se-poious-erchetai-i-daimoniki-mora/52524/

supernaturalgreece.gr – Μόρα: Ο Εφιάλτης Της «Σκιάς» | Ιστορίες, Θρύλοι και πραγματικότητα https://supernaturalgreece.gr/mora-o-efialtis-tis-skias/

willowisps.gr – Ο Βραχνάς: το αρσενικό αντίστοιχο της Μόρας στη λαογραφική παράδοση https://www.willowisps.gr/main/-/12/10/2018

TrueMed-ForLivingMore