Αντωνοπούλου Αγγελική-Μαρία

Η ψωρίαση είναι μια χρόνια αυτοάνοση κατάσταση που προκαλεί την ταχεία συσσώρευση των κυττάρων του δέρματος και σύνοδο απολέπιση τους στην επιφάνεια του δέρματος. Χρειάζεται συχνά μια ομάδα κλινικών με μεγάλη εμπειρία για τη διάγνωση και θεραπεία της νόσου. Η πλέον υψηλή επικράτηση της και η χρονιότητα της αποτελούν πρόκληση για τους ειδικούς. Η δυσμορφία, η αναπηρία και η συναφή συννοσηρότητα που προκαλεί μπορεί να έχουν σημαντική αρνητική επίδραση στη σωματική, συναισθηματική και ψυχοκοινωνική ευεξία των ασθενών που έχουν προσβληθεί. Κατανοούμε λοιπόν πως η ψωρίαση είναι κάτι παραπάνω από μια απλή δερματική πάθηση.

ΑΙΤΙΟΠΑΘΟΓΕΝΙΑ

Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς προκαλεί την ψωρίαση, γνωρίζουμε όμως ότι το ανοσοποιητικό σύστημα και το γενετικό υπόβαθρο παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξή της. Η γενετική της νόσου είναι περίπλοκη και είναι πιθανόν να εμφανιστεί ακόμη και αν δεν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό. Είναι βέβαιο όμως πως η ψωρίαση δεν είναι μεταδοτική. Δεν μπορεί να μεταδοθεί η ψωρίαση από άτομο σε άτομο. Συνήθως, κάποιος εκλυτικός παράγοντας προκαλεί την εμφάνιση ή επιδείνωση των συμπτωμάτων της ψωρίασης. Οι πυροδότες της νόσου διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Πολλοί άνθρωποι που έχουν προδιάθεση για ψωρίαση μπορεί να είναι απαλλαγμένοι από συμπτώματα για χρόνια έως ότου η ασθένεια προκαλείται από κάποιο περιβαλλοντικό παράγοντα.

ΕΚΛΥΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

• Λοιμώξεις, όπως φαρυγγικός στρεπτόκοκκος

• Καιρός, ειδικά κρύες, ξηρές συνθήκες

• Τραυματισμός στο δέρμα ( φαινόμενο Koebner)

• Στρες και κατάθλιψη.

• Κάπνισμα και έκθεση σε παθητικό κάπνισμα

• Βαριά κατανάλωση αλκοόλ

• Ορισμένα φάρμακα (λίθιο, φαρμάκων κατά της υψηλής αρτηριακής πίεσης και φαρμάκων κατά της ελονοσίας)

• Ταχεία απόσυρση των per os ή ενδοφλέβιων κορτικοστεροειδών

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Προσβάλλει ποσοστό μέχρι 2% του γενικού πληθυσμού. Τα συμπτώματα ξεκινούν συχνά μεταξύ 15 και 25 ετών, αλλά μπορούν να ξεκινούν σε οποιαδήποτε ηλικία. Εμφανίζει δυο ηλικιακές κορυφώσεις επίπτωσης , από 18 έως 39 ή μεταξύ 50 και 69 ετών. Μπορεί να εμφανιστεί και σε παιδιά. Ωστόσο, υπάρχουν λίγες μελέτες για την επίπτωση ή τον επιπολασμό της ψωρίασης στα παιδιά. Η ψωρίαση αφορά άτομα όλων των χρωμάτων του δέρματος και προσβάλει εξίσου άνδρες και γυναίκες. Στην Ευρώπη, από ψωρίαση πάσχουν περισσότεροι από 14,5 εκατομμύρια άνθρωποι, ενώ στην Ελλάδα, κατά προσέγγιση το 2-3% του Ελληνικού πληθυσμού πάσχει από κάποιας μορφής ψωρίασης.

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Η νόσος βασίζεται στην παθολογική διέγερση των Τ λεμφοκυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος.Τα Τ-λεμφοκύτταρα, μεταφέρονται μέσω της κυκλοφορίας του αίματος σε κάποιο σημείο του δέρματος, δημιουργούν μία τοπική φλεγμονώδη αντίδραση και παράγουν κυτταροκίνες, όπως η ιντερλευκίνη 17Α (IL-17A), ο TNF-α και οι ιντερλευκίνες 12 & 23 (IL-12 και IL-23). Οι ουσίες αυτές διαταράσσουν τον φυσιολογικό κύκλο των δερματικών κυττάρων. Έτσι τα κύτταρα αυτά δεν προλαβαίνουν να ωριμάσουν και μεταφέρονται ταχύτερα στην επιφάνεια του δέρματος, σε μόλις 3-4 ημέρες. Φυσιολογικά τα κύτταρα του δέρματος ωριμάζουν μεταφέρονται στην επιφάνεια του δέρματος και αποπίπτουν μέσα σε 28 περίπου ημέρες. Καθώς ο οργανισμός δεν είναι σε θέση να αποβάλει τα πλεονάζοντα κύτταρα με επαρκώς γρήγορους ρυθμούς, σχηματίζονται σωροί κυττάρων που αποτελούν τις χαρακτηριστικές δερματικές βλάβες της ψωρίαση.

ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Τα σημεία και τα συμπτώματα της ψωρίασης μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Εξαρτώνται από την μορφή της ψωρίασης, τις περιοχές που προσβάλλονται και τη βαρύτητα της νόσου. Οι περισσότερες μορφές ψωρίασης ακολουθούν ένα χρόνιο πρότυπο με εξάρσεις και υφέσεις. Περίοδοι με ήπια ή καθόλου συμπτώματα ακολουθούν περιόδους εξάρσεων που μπορεί να δυσχεραίνουν πολύ τη ζωή του ασθενούς.

Τα κοινά σημεία και συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Ερυθρές πλάκες καλυμμένες με αργυρόχροα λέπια.

• Μικρά λέπια (συνήθως παρατηρούνται σε παιδιά)

• Ξηρό, ραγισμένο δέρμα που μπορεί να αιμορραγίσει

• Κνησμός, κάψιμο ή πόνος

• Παχιά, κοίλα ή άκαμπτα νύχια

• Πρησμένες και δύσκαμπτες αρθρώσεις-ψωριασική αρθρίτιδα

Οι περιοχές που επηρεάζονται συχνότερα είναι:

• οι αγκώνες

• τα γόνατα

• το τριχωτό της κεφαλής

• οι άκρες χείρες και οι άκροι πόδες

• μεσογλουτιαία σχισμή

• όνυχες

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ

Χρόνια κατά πλάκας ψωρίαση

Περίπου 80% έως 90% των ατόμων που έχουν ψωρίαση αναπτύσσουν αυτόν τον τύπο. Χαρακτηρίζεται από

• Σαφώς αφοριζόμενες ερυθηματώδεις πλάκες με αργυρόχροα λέπια.

• Συμμετρικές δερματικές αλλοίωσεις ιδιαίτερα συχνά στους αγκώνες και τα γόνατα αλλά και στο τριχωτό της κεφαλής, μεσογλουτιαία σχισμή, άκρες χείρες, άκρους πόδες και στον ομφαλό.

• Γενικευμένη ψωρίαση.

• Δακτύλιο του Woronoff, δηλαδή ψωριασικές πλάκες που περιβάλλονται από έναν περιφερικό αναιμικό δακτύλιο.

Οι πλάκες μπορεί να προκαλούν φαγούρα ή να είναι επώδυνες ή και τα δύο. Σε σοβαρές περιπτώσεις, το δέρμα γύρω από τις βλάβες μπορεί να σπάσει και να αιμορραγήσει.

Σταγονοειδής ψωρίαση

Προσβάλλει ποσοστό μεταξύ 0,6% και 20% των ατόμων με ψωρίαση και συνήθως εμφανίζεται στην παιδική ηλικία και την εφηβεία. Η έναρξη συνδέεται με στρεπτοκοκκική λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Χαρακτηρίζεται από

• Μικρή βλατίδα ή πλάκα με λέπια

• Γενικευμένη κατανομή

• Αυτόματη υποχώρηση

• Πολύ καλή ανταπόκριση σε φωτοθεραπεία με UVB

 Ερυθροδερμική ψωρίαση

Ο λιγότερο κοινός τύπος ψωρίασης προοσβάλλει ποσοστό μεταξύ 0,4% και 7% όλων των ασθενών με ψωρίαση. Σε αυτόν τον τύπο παρατηρούνται:

• Γενικευμένο ερύθημα δέρματος με περιοχές απολεπίσεως( σαν ηλιακό έγκαυμα).

• Αλλοιώσεις ονύχων

Δεν είναι ασυνήθιστο ένα άτομο με αυτόν τον τύπο ψωρίασης να εμφανίσει πυρετό ή να αρρωστήσει πολύ. Αυτός ο τύπος μπορεί να είναι απειλητικός για τη ζωή, καθώς μπορεί προκαλέσει απώλεια πρωτεΐνων και υγρών από τις εκτεταμένες βλάβες, οδηγώντας σε λοίμωξη, αφυδάτωση, καρδιακή ανεπάρκεια, υποθερμία και υποσιτισμό.

