Διαταραχές της Προσωπικότητας: Επιδημιολογία, Αιτιολογία, Τύποι Διαταραχών Προσωπικότητας και Θεραπεία

Παναγιώτα Ηλιοπούλου

Η προσωπικότητα είναι εκείνο το κομμάτι του κλάδου της ψυχολογίας το οποίο ασχολείται περισσότερο με τους ανθρώπους ως ολοκληρωμένα άτομα και σύνθετα όντα. Αντιπροσωπεύει εκείνα τα χαρακτηριστικά του ατόμου που εξηγούν τους σταθερούς τύπους συναισθήματος, σκέψης και συμπεριφοράς. Ωστόσο, σε ορισμένα άτομα κάποια στοιχεία της προσωπικότητας έχουν διαμορφωθεί με τέτοιον τρόπο, ώστε να τα δυσκολεύουν αρκετά σε διάφορους τομείς της ζωής τους. Θεωρούμε ότι ένας ασθενής πάσχει από Διαταραχή Προσωπικότητας όταν τα στοιχεία της προσωπικότητάς του είναι δυσπροσαρμοστικά και δύσκαμπτα και προκαλούν είτε σημαντική έκπτωση της λειτουργικότητας είτε υποκειμενική έντονη ενόχληση.

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ & ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

Διάφορες μελέτες υπολογίζουν το ποσοστό των διαταραχών της προσωπικότητας περίπου στο 10-20% του γενικού πληθυσμού. Οι ασθενείς που επισκέπτονται εξωτερικά ιατρεία ψυχιατρικών νοσοκομείων ή κέντρα ψυχικής υγείας, παρουσιάζουν διαταραχές προσωπικότητας σε ποσοστό 20-30% , ενώ σε νοσηλευόμενους ασθενείς σε ψυχιατρικές κλινικές ο επιπολασμός της διαταραχής ανέρχεται στο 40%. Το οικογενειακό περιβάλλον είναι ο βασικότερος παράγοντας που φέρνει εις πέρας τις βασικές ανάγκες του παιδιού. Αν ικανοποιηθούν σε σημαντικό βαθμό, τότε η συναισθηματική και η ψυχολογική ανάπτυξή του θα είναι ομαλή. Αν όμως υπάρχουν σοβαρά προβλήματα, τότε θα διαμορφωθούν πεποιθήσεις, που θα ωθούν το άτομο να συμπεριφέρεται δυσλειτουργικά τόσο κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης όσο και μετά την είσοδο στην ενήλικη ζωή. Μελέτες οικογενειών, διδύμων και υιοθετημένων ατόμων προτείνουν γενετική σχέση μεταξύ Σχιζότυπης διαταραχής προσωπικότητας και Σχιζοφρένειας. Επίσης, το μειωμένο 5-ΗΙΑΑ στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, σχετίζεται με επιθετικότητα και τάσεις αυτοκτονίας που παρατηρούνται στην Οριακή διαταραχή προσωπικότητας και χαμηλή δραστηριότητα της αιμοπεταλιακής ΜΑΟ παρατηρείται στη Σχιζότυπη διαταραχή. Η Σχιζότυπη διαταραχή προσωπικότητας έχει συνδεθεί με διαταραχές στη λεπτή κίνηση των οφθαλμών κατά την παρακολούθηση ενός αντικειμένου, στην επίδοση σε εκτελεστικές λειτουργίες και αυξημένη αναλογία στις διαστάσεις των κοιλιών έναντι του εγκεφάλου στην αξονική τομογραφία του εγκεφάλου. Η Οριακή και η Αντικοινωνική χαρακτηρίζονται από διαταραχές στη νευροδιαβίβαση της σεροτονίνης που συνάδουν με παρορμητική και επιθετική συμπεριφορά. Ως ομάδα, οι πάσχοντες από αντικοινωνική διαταραχή έχουν χαμηλές σφύξεις κατά την ανάπαυση, χαμηλή ηλεκτρική αγωγιμότητα δέρματος και αυξημένο πλάτος προκλητών δυναμικών.

