Παναγιώτης Δημητρίου

Η πνευμονία αποτελεί φλεγμονή των πνευμόνων που μπορεί να επικεντρωθεί στον έναν ή ακόμα και στους δύο πνεύμονες.

Μπορεί να προκληθεί από βακτήρια, ιούς και μύκητες.

Ρόλος αναπνευστικού συστήματος

Το αναπνευστικό σύστημα έχει ως πρωτεύοντα ρόλο την μεταφορά οξυγόνου από τον ατμοσφαιρικό αέρα στην κυκλοφορία και ταυτόχρονα την αποβολή του διοξειδίου του άνθρακα από τον οργανισμό.

Ανώτερες και κατώτερες αναπνευστικές οδοί

Το αναπνευστικό σύστημα χωρίζεται σε ανώτερες και κατώτερες αναπνευστικές οδούς.

Στις ανώτερες αναπνευστικές οδούς ανήκουν:

• Οι ρινικές κοιλότητες

• Μέρος του φάρυγγα (ρινοφάρυγγας, στοματοφάρυγγας)

Οι κατώτερες αναπνευστικές οδοί αποτελούνται από:

• Τον λάρυγγα

• Την τραχεία

• Τους πνεύμονες

Ανατομικά στοιχεία πνευμόνων

Ο δεξιός πνεύμονας έχει τρεις λοβούς (άνω, μέσος και κάτω), που αφορίζονται από τη λοξή και την οριζόντια σχισμή.

Ο αριστερός πνεύμονας αποτελείται από δύο λοβούς (άνω και κάτω) και έχει μόνο μία λοξή σχισμή.

Οι πνεύμονες έχουν προς τα πάνω μία κορυφή και προς τα κάτω μία ευρεία βάση.

Προς τα έσω βρίσκεται η πύλη του πνεύμονα (ρίζα του πνεύμονα), από όπου εισέρχονται και εξέρχονται οι στελεχιαίοι βρόγχοι και οι νευραγγειακές οδοί του πνεύμονα.

Οι πνεύμονες περιβάλλονται από μία λεπτή μεμβράνη, που ονομάζεται υπεζωκότας. Το ένα στρώμα είναι ο τοιχωματικός υπεζωκότας και το άλλο ο σπλαχνικός υπεζωκότας. Ο χώρος μεταξύ τοιχωματικού και σπλαχνικού υπεζωκότα καλείται υπεζωκοτική κοιλότητα και επαλείφεται από μικρή ποσότητα υπεζωκοτικού υγρού.

Ο αριστερός πνεύμονας λόγω της αριστερής θέσης της καρδιάς έχει όγκο 10-20% μικρότερο.

Επιδημιολογία

Η πνευμονία αποτελεί κορυφαίο αίτιο νοσηλείας και θανάτου παγκοσμίως, με τεράστιο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος. Η επίπτωση της πνευμονίας της κοινότητας υπολογίζεται σε 5,20 εως 6,10 περιστατικά ανά 1.000 άτομα ανά έτος, με την μεγαλύτερη συχνότητα να εμφανίζεται στους ηλικιωμένους, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα δύο τρίτα των νοσηλειών και το 90% των θανάτων από την πνευμονία.

Παρόλο που η πνευμονία μπορεί να εμφανιστεί και σε υγιή άτομα, εμφανίζεται με αυξημένη συχνότητα σε άτομα των οποίων το ανοστοποιητικό σύστημα είναι ανεπαρκές. Ο HIV, ο υποσιτισμός, ο διαβήτης, η νεφρική ανεπάρκεια, οι νεοπλασίες και η θεραπεία με ανοσοκατασταλτικά φάρμακα αποτελούν γνωστούς παράγοντες κινδύνου.

Τέλος, οι ασθενείς με αναπνευστική ανεπάρκεια, που βρίσκονται σε μηχανικό αερισμό με αναπνευστήρα, είναι επιρρεπείς στη νοσοκομειακή πνευμονία.

Συμπτώματα πνευμονίας

Τα σημεία και τα συμπτώματα της πνευμονίας ποικίλλουν από ήπια έως πολύ σοβαρά, ανάλογα με παράγοντες όπως ο τύπος του μικροοργανισμού που προκαλεί την μόλυνση, η ηλικία και η γενική κατάσταση υγείας του ξενιστή.