Φλυκταινώδης ψωρίαση

Προσβάλλει ποσοστό μεταξύ 1,1% και 12% όλων των ασθενών με ψωρίαση. Χαρακτηρίζεται από:

• Συρρέουσες φλύκταινες με πύον

• Μπορεί σε ολόκληρη την επιφάνεια του σώματος

• Εξαιρετικά επώδυνο δέρμα

Η φλυκταινώδης ψωρίαση μπορεί να κάνει σχεδόν κάθε δραστηριότητα που απαιτεί τα χέρια ή τα πόδια, όπως πληκτρολόγηση ή περπάτημα, αφόρητα επώδυνη.

Ανάστροφη ψωρίαση

Αυτός ο υπότυπος επηρεάζει τις πτυχές του δέρματος, εκεί όπου δυο δερματικές επιφάνειες έρχονται σε επαφή. Δηλαδή στις μασχάλες, γεννητικά όργανα, μεταξύ των γλουτών και κάτω από το στήθος. Όπου εμφανίζεται η αντίστροφη ψωρίαση, παρατηρούνται:

• Λείες ροδόχροες σαφώς αφοριζόμενες λεπτές πλάκες με ελάχιστη απολέπιση.

• Λίγη ασημί-λευκή επίστρωση

• Επώδυνο δέρμα

Η αντίστροφη ψωρίαση επιδεινώνεται λόγω τριβής και εφίδρωσης, οπότε υπάρχει επιδείνωση συμπτωμάτων όταν ο καιρός είναι ζεστός. Οι μυκητιασικές λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν αυτόν τον τύπο ψωρίασης.

 Ειδικές Εντοπίσεις

• Τριχωτό κεφαλής: ασβεστοποιημένη εικόνα στο τριχωτό της κεφαλής σα πιτυρίαση

• Στοματικός βλεννογόνος: δακτυλιοειδείς αλλοιώσεις με κεντρική διάβρωση και λευκωπό όχθο

• Όνυχες: βοθρία, κηλίδες, ονυχόλυση αιμορραγίες και υπερκεράτωση

 Ψωριασική αρθρίτιτδα

Παρατηρείται σε ποσοστο 5%-30% των ασθενών με ψωρίαση. Μερικές φορές τα συμπτώματα των αρθρώσεων είναι το πρώτο ή μόνο σύμπτωμα ψωρίασης. Χαρακτηριστικά της είναι:

• Ασύμμετρη ολιγοαθρίτιδα, που προσβάλλει τις άπω φαλαγγοφαλαγγικές αρθρώσεις

• Μπορεί να έχει μορφή ρευματοειδούς αρθρίτιδας προσβάλλοντας μικρού και μέσου μεγέθους αρθρώσεις

• Σπονδυλίτιδα, ιερολαγονίτιδα και αρθρίτιδα των γονάτων

Η δυσκαμψία και προοδευτική βλάβη στις αρθρώσεις μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη βλάβη.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Για τη διάγνωση της ψωρίασης χρειάζονται:

1. Σωματική εξέταση

Οι περισσότεροι γιατροί είναι σε θέση να κάνουν τη διάγνωση με μια απλή φυσική εξέταση. Τα συμπτώματα της ψωρίασης είναι συνήθως εμφανή και εύκολα διακριτά από άλλες καταστάσεις που μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ο ασθενής οφείλει να δείξει στο γιατρό όλες τις περιοχές που τον απασχολούν.

2. Βιοψία

Εάν τα συμπτώματα είναι ασαφή ή ακόμη και για επιβεβαίωση της διάγνωσης, μπορεί γίνει βιοψία τμήματος δέρματος. Έτσι μπορεί να διαγνωστεί και ο τύπος ψωρίασης που πάσχει ο ασθενής. Μπορεί επίσης να αποκλείσει άλλες πιθανές διαταραχές ή λοιμώξεις.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η ψωρίαση δεν έχει θεραπεία. Οι θεραπείες στοχεύουν στη μείωση της φλεγμονής, στην επιβράδυνση της ανάπτυξης των κυττάρων του δέρματος και στην αφαίρεση των πλακών. Οι θεραπείες για την ψωρίαση εμπίπτουν σε τρεις κατηγορίες:

1. Τοπικές θεραπείες

Οι τοπικές θεραπείες ψωρίασης περιλαμβάνουν:

1^ης γραμμής:

• τοπικά κορτικοστεροειδή

• ανάλογα βιταμίνης D3 ( καλσιποτριόλη, καλσιτριόλη)

2^ης γραμμής:

• αναστολείς καλσινευρίνης

• Ανθραλίνη

• ταζαροτένη

2. Συστηματικά φάρμακα

Για τα άτομα με μέτρια έως σοβαρή ψωρίαση και εκείνα που δεν έχουν ανταποκριθεί καλά σε άλλους τύπους θεραπείας. Πολλά από αυτά τα φάρμακα έχουν σοβαρές παρενέργειες. Οι γιατροί συνήθως τους συνταγογραφούν για σύντομα χρονικά διαστήματα. Αυτά τα φάρμακα περιλαμβάνουν:

1^ης γραμμής:

• Μεθοτρεξάτη

• Ρετινοειδή (ασιτρετίνη, ισοτρετινοϊνη)

  2^ης γραμμής:

• Βιολογικοί παράγοντες

• κυκλοσπορίνη

3. Φωτοθεραπεία

Χρησιμοποιείται υπεριώδες (UV) ή φυσικό φως. Το φως του ήλιου σκοτώνει τα λευκά αιμοσφαίρια που επιτίθενται σε υγιή κύτταρα του δέρματος και προκαλούν την ταχεία ανάπτυξη των κυττάρων. Τόσο το φως UVA όσο και το UVB μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση των συμπτωμάτων.

Τα περισσότερα άτομα με μέτρια έως σοβαρή ψωρίαση θα επωφεληθούν από έναν συνδυασμό θεραπειών. Επίσης μπορεί να χρειαστεί να αλλάξουν περιστασιακά τις θεραπείες εάν το δέρμα τους σταματήσει να ανταποκρίνεται σε αυτό που χρησιμοποιούν.

Συστάσεις προς τους ασθενείς με ψωρίαση

1. Απώλεια βάρους: μπορεί να μειώσει τη σοβαρότητα της πάθησης και να κάνει τις θεραπείες πιο αποτελεσματικές.
2. Υγιεινή διατροφή: μείωση της πρόσληψης κορεσμένων λιπών και αύξηση της πρόσληψης άπαχων πρωτεϊνών που περιέχουν ωμέγα-3 λιπαρά οξέα
3. Αποφυγή τροφίμων που επάγουν φλεγμονή όπως: κόκκινο κρέας, επεξεργασμένη ζάχαρη, επεξεργασμένες τροφές, γαλακτοκομικά προϊόντα
4. Αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ
5. Μείωση του άγχους καθώς είναι μια καθιερωμένη αιτία για την ψωρίαση.

Όλα τα παραπάνω δε μπορούν να θεραπεύσουν την ψωρίαση αλλά σίγουρα μπορούν να βελτιώσουν τις εξάρσεις της νόσου.

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ

Οι ασθενείς που πάσχουν από ψωρίαση έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων όπως:

• Επιπεφυκίτιδα, βλεφαρίτιδα και ραγοειδίτιδα

• Παχυσαρκία

• Διαβήτης τύπου 2

• Υψηλή πίεση του αίματος

• Καρδιαγγειακή νόσο

• κοιλιοκάκη, σκλήρυνση κατά πλάκας, νόσος του Crohn

• κατάθλιψη

Μετρώντας τον αντίκτυπο της ψωρίασης στην ποιότητα ζωής

Συνοψίζοντας ,λοιπόν, η παρουσία ενός ή περισσότερων από τις κλινικές εκδηλώσεις της ψωριασικής νόσου σχετίζεται με σημαντική επιβάρυνση των φυσικών δραστηριοτήτων και της ποιότητας ζωής των ασθενών. Οι ασθενείς αντιμετωπίζουν κοινωνικό στιγματισμό και ψυχολογικό στρες. Οι ίδιοι αναφέρουν ότι η ψωρίαση επηρεάζει τη συναισθηματική, κοινωνική, οικογενειακή ζωή και επαγγελματική σταδιοδρομία τους.

Τι μπορεί να γίνει..

Ο αρνητικός αντίκτυπος που έχει η ψωρίαση στη ζωή των ασθενών μπορεί να περιοριστεί μέσω της διασφάλιση ότι η θεραπεία των δερματικών παθήσεων θα συμπεριληφθεί στα προγράμματα καθολικής υγειονομικής κάλυψης, της πραγματοποίηση εκστρατειών με σκοπό την αύξηση των γνώσεων που έχουν οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης και η κοινωνία, τη διεύρυνση της έρευνας για την αιτιολογία της ψωρίασης και έτσι της ανακάλυψης νέων θεραπειώ

ΠΗΓΕΣ

ΒΙΒΛΙΑ:

• ΒΑΣΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑ BROKEN HILL

ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ:

• https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/204417/9786188285507-gre.pdf?sequence=14&isAllowed=y

• https://www.psoriasis.org/causes/

• https://www.aad.org/public/diseases/psoriasis/what/symptoms

• https://www.nhs.uk/conditions/psoriasis/symptoms/

• https://www.healthline.com/health/psoriasis#symptoms-of-psoriasis

• https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/psoriasis/symptoms-causes/syc-20355840