Τέλος, πολιτισμικοί παράγοντες ενδέχεται να επηρεάζουν την ανάπτυξη και εκδήλωση διαταραχής προσωπικότητας. Η καλύτερη απόδειξη για αυτό προέρχεται από διαπολιτισμικές έρευνες που δείχνουν μικρότερα ποσοστά αντικοινωνικής διαταραχής προσωπικότητας στην Κίνα, στο Ταιβάν και στην Ιαπωνία. Η δομή της οικογένειας σε πολιτισμούς της Ανατολικής Ασίας βοηθά στη διατήρηση της συνοχής της προσωπικότητας σε υψηλά επίπεδα. Χαμηλά ποσοστά αντικοινωνικής διαταραχής εμφανίζονται σε εβραϊκές οικογένειες, πιθανώς εξαιτίας της ισχυρής δομής της οικογένειας. Ωστόσο, ο αντιπροσωπευτικός τύπος προσωπικότητας για τις οικογένειες αυτές ίσως συνδέεται με τη ομάδα ΄Γ των διαταραχών προσωπικότητας.

ΤΥΠΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΠΑΡΑΝΟΕΙΔΗΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

(PARANOID PERSONALITY DISORDER)

Η Παρανοειδής προσωπικότητα περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Adolf Meyer στις αρχές του εικοστού αιώνα. Στους ασθενείς που ανήκουν σε αυτήν την ομάδα κυριαρχεί η έντονη αμφιβολία και καχυποψία προς τους άλλους. Συνεπώς, τα κίνητρα και οι πράξεις των συνανθρώπων τους χαρακτηρίζονται από τα παρανοϊκά άτομα ως κακόβουλα. Οι πάσχοντες από παρανοειδή διαταραχή αποδίδουν τις δικές τους συγκρούσεις, εχθρότητες, αλλά και τις ευθύνες τους στους άλλους. Ακόμα και αν έχουν λανθασμένες απόψεις, αδυνατούν να υποχωρήσουν και μπορεί να στραφούν και προς το άτομο που τις αμφισβητεί. Χαρακτηρίζονται από ένταση, επιφυλακτικότητα και μυστικότητα ενώ παράλληλα δεν χρησιμοποιούν το χιούμορ και δεν εκφράζουν τα συναισθήματά τους. Συχνά αμφιβάλλουν για την πίστη των συνεργατών, των φίλων τους ή του συντρόφου τους εξετάζοντας κάθε κίνησή τους. Εξαιτίας αυτής της αγχώδους κατάστασης, μπορεί να υποστούν κάποιο ψυχωτικό επεισόδιο, το οποίο θα κρατήσει από λεπτά έως ώρες. Αξίζει να αναφερθεί ότι η Παρανοειδής Διαταραχή Προσωπικότητας δεν έχει καμία απολύτως σχέση με την Παρανοϊκή Σχιζοφρένεια. Το βασικό χαρακτηριστικό στο οποίο διαφέρουν είναι πως στην Παρανοειδή Διαταραχή Προσωπικότητας δεν υπάρχουν ψευδαισθήσεις οποιασδήποτε μορφής δηλαδή ούτε ακουστικές ούτε οπτικές κάτι το οποίο είναι κύριο χαρακτηριστικό της σχιζοφρένειας και των υποκατηγοριών της!!

ΣΧΙΖΟΕΙΔΗΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

(SCHIZOID PERSONALITY DISORDER)

Η Σχιζοειδής Διαταραχή προσωπικότητας σχετίζεται με την αποστασιοποίηση του ανθρώπου από τις κοινωνικές συναναστροφές και το πολύ περιορισμένο εύρος στην έκφραση των συναισθημάτων. Η αποστασιοποίηση αυτή δεν φαίνεται να τον ενοχλεί, αλλά την επιδιώκει. Δίνει την εντύπωση ότι είναι ένας άνθρωπος ψυχρός, απόμακρος, επιφυλακτικός με έλλειψη ανάμιξης στα γεγονότα της καθημερινότητας. Ζει τη ζωή του με εξαιρετικά μικρή ανάγκη ή επιθυμία για συναισθηματικούς δεσμούς με άλλους. Ωστόσο, έχουν πλούσιο εσωτερικό κόσμο για αυτό και έρευνες συσχετίζουν την σχιζοειδή διαταραχή με τις δημιουργικές ιδιοφυίες, τα άτομα δηλαδή που διαπρέπουν σε επιστήμες που απαιτούν ελάχιστη ανθρώπινη επαφή όπως τα μαθηματικά και η αστρονομία ή εργάζονται σε μοναχικές εργασίες, όπως νυχτοφύλακες ή βιβλιοθηκάριοι. Συχνά δίνουν  πρωτότυπες και δημιουργικές ιδέες. Η μνήμη και άλλες γνωσιακές ικανότητες λειτουργούν σε εξαιρετικά καλό βαθμό. Μερικές φορές τα άτομα αυτά μπορεί να βιώσουν βραχέα ψυχωσικά επεισόδια που διαρκούν λεπτά ως ώρες, σαν απάντηση στο στρες.

ΣΧΙΖΟΤΥΠΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

(SCHIZOTYPAL PERSONALITY DISORDER)

Ο όρος αυτός προέκυψε ύστερα από έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στη Δανία με υιοθετημένα παιδιά που είχαν βιολογικούς γονείς με Σχιζοφρένεια. Κάποια από τα παιδιά αυτά ανέπτυξαν σχιζοφρένεια στην ενήλικη ζωή, αλλά ακόμα περισσότερα εμφάνισαν κάτι που έμοιαζε με ήπια μορφή σχιζοφρένειας.

Εδώ είναι έκδηλη η έντονη δυσκολία και ανεπάρκεια στις διαπροσωπικές σχέσεις. Οι ασθενείς εμφανίζουν εκκεντρικότητες στη σκέψη, στην αντίληψη και στην επικοινωνία που είναι ήπιες και δεν φτιάχνουν τα κριτήρια της σχιζοφρένειας. Συχνά έχουν ιδέες αναφοράς (δηλαδή πιστεύουν ότι τα γεγονότα έχουν ένα συγκεκριμένο και παράξενο νόημα, που τους αφορά προσωπικά) και εκδηλώνουν καχυποψία και παρανοϊκό ιδεασμό. Επίσης, δύναται να έχουν επαναλαμβανόμενες παραισθήσεις (αισθάνονται για παράδειγμα την παρουσία κάποιας δύναμης ή προσώπου που δεν βρίσκεται στην πραγματικότητα). Ο λόγος τους είναι ασαφής με ασυνήθιστο τρόπο χρήσης των λέξεων («δεν είναι πολύ ομιλήσιμος, εννοώντας κάποιον στον οποίον δεν μπορεί να μιλήσει εύκολα κανείς). Όσον αφορά τη συμπεριφορά τους και την εμφάνισή τους μπορεί να είναι εκκεντρική, δηλαδή μπορεί να μιλούν μόνοι τους ή να φορούν τσαλακωμένα και βρώμικα ρούχα. Το 1987, οι Widiger, Frances και Trall, εξέτασαν πόσο σημαντικά είναι για τη διάγνωση τα παραπάνω συμπτώματα και διαπιστώθηκε ότι ο παρανοϊκός ιδεασμός, οι ιδέες αναφοράς και οι παραισθήσεις είχαν τη μεγαλύτερη σημασία. Τέλος, μπορεί να αναπτύξουν βραχέα ψυχωτικά επεισόδια (διάρκειας λεπτών ως ωρών) ιδιαίτερα ως απάντηση σε στρες.

ΑΝΤΙΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

(ANTISOCIAL PERSONALITY DISORDER)

Η Αντικοινωνική Διαταραχή της Προσωπικότητας είναι ένας πρόσφατος σχετικά όρος για τη διαταραχή της προσωπικότητας που παλιότερα λέγονταν «ψυχοπαθητική», «κοινωνιοπαθητική» ή «δυσκοινωνική». Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν οι άνθρωποι που έχουν ζήσει σε ένα χαοτικό περιβάλλον και έχουν υποστεί κακοποίηση και ισχυρές τραυματικές εμπειρίες. Κύριο γνώρισμά τους ένα μακρό ιστορικό περιφρόνησης και παραβίασης των δικαιωμάτων των άλλων που εκδηλώνεται με ανεύθυνη και παράνομη συμπεριφορά, αδιαφορία για τον νόμο, αδυναμία για σταθερή εργασία, εκμετάλλευση και χειραγώγηση των άλλων και αδυναμία για σταθερές σχέσεις. Γίνονται αντικοινωνικοί πριν τα 15 τους χρόνια παρουσιάζοντας κάποια από τα συμπτώματα της Διαταραχής της Διαγωγής, δηλαδή επιθετικότητα προς ανθρώπους και ζώα, καταστροφή ιδιοκτησίας, εξαπάτηση ή κλοπές, σοβαρή παραβίαση κανόνων. Στην εφηβεία, η σεξουαλική δραστηριότητα των ατόμων αυτών αρχίζει νωρίς και μπορεί να είναι ασυνήθιστα επιθετική ή βίαιη, εμφανίζεται συχνά κατάχρηση αλκοόλ και άλλων ουσιών και αρχίζουν οι δυσκολίες με τον νόμο. Ακόμα, χαρακτηριστική είναι η γοητεία και η χειραγώγηση των ασθενών αυτών που ξεγελούν πολύ εύκολα, με συνέπεια στην ψυχιατρική συνέντευξη να φαίνονται απόλυτα φυσιολογικοί. Παρουσιάζονται σίγουρα για τον εαυτό τους, με πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους και ιδιαίτερα εκμεταλλευτικά στις σεξουαλικές τους σχέσεις. Σαν γονείς μπορεί να αφήσουν τα παιδιά να πεινάσουν ή να μην τα φροντίσουν στην αρρώστια τους. Δημιουργούν πολλά χρέη, εξαπατούν και μπορεί να κάνουν πολλά χρόνια φυλακή. Οι αντικοινωνικοί άνθρωποι μπορεί να βιώσουν δυσφορία, εσωτερική ένταση και καταθλιπτική διάθεση.

ΟΡΙΑΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

(BORDERLINE PERSONALITY DISORDER)

Ο Stern το 1938, μίλησε για τον όρο μεταιχμιακή ή οριακή διαταραχή προσωπικότητας. Περιέγραψε έναν ασθενή που βρίσκεται στο μεταίχμιο, δηλαδή στο όριο νεύρωσης και ψύχωσης. Χαρακτηρίζεται από παρορμητικότητα και αστάθεια στις διαπροσωπικές σχέσεις, την εικόνα του εαυτού και τα συναισθήματα. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η αντίδραση των ατόμων αυτών σε πραγματική ή φανταστική εγκατάλειψη. Μόλις νιώσουν ότι κάποιο άτομο τα αφήνει πλημμυρίζονται από φόβο ή πανικό και ακόμα από θυμό και οργή, επειδή δεν αντέχουν να είναι μόνα τους και επίσης γιατί η εγκατάλειψη ίσως εκλαμβάνεται ως απόρριψη και ότι σημαίνει πως αυτά είναι κακά. Σε ξέφρενες προσπάθειες να αποφύγουν την εγκατάλειψη μπορεί να κάνουν παρορμητικά απόπειρες αυτοκτονίας ή αυτοακρωτηριαστικές πράξεις. Οι πάσχοντες μπορεί να «κολλήσουν» κυριολεκτικά πάνω σε άτομα που μπορούν να τους δώσουν φροντίδα ή σε ερωτικούς συντρόφους και πολύ γρήγορα όμως να αλλάξουν καθώς ο αμυντικός μηχανισμός του διαχωρισμού στη διαταραχή αυτή είναι κυρίαρχος. Υπάρχει σοβαρή διαταραχή της ταυτότητας, που εκδηλώνεται ως αστάθεια της εικόνας ή της αίσθησης του εαυτού. Δηλαδή οι στόχοι, οι επαγγελματικές φιλοδοξίες, η σεξουαλική ταυτότητα και οι παρέες, αλλάζουν απότομα και δραματικά. Σε καταστάσεις έντονου στρες μπορεί να εμφανιστούν παροδικά παρανοειδής ιδεασμός, παραισθήσεις ή διασχιστικά συμπτώματα (π.χ. αποπροσωποποίηση).

ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

(NARCISSISTIC PERSONALITY DISORDER

Η υπερβολική αυτοπεποίθηση και η διάχυτη εντύπωση για την αξία ή τη σημασία των ναρκισσιστών έχει χαρακτηριστεί από τους ψυχιάτρους ως «ιδέα μεγαλείου». Είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι στην αποτυχία, την ήττα ή την κριτική και θεωρούν πως είναι αλάνθαστοι. Όταν, δεν κατορθώνουν να ικανοποιήσουν τη μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους εξοργίζονται ή παθαίνουν βαθιά κατάθλιψη. Επιπρόσθετα, οι Ναρκισσιστές πιστεύουν στην ανωτερότητά τους στις σχέσεις τους με τους συνανθρώπους τους και προσδοκούν τον θαυμασμό υιοθετώντας την άποψη ότι οι άλλοι τους ζηλεύουν. Δείχνουν παντελή αδιαφορία για τα προβλήματα και τα συναισθήματα των άλλων για αυτό το λόγο αντιλαμβάνονται ως συναισθηματικά και κοινωνικά ψυχροί καθώς νιώθουν και έντονο φθόνο για τα επιτεύγματα των συνανθρώπων τους και τα υποβιβάζουν.

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

(HISTRIONIC PERSONALITY DISORDER)

Τα άτομα με αυτή τη διαταραχή εκφράζουν τα συναισθήματά τους με υπερβολικά δραματικό και θεατρικό τρόπο καθώς και δεν νιώθουν άνετα αν δεν αποτελούν το κέντρο της προσοχής. Για να καταφέρουν να τραβήξουν τα βλέμματα εμφανίζονται σεξουαλικά προκλητικά και σαγηνευτικά όχι μόνο στο άτομο που τους ενδιαφέρει ερωτικά, αλλά και στον κοινωνικό περίγυρο και στη δουλειά τους. Δίνουν τεράστια προτεραιότητα στην εξωτερική τους εμφάνιση και είναι πολύ ευάλωτα στην κριτική και τα αρνητικά σχόλια των γύρω τους. Ο λόγος τους είναι έντονα περίπλοκος χωρίς επαρκή επιχειρηματολογία και λεπτομέρειες με στόχο να εντυπωσιάζουν. Χρήζει ιδιαίτερης σημασίας ο κίνδυνος για απόπειρες αυτοκτονίας στους ανθρώπους αυτούς έτσι ώστε να λάβουν την απαραίτητη φροντίδα και προσοχή.

ΑΠΟΦΕΥΚΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

(AVOIDANT PERSONALITY DISORDER)