Τα ήπια σημεία και συμπτώματα συχνά είναι παρόμοια με αυτά ενός κρυολογήματος ή γρίπης, αλλά διαρκούν περισσότερο.

Σε υπερήλικους τα συμπτώματα μπορεί να είναι περισσότερο άτυπα και μη ειδικά, όπως αλλαγή στη διάθεση και στο επίπεδο επικοινωνίας.

Τα συμπτώματα της πνευμονίας μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Βήχας (που μπορεί να συνοδεύεται από πτύελα)

• Πυρετός

• Εφίδρωση

• Ρίγος

• Δύσπνοια

• Πόνος στο στήθος (που επιδεινώνεται όταν αναπνέετε βαθιά)

• Αίσθημα κόπωσης και αδυναμίας

• Ναυτία

• Έμετος

• Διάρροια

• Σύγχυση (ειδικά σε ηλικιωμένους)

Τα βρέφη και τα νεογνά ενδέχεται να μην παρουσιάσουν κανέναν σημάδι της λοίμωξης ή μπορεί να κάνουν εμετό, να έχουν πυρετό και βήχα, να φαίνονται ανήσυχα ή κουρασμένα, να έχουν ελαττωμένη όρεξη, να μην έχουν καθόλου ενέργεια ή να έχουν σοβαρή δυσκολία στην αναπνοή.

Εκτίμηση σοβαρότητας για την πνευμονία της κοινότητας μέσα από την κλίμακα CURB-65

Βαθμολογία μεγαλύτερη ή ίση με 3 υποδηλώνει σοβαρή πνευμονία.

Με βάση το score CURB-65 μπορούμε να προβλέψουμε την θνητότητα των ασθενών καθώς και την ανάγκη εισαγωγής τους στο νοσοκομείο.

Σύγχυση= νεοεμφανιζόμενος αποπροσανατολισμός σε άτομα, χώρο ή χρόνο

Μέγιστη Βαθμολογία=5

Σε ασθενείς με σοβαρή πνευμονία θα πρέπει να αποστέλλονται ούρα για εξέταση για Legionella και για τη λήψη καλλιεργειών αίματος.

Είναι η πνευμονία μεταδοτική;

Τα μικρόβια που προκαλούν πνευμονία είναι μεταδοτικά. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να εξαπλωθούν από άτομο σε άτομο.

Τόσο η ιογενής όσο και η βακτηριακή πνευμονία μπορούν να εξαπλωθούν σε άλλους μέσω εισπνοής αερομεταφερόμενων σταγονιδίων από φτέρνισμα ή βήχα.

Επίσης, κάποιοι ενδέχεται να κολλήσουν πνευμονία μέσα από την επαφή τους με μολυσμένες επιφάνειες και αντικείμενα.

Αιτιολογία της πνευμονίας και λοιμογόνοι παράγοντες

Η πιο συχνή αιτία (50%) της πνευμονίας είναι ο λοιμογόνος παράγοντας Streptococcus pneumoniae.

(Streptococcus pneumoniae)

Άλλοι δύο συχνοί λοιμογόνοι παράγοντες που μπορούν να επιφέρουν την πνευμονία είναι το Mycoplasma pneumoniae (κατά 6%) και ο ιός της γρίπης (κατά 5%).

Έρευνες έχουν δείξει ότι σχετικά με αυτούς τους τρεις λοιμογόνους παράγοντες οι ασθενείς βρισκόντουσταν σε καλή γενική κατάσταση πριν νοσήσουν.

Άλλοι λοιμογόνοι παράγοντες που έχουν ενοχοποιηθεί για τη πρόκληση πνευμονίας είναι οι: Chlamydia pneumoniae, Staphylococcus aureus, Haemophilus influenzae.

Σε εργάτες που δουλεύουν σε σφαγεία, ενδεχομένως πνευμονία να προκαλέσει το βακτήριο Coxiella burnetii, με χαρακτηριστικό σύμπτωμα τον πυρετό Q.