• https://www.novartis.gr/our-work/therapeutic-areas/psoriasis

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15708928/

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26025581/

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30566550/

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30566552/

TrueMed-ForLivingMore

 Αντωνοπούλου Αγγελική-Μαρία

Η ψωρίαση είναι μια χρόνια αυτοάνοση κατάσταση που προκαλεί την ταχεία συσσώρευση των κυττάρων του δέρματος και σύνοδο απολέπιση τους στην επιφάνεια του δέρματος. Χρειάζεται συχνά μια ομάδα κλινικών με μεγάλη εμπειρία για τη διάγνωση και θεραπεία της νόσου. Η πλέον υψηλή επικράτηση της και η χρονιότητα της αποτελούν πρόκληση για τους ειδικούς. Η δυσμορφία, η αναπηρία και η συναφή συννοσηρότητα που προκαλεί μπορεί να έχουν σημαντική αρνητική επίδραση στη σωματική, συναισθηματική και ψυχοκοινωνική ευεξία των ασθενών που έχουν προσβληθεί. Κατανοούμε λοιπόν πως η ψωρίαση είναι κάτι παραπάνω από μια απλή δερματική πάθηση.

ΑΙΤΙΟΠΑΘΟΓΕΝΙΑ

Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς προκαλεί την ψωρίαση, γνωρίζουμε όμως ότι το ανοσοποιητικό σύστημα και το γενετικό υπόβαθρο παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξή της. Η γενετική της νόσου είναι περίπλοκη και είναι πιθανόν να εμφανιστεί ακόμη και αν δεν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό. Είναι βέβαιο όμως πως η ψωρίαση δεν είναι μεταδοτική. Δεν μπορεί να μεταδοθεί η ψωρίαση από άτομο σε άτομο. Συνήθως, κάποιος εκλυτικός παράγοντας προκαλεί την εμφάνιση ή επιδείνωση των συμπτωμάτων της ψωρίασης. Οι πυροδότες της νόσου διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Πολλοί άνθρωποι που έχουν προδιάθεση για ψωρίαση μπορεί να είναι απαλλαγμένοι από συμπτώματα για χρόνια έως ότου η ασθένεια προκαλείται από κάποιο περιβαλλοντικό παράγοντα.

ΕΚΛΥΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

• Λοιμώξεις, όπως φαρυγγικός στρεπτόκοκκος

• Καιρός, ειδικά κρύες, ξηρές συνθήκες

• Τραυματισμός στο δέρμα ( φαινόμενο Koebner)

• Στρες και κατάθλιψη.

• Κάπνισμα και έκθεση σε παθητικό κάπνισμα

• Βαριά κατανάλωση αλκοόλ

• Ορισμένα φάρμακα (λίθιο, φαρμάκων κατά της υψηλής αρτηριακής πίεσης και φαρμάκων κατά της ελονοσίας)

• Ταχεία απόσυρση των per os ή ενδοφλέβιων κορτικοστεροειδών

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Προσβάλλει ποσοστό μέχρι 2% του γενικού πληθυσμού. Τα συμπτώματα ξεκινούν συχνά μεταξύ 15 και 25 ετών, αλλά μπορούν να ξεκινούν σε οποιαδήποτε ηλικία. Εμφανίζει δυο ηλικιακές κορυφώσεις επίπτωσης , από 18 έως 39 ή μεταξύ 50 και 69 ετών. Μπορεί να εμφανιστεί και σε παιδιά. Ωστόσο, υπάρχουν λίγες μελέτες για την επίπτωση ή τον επιπολασμό της ψωρίασης στα παιδιά. Η ψωρίαση αφορά άτομα όλων των χρωμάτων του δέρματος και προσβάλει εξίσου άνδρες και γυναίκες. Στην Ευρώπη, από ψωρίαση πάσχουν περισσότεροι από 14,5 εκατομμύρια άνθρωποι, ενώ στην Ελλάδα, κατά προσέγγιση το 2-3% του Ελληνικού πληθυσμού πάσχει από κάποιας μορφής ψωρίασης.

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Η νόσος βασίζεται στην παθολογική διέγερση των Τ λεμφοκυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος.Τα Τ-λεμφοκύτταρα, μεταφέρονται μέσω της κυκλοφορίας του αίματος σε κάποιο σημείο του δέρματος, δημιουργούν μία τοπική φλεγμονώδη αντίδραση και παράγουν κυτταροκίνες, όπως η ιντερλευκίνη 17Α (IL-17A), ο TNF-α και οι ιντερλευκίνες 12 & 23 (IL-12 και IL-23). Οι ουσίες αυτές διαταράσσουν τον φυσιολογικό κύκλο των δερματικών κυττάρων. Έτσι τα κύτταρα αυτά δεν προλαβαίνουν να ωριμάσουν και μεταφέρονται ταχύτερα στην επιφάνεια του δέρματος, σε μόλις 3-4 ημέρες. Φυσιολογικά τα κύτταρα του δέρματος ωριμάζουν μεταφέρονται στην επιφάνεια του δέρματος και αποπίπτουν μέσα σε 28 περίπου ημέρες. Καθώς ο οργανισμός δεν είναι σε θέση να αποβάλει τα πλεονάζοντα κύτταρα με επαρκώς γρήγορους ρυθμούς, σχηματίζονται σωροί κυττάρων που αποτελούν τις χαρακτηριστικές δερματικές βλάβες της ψωρίαση.

ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Τα σημεία και τα συμπτώματα της ψωρίασης μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Εξαρτώνται από την μορφή της ψωρίασης, τις περιοχές που προσβάλλονται και τη βαρύτητα της νόσου. Οι περισσότερες μορφές ψωρίασης ακολουθούν ένα χρόνιο πρότυπο με εξάρσεις και υφέσεις. Περίοδοι με ήπια ή καθόλου συμπτώματα ακολουθούν περιόδους εξάρσεων που μπορεί να δυσχεραίνουν πολύ τη ζωή του ασθενούς.

Τα κοινά σημεία και συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Ερυθρές πλάκες καλυμμένες με αργυρόχροα λέπια.

• Μικρά λέπια (συνήθως παρατηρούνται σε παιδιά)

• Ξηρό, ραγισμένο δέρμα που μπορεί να αιμορραγίσει

• Κνησμός, κάψιμο ή πόνος

• Παχιά, κοίλα ή άκαμπτα νύχια

• Πρησμένες και δύσκαμπτες αρθρώσεις-ψωριασική αρθρίτιδα

Οι περιοχές που επηρεάζονται συχνότερα είναι:

• οι αγκώνες

• τα γόνατα

• το τριχωτό της κεφαλής

• οι άκρες χείρες και οι άκροι πόδες

• μεσογλουτιαία σχισμή

• όνυχες

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ

Χρόνια κατά πλάκας ψωρίαση

Περίπου 80% έως 90% των ατόμων που έχουν ψωρίαση αναπτύσσουν αυτόν τον τύπο. Χαρακτηρίζεται από

• Σαφώς αφοριζόμενες ερυθηματώδεις πλάκες με αργυρόχροα λέπια.

• Συμμετρικές δερματικές αλλοίωσεις ιδιαίτερα συχνά στους αγκώνες και τα γόνατα αλλά και στο τριχωτό της κεφαλής, μεσογλουτιαία σχισμή, άκρες χείρες, άκρους πόδες και στον ομφαλό.

• Γενικευμένη ψωρίαση.

• Δακτύλιο του Woronoff, δηλαδή ψωριασικές πλάκες που περιβάλλονται από έναν περιφερικό αναιμικό δακτύλιο.

Οι πλάκες μπορεί να προκαλούν φαγούρα ή να είναι επώδυνες ή και τα δύο. Σε σοβαρές περιπτώσεις, το δέρμα γύρω από τις βλάβες μπορεί να σπάσει και να αιμορραγήσει.

Σταγονοειδής ψωρίαση

Προσβάλλει ποσοστό μεταξύ 0,6% και 20% των ατόμων με ψωρίαση και συνήθως εμφανίζεται στην παιδική ηλικία και την εφηβεία. Η έναρξη συνδέεται με στρεπτοκοκκική λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Χαρακτηρίζεται από

• Μικρή βλατίδα ή πλάκα με λέπια

• Γενικευμένη κατανομή

• Αυτόματη υποχώρηση

• Πολύ καλή ανταπόκριση σε φωτοθεραπεία με UVB

 Ερυθροδερμική ψωρίαση

Ο λιγότερο κοινός τύπος ψωρίασης προοσβάλλει ποσοστό μεταξύ 0,4% και 7% όλων των ασθενών με ψωρίαση. Σε αυτόν τον τύπο παρατηρούνται:

• Γενικευμένο ερύθημα δέρματος με περιοχές απολεπίσεως( σαν ηλιακό έγκαυμα).

• Αλλοιώσεις ονύχων

Δεν είναι ασυνήθιστο ένα άτομο με αυτόν τον τύπο ψωρίασης να εμφανίσει πυρετό ή να αρρωστήσει πολύ. Αυτός ο τύπος μπορεί να είναι απειλητικός για τη ζωή, καθώς μπορεί προκαλέσει απώλεια πρωτεΐνων και υγρών από τις εκτεταμένες βλάβες, οδηγώντας σε λοίμωξη, αφυδάτωση, καρδιακή ανεπάρκεια, υποθερμία και υποσιτισμό.