Οι αποφευκτικοί ασθενείς απέχουν από κάθε διαπροσωπική επαφή λόγω του φόβου της κριτικής, της αποδοκιμασίας ή της απόρριψης. Επομένως, οι επιδόσεις στον τομέα της εργασίας ή στο σχολείο είναι χαμηλές ως μηδαμινές. Νιώθουν ανεπαρκή, κατώτερα, μη αρεστά, έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και φοβούνται συνεχώς μήπως τα κοροϊδέψουν. Μόλις συνειδητοποιήσουν ότι ένα άλλο άτομο τα αποδέχεται χωρίς καμία κριτική και τα υποστηρίζει, μπορεί να προχωρήσουν σε πιο στενές σχέσεις. Αν κάποιος είναι έστω και ελάχιστα αποδοκιμαστικός ή επικριτικός μαζί τους, μπορεί να νιώσουν υπερβολικά πληγωμένοι. Είναι απρόθυμα να πάρουν προσωπικά ρίσκα και να συμμετέχουν σε νέες δραστηριότητες, επειδή μπορεί να αποδεχτούν ντροπιαστικά. Ακόμη, διαθέτουν έντονη επιθυμία για στοργή και είναι συχνά απογοητευμένα από τη μοναξιά τους και την αδυναμία τους να συναναστρέφονται άνετα με τους άλλους. Τα χαρακτηριστικά της Αποφευκτικής διαταραχής είναι όμοια με την κοινωνική φοβία.

ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

(DEPENDENT PERSONALITY DISORDER

Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για να περιγράψει ανθρώπους, οι οποίοι έχουν ένθερμη την ανάγκη να τους φροντίζουν άλλοι κάτι που συνεπάγεται την υποτακτική και εξαρτημένη συμπεριφορά και το φόβο αποχωρισμού από τους άλλους. Ο εξαρτημένος ασθενής βασίζεται πάντα σε κάποιον άλλον είτε είναι ο γονιός, είτε ο φίλος, είτε ο σύντροφος, για τις βασικές ή τις καθημερινές αποφάσεις της ζωής του τρέμοντας στην ιδέα μην μείνει μόνο του διότι φοβάται ότι δεν μπορεί να ανταπεξέλθει. Επιπρόσθετα, είναι απρόθυμο στο να εκφέρει απόψεις, ακόμα και αν έχει, φοβούμενο μην προσβάλλει άλλους που έχει ανάγκη. Στερείται αυτοπεποίθησης και αισθάνεται μεγάλη ανασφάλεια σχετικά με την ικανότητά του να φροντίσει τον εαυτό του. Εν τέλει, τα εξαρτημένα άτομα είναι απαισιόδοξα και παρουσιάζουν περιορισμένη κοινωνική και επαγγελματική λειτουργικότητα.

ΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

(COMPULSIVE PERSONALITY DISORDER)

Οι πάσχοντες έχουν μανία με την τάξη, την τελειοθηρία και τον έλεγχο, που αποβαίνει σε βάρος της ευελιξίας, της ανοιχτής έκφρασης συναισθημάτων και της αποδοτικότητας. Είναι σε μέγιστο βαθμό ευσυνείδητοι, προσεκτικοί και αναλύουν όλες τις πτυχές ενός θέματος πράγμα που προξενεί δυσχέρειες στη λήψη αποφάσεων. Το ψυχαναγκαστικό άτομο ασχολείται πολύ με λίστες, κανόνες και ασήμαντες λεπτομέρειες, δεν μπορεί να υπολογίσει καλά το χρόνο του και συχνά αφήνει τις υποχρεώσεις του τελευταία στιγμή. Ένα άλλο σύμπτωμα της ψυχαναγκαστικής διαταραχής της προσωπικότητας είναι η ευθυνοφοβία που εγκυμονεί δυσφορία και σπάνια ο πάσχων αισθάνεται ικανοποιημένος από τα κατορθώματά του. Επιπλέον, τα άτομα είναι πολύ επιτυχημένα στον τομέα των επιστημών και σε άλλα απαιτητικά πεδία όπου η τάξη και η προσοχή αποτελούν σημαντικά στοιχεία. Αντίθετα, οι καλές ανθρώπινες σχέσεις δεν είναι χαρακτηριστικό των ψυχαναγκαστικών ατόμων και αισθάνονται άβολα με καταστάσεις που δεν μπορούν να ελέγξουν. Διαταραχές που συνοδεύουν την ΨΔΠ είναι διαταραχές της διάθεσης και Αγχώδεις διαταραχές