Ειδικές μορφές πνευμονίας και διαφορική διάγνωση

Mycoplasma pneumoniae

Το μυκόπλασμα της πνευμονίας εμφανίζεται συχνά σε νεαρούς ενήλικες με γενικευμένα συμπτώματα όπως κεφαλαλγίες και αδιαθεσία, τα οποία μπορεί να προηγούνται των θωρακικών συμπτωμάτων κατά 1-5 ημέρες. Τα κλινικά συμπτώματα στο στήθος μπορεί να είναι αραιά και η εμφάνιση στην ακτινογραφία θώρακος συχνά δεν σχετίζεται με την κλινική κατάσταση του ασθενούς. Η θεραπεία πραγματοποιείται με ερυθρομυκίνη ή κλαριθρομυκίνη. Οι εξωπνευμονικές επιπλοκές (μυοκαρδίτιδα, πολύμορφο ερύθημα, αιμολυτική αναιμία και μηνιγγοεγκεφαλίτιδα) θα κυριαρχούν μερικές φορές στην κλινική εικόνα.

Haemophilus influenzae

Είναι συνήθως η αιτία της πνευμονίας σε ασθενείς με ΧΑΠ. Δεν υπάρχουν άλλα συμπτώματα για τη διαφοροποίηση της από άλλες αιτίες βακτηριακής πνευμονίας. Η θεραπεία περιλαμβάνει κεφακλόρη από του στόματος.

Lagionella pneumophila

Η νόσος των λεγεωνάριων μπορεί να μεταδοθεί από την εισπνοή αεροζόλ ή τη μικροεισπνοή μολυσμένου νερού που περιέχει Legionella. Η λοίμωξη σχετίζεται με τη μόλυνση του συστήματος διανομής νερού στα ξενοδοχεία, τα νοσοκομεία και τους χώρους εργασίας. Η πνευμονία προκαλεί σοβαρότερη βλάβη από οποιαδήποτε άλλα παθογόνα που σχετίζονται με την αποκτηθείσα από την κοινότητα πνευμονία.

Μία ισχυρή πιθανή διάγνωση της λοίμωξης με L. Pneymophila είναι δυνατή στην πλειονότητα των ασθενών αν παρουσιάζουν τρία από τα τέσσετα παρακάτω σημεία:

• Μία πρόδρομη ασθένεια σαν ίωση
• Ξηρός βήχας, σύγχυση ή διάρροια
• Λεμφοπενία χωρίς σεσημασμένη λευκοκυττάρωση
• Υπονατριναιμία

Η διάγνωση πραγματοποιείται με άμεσο ανοσοφθορισμό αντισωμάτων στον οργανισμό στο πλευριτικό υγρό, στην απόχρεμψη ή στα βρογχιακά εκπλύματα ή με την ανίχνευση της L. Pneumophila στα ούρα.

Η θεραπεία πραγματοποιείται με κλαριθρομυκίνη, σιπροφλοξακίνη ή ριφαμπικίνη για 14-21 ημέρες.

(Lagionella pneumophila)

Chlamydia pneumoniae και Chalmydia psittaci

Η Chlamydia pneumoniae εμφανίζεται στο 5-10% των περιπτώσεων με αποκτηθείσα από την κοινότητα πνευμονία. Οι ασθενείς με πνευμονία από C.psittaci μπορεί να δώσουν ένα ιστορικό με επαφή με μολυσμένα πουλιά και ειδικότερα παπαγάλους.

Στα συμπτώματα περιλαμβάνονται αδιαθεσία, πυρετός, βήχας και μυικοί πόνοι, που μπορεί να είναι χαμηλού βαθμού και να διαρκούν πολλούς μήνες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εμφάνιση έχει τα συμπτώματα της μηνιγγίτιδας με υψηλό πυρετό, εξουθένωση, φωτοφοβία και αυχενική δυσκαμψία.

Η διάγνωση της chlamydia λοίμωξης πραγματοποιείται με την καταγραφή μιας αύξησης του τίτλου των αντισωμάτων στο αίμα.

Η C.pneumoniae διαχωρίζεται από το C.psittaci με ειδικά τεστ ανοσοφθορισμού.

Η θεραπεία της Chlamydia λοίμωξης είναι η ερυθρομυκίνη ή τετρακυκλίνη.