Φλυκταινώδης ψωρίαση

Προσβάλλει ποσοστό μεταξύ 1,1% και 12% όλων των ασθενών με ψωρίαση. Χαρακτηρίζεται από:

• Συρρέουσες φλύκταινες με πύον

• Μπορεί σε ολόκληρη την επιφάνεια του σώματος

• Εξαιρετικά επώδυνο δέρμα

Η φλυκταινώδης ψωρίαση μπορεί να κάνει σχεδόν κάθε δραστηριότητα που απαιτεί τα χέρια ή τα πόδια, όπως πληκτρολόγηση ή περπάτημα, αφόρητα επώδυνη.

Ανάστροφη ψωρίαση

Αυτός ο υπότυπος επηρεάζει τις πτυχές του δέρματος, εκεί όπου δυο δερματικές επιφάνειες έρχονται σε επαφή. Δηλαδή στις μασχάλες, γεννητικά όργανα, μεταξύ των γλουτών και κάτω από το στήθος. Όπου εμφανίζεται η αντίστροφη ψωρίαση, παρατηρούνται:

• Λείες ροδόχροες σαφώς αφοριζόμενες λεπτές πλάκες με ελάχιστη απολέπιση.

• Λίγη ασημί-λευκή επίστρωση

• Επώδυνο δέρμα

Η αντίστροφη ψωρίαση επιδεινώνεται λόγω τριβής και εφίδρωσης, οπότε υπάρχει επιδείνωση συμπτωμάτων όταν ο καιρός είναι ζεστός. Οι μυκητιασικές λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν αυτόν τον τύπο ψωρίασης.

 Ειδικές Εντοπίσεις

• Τριχωτό κεφαλής: ασβεστοποιημένη εικόνα στο τριχωτό της κεφαλής σα πιτυρίαση

• Στοματικός βλεννογόνος: δακτυλιοειδείς αλλοιώσεις με κεντρική διάβρωση και λευκωπό όχθο

• Όνυχες: βοθρία, κηλίδες, ονυχόλυση αιμορραγίες και υπερκεράτωση

 Ψωριασική αρθρίτιτδα

Παρατηρείται σε ποσοστο 5%-30% των ασθενών με ψωρίαση. Μερικές φορές τα συμπτώματα των αρθρώσεων είναι το πρώτο ή μόνο σύμπτωμα ψωρίασης. Χαρακτηριστικά της είναι:

• Ασύμμετρη ολιγοαθρίτιδα, που προσβάλλει τις άπω φαλαγγοφαλαγγικές αρθρώσεις

• Μπορεί να έχει μορφή ρευματοειδούς αρθρίτιδας προσβάλλοντας μικρού και μέσου μεγέθους αρθρώσεις

• Σπονδυλίτιδα, ιερολαγονίτιδα και αρθρίτιδα των γονάτων

Η δυσκαμψία και προοδευτική βλάβη στις αρθρώσεις μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη βλάβη.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Για τη διάγνωση της ψωρίασης χρειάζονται:

1. Σωματική εξέταση

Οι περισσότεροι γιατροί είναι σε θέση να κάνουν τη διάγνωση με μια απλή φυσική εξέταση. Τα συμπτώματα της ψωρίασης είναι συνήθως εμφανή και εύκολα διακριτά από άλλες καταστάσεις που μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ο ασθενής οφείλει να δείξει στο γιατρό όλες τις περιοχές που τον απασχολούν.

2. Βιοψία

Εάν τα συμπτώματα είναι ασαφή ή ακόμη και για επιβεβαίωση της διάγνωσης, μπορεί γίνει βιοψία τμήματος δέρματος. Έτσι μπορεί να διαγνωστεί και ο τύπος ψωρίασης που πάσχει ο ασθενής. Μπορεί επίσης να αποκλείσει άλλες πιθανές διαταραχές ή λοιμώξεις.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η ψωρίαση δεν έχει θεραπεία. Οι θεραπείες στοχεύουν στη μείωση της φλεγμονής, στην επιβράδυνση της ανάπτυξης των κυττάρων του δέρματος και στην αφαίρεση των πλακών. Οι θεραπείες για την ψωρίαση εμπίπτουν σε τρεις κατηγορίες:

1. Τοπικές θεραπείες

Οι τοπικές θεραπείες ψωρίασης περιλαμβάνουν:

1^ης γραμμής:

• τοπικά κορτικοστεροειδή

• ανάλογα βιταμίνης D3 ( καλσιποτριόλη, καλσιτριόλη)

2^ης γραμμής:

• αναστολείς καλσινευρίνης

• Ανθραλίνη

• ταζαροτένη

2. Συστηματικά φάρμακα

Για τα άτομα με μέτρια έως σοβαρή ψωρίαση και εκείνα που δεν έχουν ανταποκριθεί καλά σε άλλους τύπους θεραπείας. Πολλά από αυτά τα φάρμακα έχουν σοβαρές παρενέργειες. Οι γιατροί συνήθως τους συνταγογραφούν για σύντομα χρονικά διαστήματα. Αυτά τα φάρμακα περιλαμβάνουν:

1^ης γραμμής:

• Μεθοτρεξάτη

• Ρετινοειδή (ασιτρετίνη, ισοτρετινοϊνη)

  2^ης γραμμής:

• Βιολογικοί παράγοντες

• κυκλοσπορίνη

3. Φωτοθεραπεία

Χρησιμοποιείται υπεριώδες (UV) ή φυσικό φως. Το φως του ήλιου σκοτώνει τα λευκά αιμοσφαίρια που επιτίθενται σε υγιή κύτταρα του δέρματος και προκαλούν την ταχεία ανάπτυξη των κυττάρων. Τόσο το φως UVA όσο και το UVB μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση των συμπτωμάτων.

Τα περισσότερα άτομα με μέτρια έως σοβαρή ψωρίαση θα επωφεληθούν από έναν συνδυασμό θεραπειών. Επίσης μπορεί να χρειαστεί να αλλάξουν περιστασιακά τις θεραπείες εάν το δέρμα τους σταματήσει να ανταποκρίνεται σε αυτό που χρησιμοποιούν.

Συστάσεις προς τους ασθενείς με ψωρίαση

1. Απώλεια βάρους: μπορεί να μειώσει τη σοβαρότητα της πάθησης και να κάνει τις θεραπείες πιο αποτελεσματικές.
2. Υγιεινή διατροφή: μείωση της πρόσληψης κορεσμένων λιπών και αύξηση της πρόσληψης άπαχων πρωτεϊνών που περιέχουν ωμέγα-3 λιπαρά οξέα
3. Αποφυγή τροφίμων που επάγουν φλεγμονή όπως: κόκκινο κρέας, επεξεργασμένη ζάχαρη, επεξεργασμένες τροφές, γαλακτοκομικά προϊόντα
4. Αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ
5. Μείωση του άγχους καθώς είναι μια καθιερωμένη αιτία για την ψωρίαση.

Όλα τα παραπάνω δε μπορούν να θεραπεύσουν την ψωρίαση αλλά σίγουρα μπορούν να βελτιώσουν τις εξάρσεις της νόσου.

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ

Οι ασθενείς που πάσχουν από ψωρίαση έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων όπως:

• Επιπεφυκίτιδα, βλεφαρίτιδα και ραγοειδίτιδα

• Παχυσαρκία

• Διαβήτης τύπου 2

• Υψηλή πίεση του αίματος

• Καρδιαγγειακή νόσο

• κοιλιοκάκη, σκλήρυνση κατά πλάκας, νόσος του Crohn

• κατάθλιψη

Μετρώντας τον αντίκτυπο της ψωρίασης στην ποιότητα ζωής

Συνοψίζοντας ,λοιπόν, η παρουσία ενός ή περισσότερων από τις κλινικές εκδηλώσεις της ψωριασικής νόσου σχετίζεται με σημαντική επιβάρυνση των φυσικών δραστηριοτήτων και της ποιότητας ζωής των ασθενών. Οι ασθενείς αντιμετωπίζουν κοινωνικό στιγματισμό και ψυχολογικό στρες. Οι ίδιοι αναφέρουν ότι η ψωρίαση επηρεάζει τη συναισθηματική, κοινωνική, οικογενειακή ζωή και επαγγελματική σταδιοδρομία τους.

Τι μπορεί να γίνει..

Ο αρνητικός αντίκτυπος που έχει η ψωρίαση στη ζωή των ασθενών μπορεί να περιοριστεί μέσω της διασφάλιση ότι η θεραπεία των δερματικών παθήσεων θα συμπεριληφθεί στα προγράμματα καθολικής υγειονομικής κάλυψης, της πραγματοποίηση εκστρατειών με σκοπό την αύξηση των γνώσεων που έχουν οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης και η κοινωνία, τη διεύρυνση της έρευνας για την αιτιολογία της ψωρίασης και έτσι της ανακάλυψης νέων θεραπειώ

ΠΗΓΕΣ

ΒΙΒΛΙΑ:

• ΒΑΣΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΑ BROKEN HILL

ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ:

• https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/204417/9786188285507-gre.pdf?sequence=14&isAllowed=y

• https://www.psoriasis.org/causes/

• https://www.aad.org/public/diseases/psoriasis/what/symptoms

• https://www.nhs.uk/conditions/psoriasis/symptoms/

• https://www.healthline.com/health/psoriasis#symptoms-of-psoriasis

• https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/psoriasis/symptoms-causes/syc-20355840

• https://www.novartis.gr/our-work/therapeutic-areas/psoriasis

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15708928/

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26025581/

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30566550/

• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30566552/

TrueMed-ForLivingMore