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

Η θεραπεία για τις διαταραχές προσωπικότητας περιλαμβάνει:

• Ψυχοθεραπεία

• Φαρμακευτική αγωγή

Η ψυχοθεραπεία αποτελεί τον χρυσό κανόνα για τις διαταραχές προσωπικότητας. Η ατομική και ομαδική ψυχοθεραπεία είναι εξίσου αποτελεσματικές σε αυτές τις διαταραχές μόνο αν ο ασθενής ψάχνει για θεραπεία και για κίνητρο να αλλάξει. Κατά τη διάρκεια της ψυχοθεραπείας, οι ψυχοθεραπευτές προσπαθούν να αναγνωρίσουν τα εσωτερικά προβλήματα στη ζωή του ασθενή. Βοηθούν τον ασθενή να κατανοήσει αυτά τα προβλήματα και πως αυτά σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και να εκπαιδευτούν σε νέες δεξιότητες, ώστε να αλληλεπιδρούν καλύτερα. Τυπικά, οι ψυχοθεραπευτές πρέπει να επισημαίνουν επανειλημμένα τις ανεπιθύμητες συμπεριφορές και τις συνέπειες τους πριν οι ασθενείς να τις αντιληφθούν. Αυτή η στρατηγική μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς να αλλάξουν τις δυσπροσαρμοστικές συμπεριφορές και τις λανθασμένες πεποιθήσεις. Η ομαδική ψυχοθεραπεία συνίσταται σε ασθενείς όπου χρειάζεται να ενδυναμωθεί η αυτογνωσία τους μαθαίνοντας να διαχειρίζονται τα προβλήματα της καθημερινής τους ζωής.

Οι διαταραχές προσωπικότητας δεν ανταποκρίνονται καλά στα φάρμακα, αν και μερικά είναι αποτελεσματικά σε συγκεκριμένα συμπτώματα (π.χ. κατάθλιψη, άγχος). Οι διαταραχές που μπορεί να συνυπάρχουν με τις διαταραχές προσωπικότητας (π.χ. διαταραχές της διάθεσης, άγχος, εξάρτηση από ουσίες, διατροφικές διαταραχές) μπορεί να δυσκολεύουν την θεραπεία, να παρατείνουν το χρόνο μέχρι την ύφεση, να αυξάνουν τον κίνδυνο υποτροπής και να μειώνουν την απόκριση  σε αποτελεσματικές θεραπείες.

ΠΗΓΕΣ

1. Laurence A. Pervin, Oliver P. John «Θεωρίες προσωπικότητας έρευνα και εφαρμογές», Τυπωθήτω: Γιώργος Δαρδανός
2. Ευθυμίου Κ., Μαυροειδή Α., Παυλάτου Ε., Καλαντζή-Αζίζι Α., «Πρώτες Βοήθειες Ψυχικής Υγείας, ένας οδηγός για τις ψυχικές διαταραχές και την αντιμετώπισή τους»
3. Donald W. Black, M.D, Nancy C. Andreasen, M.D, Ph.D, «Εισαγωγή στην Ψυχιατρική», Επιμέλεια Ελληνικής Έκδοσης: Νηματούδης Ι. Ιακωβίδης Α., Επιστημονικές Εκδόσεις Παρισιάνου ΑΕ
4. Μάνος Ν. «Βασικά στοιχεία Κλινικής Ψυχιατρικής», Αναθεωρημένη έκδοση, University studio press
5. A.M. KRING – G.C. DAVINSON, J.M NEALE – S.L. JOHNSON «Παθοψυχολογία» Εκδόσεις GUTENBERG
6. Dr. Αριστοτέλης Βάθης Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής, Ομοιοπαθητικός, Βελονιστής-Βιοχημικός https://www.therapia.gr/diataraxes-prosopikotitas/
7. Dr. Ιωάννης Μάλλιαρης «Αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας» https://www.drmalliaris.com/?page_id=1140&lang=el&page_id=1140&lang=el