(Chlamydia psittaci)

Πνευμονία από εισπνοή

Η εισπνοή γαστρικών περιεχομένων στους πνεύμονες μπορεί να προκαλέσει μια σοβαρή αποφρακτική πνευμονία σαν αποτέλεσμα του διαβρωτικού αποτέλεσματος του γαστρικού οξέος (σύνδρομο Mendelson). Η εισπνοή συνήθως συμβαίνει στο πρόσθιο τμήμα του δεξιού κατώτερου λοβού λόγω της βρογχικής ανατομίας.

Σχετίζεται με περιόδους διαταραγμένης συνείδησης, δομικές ανωμαλίες και πάρεση προσωπικού νεύρου.

Staphylococcus aureus

Συνήθως προκαλεί πνευμονία μόνο μετά από προηγούμενη ιογενή λοίμωξη σε χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ή σε ασθενείς με κεντρικούς φλεβικούς καθετήρες. Καταλήγει σε περιοχές εμπέδωσης, που μπορούν να διασπαστούν για να σχηματιστούν εμπυήματα, τα οποία φαίνονται σαν κύστες στην ακτινογραφία θώρακος.

Ο πνευμοθώρακας, οι διαχύσεις και τα εμπυήματα είναι συχνά και μπορεί να αναπτυχθεί σηψαιμία με μεταστατικά εμπυήματα σε άλλες περιοχές.

Όλοι οι ασθενείς με αυτήν την μορφή της πνευμονίας είναι πολύ άρρωστοι και ο συντελεστής θνητότητας είναι πάνω από 25%.

Η θεραπεία γίνεται με φλουκλοξακιλλίνη ενδοφλεβίως.

(Staphylococcus aureus)

Εξετάσεις

Ο γιατρός σας θα ξεκινήσει λαμβάνοντας το ιατρικό σας ιστορικό.

Θα σας κάνει ερωτήσεις σχετικά με το πότε εμφανίστηκαν για πρώτη φορά τα συμπτώματά σας και για τη γενική υγεία σας.

Στην συνέχεια, θα προχωρήσει σε φυσική εξέταση.

Ανάλογα με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων σας και τον κίνδυνο επιπλοκών, ο γιατρός σας μπορεί επίσης να προχωρήσει σε μία ή περισσότερες από αυτές τις εξετάσεις:

• Ακτινογραφία θώρακος

• Καλλιέργεια αίματος

• Παλμική οξυμετρία

• Καλλιέργεια πτυέλων

• Βρογχοσκόπηση

Φαρμακευτική αντιμετώπιση

Σε ήπιες περιπτώσεις πνευμονίας, η θεραπεία θα πρέπει να αρχίσει αμέσως με αμοξικιλλίνη, από του στόματος, 500mg κάθε 8ωρο για 7 ημέρες. Η κλαριθρομυκίνη από του στόματος ή ερυθρομυκίνη είναι μία εναλλακτική αντιμετώπιση για ασθενείς που είναι αλλεργικοί στην πενικιλλίνη.

Οι περισσότερο σοβαρές περιπτώσεις εισάγονται στο νοσοκομείο και αντιμετωπίζονται με συνδυασμό αμοξυκιλλίνης από του στόματος και ερυθρομυκίνης ή ενδοφλέβια χορήγηση σε σοβαρές περιπτώσεις.

Ασθενείς με σοβαρή πνευμονια ( CURB-65 >3) αντιμετωπίζονται με ενδοφλέβια κεφουροξίμη και κλαριθρομυκίνη ή ερυθρομυκίνη.

Τα ενδοφλέβια αντιβιοτικά αντικαθίστανται από τη χορήγηση αντιβιοτικής αγωγής από του στόματος όταν ο ασθενής είναι απύρετος για 24 ώρες.

Αν τίθεται υποψία λοίμωξης από Staphylococcus aureus ( Χρυσίζων σταφυλόκοκκος) ή αποδεικνύεται σε καλλιέργεια , προστίεθται ενδοφλέβια φλουκλοξακιλλίνη και νατριούχο fusidate.

Οι περισσότεροι άνθρωποι ανταποκρίνονται στη θεραπεία και αναρρώνουν από την πνευμονία. Όπως και η θεραπεία σας, ο χρόνος ανάρρωσης θα εξαρτηθεί από τον τύπο της πνευμονίας που έχετε, πόσο σοβαρή είναι και από τη γενική υγεία σας.

Συντάκτης: Παναγιώτης Δημητρίου-Φοιτητής Ιατρικής Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Email: panosdhmhtrioumed@gmail.com, Instagram: panos.dhmhtriou

Πηγές/Βιβλιογραφία

• https://www.healthline.com/health/pneumonia#diagnosis

• https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pneumonia/symptoms-causes/syc-20354204

• https://en.wikipedia.org/wiki/Chlamydia_psittaci

• Βιβλίο ‘’Κλινική ιατρική’’ των Anne Ballinger και Stephen Patchett. Επιστημονικές εκδόσεις ΠΑΡΙΣΙΑΝΟΥ 4^η έκδοση, ISBN 978-960-394-548-2

• Βιβλίο ‘’Sobotta Άτλας ανατομικής του ανθρώπου΄΄ των F.Paulsen και J.Waschke. Επιστημονικές εκδόσεις ΠΑΡΙΣΙΑΝΟΥ 7^η έκδοση, ISBN 978-960-583-183-7

• Βιβλίο ‘’Αρχές παθοφυσιολογίας’’ του Μουτσόπουλου. Εκδόσεις Πασχαλίδης. ISBN 978-9925-563-34-0

• https://www.mdcalc.com/curb-65-score-pneumonia-severity

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513321/

TrueMed-ForLivingMore

 Παναγιώτης Δημητρίου

Η πνευμονία αποτελεί φλεγμονή των πνευμόνων που μπορεί να επικεντρωθεί στον έναν ή ακόμα και στους δύο πνεύμονες.

Μπορεί να προκληθεί από βακτήρια, ιούς και μύκητες.

Ρόλος αναπνευστικού συστήματος

Το αναπνευστικό σύστημα έχει ως πρωτεύοντα ρόλο την μεταφορά οξυγόνου από τον ατμοσφαιρικό αέρα στην κυκλοφορία και ταυτόχρονα την αποβολή του διοξειδίου του άνθρακα από τον οργανισμό.

Ανώτερες και κατώτερες αναπνευστικές οδοί

Το αναπνευστικό σύστημα χωρίζεται σε ανώτερες και κατώτερες αναπνευστικές οδούς.

Στις ανώτερες αναπνευστικές οδούς ανήκουν:

• Οι ρινικές κοιλότητες

• Μέρος του φάρυγγα (ρινοφάρυγγας, στοματοφάρυγγας)

Οι κατώτερες αναπνευστικές οδοί αποτελούνται από:

• Τον λάρυγγα

• Την τραχεία

• Τους πνεύμονες

Ανατομικά στοιχεία πνευμόνων

Ο δεξιός πνεύμονας έχει τρεις λοβούς (άνω, μέσος και κάτω), που αφορίζονται από τη λοξή και την οριζόντια σχισμή.

Ο αριστερός πνεύμονας αποτελείται από δύο λοβούς (άνω και κάτω) και έχει μόνο μία λοξή σχισμή.

Οι πνεύμονες έχουν προς τα πάνω μία κορυφή και προς τα κάτω μία ευρεία βάση.

Προς τα έσω βρίσκεται η πύλη του πνεύμονα (ρίζα του πνεύμονα), από όπου εισέρχονται και εξέρχονται οι στελεχιαίοι βρόγχοι και οι νευραγγειακές οδοί του πνεύμονα.

Οι πνεύμονες περιβάλλονται από μία λεπτή μεμβράνη, που ονομάζεται υπεζωκότας. Το ένα στρώμα είναι ο τοιχωματικός υπεζωκότας και το άλλο ο σπλαχνικός υπεζωκότας. Ο χώρος μεταξύ τοιχωματικού και σπλαχνικού υπεζωκότα καλείται υπεζωκοτική κοιλότητα και επαλείφεται από μικρή ποσότητα υπεζωκοτικού υγρού.

Ο αριστερός πνεύμονας λόγω της αριστερής θέσης της καρδιάς έχει όγκο 10-20% μικρότερο.

Επιδημιολογία

Η πνευμονία αποτελεί κορυφαίο αίτιο νοσηλείας και θανάτου παγκοσμίως, με τεράστιο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος. Η επίπτωση της πνευμονίας της κοινότητας υπολογίζεται σε 5,20 εως 6,10 περιστατικά ανά 1.000 άτομα ανά έτος, με την μεγαλύτερη συχνότητα να εμφανίζεται στους ηλικιωμένους, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα δύο τρίτα των νοσηλειών και το 90% των θανάτων από την πνευμονία.

Παρόλο που η πνευμονία μπορεί να εμφανιστεί και σε υγιή άτομα, εμφανίζεται με αυξημένη συχνότητα σε άτομα των οποίων το ανοστοποιητικό σύστημα είναι ανεπαρκές. Ο HIV, ο υποσιτισμός, ο διαβήτης, η νεφρική ανεπάρκεια, οι νεοπλασίες και η θεραπεία με ανοσοκατασταλτικά φάρμακα αποτελούν γνωστούς παράγοντες κινδύνου.

Τέλος, οι ασθενείς με αναπνευστική ανεπάρκεια, που βρίσκονται σε μηχανικό αερισμό με αναπνευστήρα, είναι επιρρεπείς στη νοσοκομειακή πνευμονία.

Συμπτώματα πνευμονίας

Τα σημεία και τα συμπτώματα της πνευμονίας ποικίλλουν από ήπια έως πολύ σοβαρά, ανάλογα με παράγοντες όπως ο τύπος του μικροοργανισμού που προκαλεί την μόλυνση, η ηλικία και η γενική κατάσταση υγείας του ξενιστή.

Τα ήπια σημεία και συμπτώματα συχνά είναι παρόμοια με αυτά ενός κρυολογήματος ή γρίπης, αλλά διαρκούν περισσότερο.

Σε υπερήλικους τα συμπτώματα μπορεί να είναι περισσότερο άτυπα και μη ειδικά, όπως αλλαγή στη διάθεση και στο επίπεδο επικοινωνίας.

Τα συμπτώματα της πνευμονίας μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Βήχας (που μπορεί να συνοδεύεται από πτύελα)
• Πυρετός
• Εφίδρωση
• Ρίγος
• Δύσπνοια
• Πόνος στο στήθος (που επιδεινώνεται όταν αναπνέετε βαθιά)
• Αίσθημα κόπωσης και αδυναμίας
• Ναυτία
• Έμετος
• Διάρροια
• Σύγχυση (ειδικά σε ηλικιωμένους)

Τα βρέφη και τα νεογνά ενδέχεται να μην παρουσιάσουν κανέναν σημάδι της λοίμωξης ή μπορεί να κάνουν εμετό, να έχουν πυρετό και βήχα, να φαίνονται ανήσυχα ή κουρασμένα, να έχουν ελαττωμένη όρεξη, να μην έχουν καθόλου ενέργεια ή να έχουν σοβαρή δυσκολία στην αναπνοή.

Εκτίμηση σοβαρότητας για την πνευμονία της κοινότητας μέσα από την κλίμακα CURB-65

Βαθμολογία μεγαλύτερη ή ίση με 3 υποδηλώνει σοβαρή πνευμονία.

Με βάση το score CURB-65 μπορούμε να προβλέψουμε την θνητότητα των ασθενών καθώς και την ανάγκη εισαγωγής τους στο νοσοκομείο.

Σύγχυση= νεοεμφανιζόμενος αποπροσανατολισμός σε άτομα, χώρο ή χρόνο

Μέγιστη Βαθμολογία=5

Σε ασθενείς με σοβαρή πνευμονία θα πρέπει να αποστέλλονται ούρα για εξέταση για Legionella και για τη λήψη καλλιεργειών αίματος.

Είναι η πνευμονία μεταδοτική;

Τα μικρόβια που προκαλούν πνευμονία είναι μεταδοτικά. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να εξαπλωθούν από άτομο σε άτομο.

Τόσο η ιογενής όσο και η βακτηριακή πνευμονία μπορούν να εξαπλωθούν σε άλλους μέσω εισπνοής αερομεταφερόμενων σταγονιδίων από φτέρνισμα ή βήχα.

Επίσης, κάποιοι ενδέχεται να κολλήσουν πνευμονία μέσα από την επαφή τους με μολυσμένες επιφάνειες και αντικείμενα.

Αιτιολογία της πνευμονίας και λοιμογόνοι παράγοντες

Η πιο συχνή αιτία (50%) της πνευμονίας είναι ο λοιμογόνος παράγοντας Streptococcus pneumoniae.

(Streptococcus pneumoniae)

Άλλοι δύο συχνοί λοιμογόνοι παράγοντες που μπορούν να επιφέρουν την πνευμονία είναι το Mycoplasma pneumoniae (κατά 6%) και ο ιός της γρίπης (κατά 5%).

Έρευνες έχουν δείξει ότι σχετικά με αυτούς τους τρεις λοιμογόνους παράγοντες οι ασθενείς βρισκόντουσταν σε καλή γενική κατάσταση πριν νοσήσουν.

Άλλοι λοιμογόνοι παράγοντες που έχουν ενοχοποιηθεί για τη πρόκληση πνευμονίας είναι οι: Chlamydia pneumoniae, Staphylococcus aureus, Haemophilus influenzae.

Σε εργάτες που δουλεύουν σε σφαγεία, ενδεχομένως πνευμονία να προκαλέσει το βακτήριο Coxiella burnetii, με χαρακτηριστικό σύμπτωμα τον πυρετό Q.

Ειδικές μορφές πνευμονίας και διαφορική διάγνωση

Mycoplasma pneumoniae

Το μυκόπλασμα της πνευμονίας εμφανίζεται συχνά σε νεαρούς ενήλικες με γενικευμένα συμπτώματα όπως κεφαλαλγίες και αδιαθεσία, τα οποία μπορεί να προηγούνται των θωρακικών συμπτωμάτων κατά 1-5 ημέρες. Τα κλινικά συμπτώματα στο στήθος μπορεί να είναι αραιά και η εμφάνιση στην ακτινογραφία θώρακος συχνά δεν σχετίζεται με την κλινική κατάσταση του ασθενούς. Η θεραπεία πραγματοποιείται με ερυθρομυκίνη ή κλαριθρομυκίνη. Οι εξωπνευμονικές επιπλοκές (μυοκαρδίτιδα, πολύμορφο ερύθημα, αιμολυτική αναιμία και μηνιγγοεγκεφαλίτιδα) θα κυριαρχούν μερικές φορές στην κλινική εικόνα.

Haemophilus influenzae

Είναι συνήθως η αιτία της πνευμονίας σε ασθενείς με ΧΑΠ. Δεν υπάρχουν άλλα συμπτώματα για τη διαφοροποίηση της από άλλες αιτίες βακτηριακής πνευμονίας. Η θεραπεία περιλαμβάνει κεφακλόρη από του στόματος.

Lagionella pneumophila

Η νόσος των λεγεωνάριων μπορεί να μεταδοθεί από την εισπνοή αεροζόλ ή τη μικροεισπνοή μολυσμένου νερού που περιέχει Legionella. Η λοίμωξη σχετίζεται με τη μόλυνση του συστήματος διανομής νερού στα ξενοδοχεία, τα νοσοκομεία και τους χώρους εργασίας. Η πνευμονία προκαλεί σοβαρότερη βλάβη από οποιαδήποτε άλλα παθογόνα που σχετίζονται με την αποκτηθείσα από την κοινότητα πνευμονία.

Μία ισχυρή πιθανή διάγνωση της λοίμωξης με L. Pneymophila είναι δυνατή στην πλειονότητα των ασθενών αν παρουσιάζουν τρία από τα τέσσετα παρακάτω σημεία:

• Μία πρόδρομη ασθένεια σαν ίωση
• Ξηρός βήχας, σύγχυση ή διάρροια
• Λεμφοπενία χωρίς σεσημασμένη λευκοκυττάρωση
• Υπονατριναιμία

Η διάγνωση πραγματοποιείται με άμεσο ανοσοφθορισμό αντισωμάτων στον οργανισμό στο πλευριτικό υγρό, στην απόχρεμψη ή στα βρογχιακά εκπλύματα ή με την ανίχνευση της L. Pneumophila στα ούρα.

Η θεραπεία πραγματοποιείται με κλαριθρομυκίνη, σιπροφλοξακίνη ή ριφαμπικίνη για 14-21 ημέρες.

(Lagionella pneumophila)

Chlamydia pneumoniae και Chalmydia psittaci

Η Chlamydia pneumoniae εμφανίζεται στο 5-10% των περιπτώσεων με αποκτηθείσα από την κοινότητα πνευμονία. Οι ασθενείς με πνευμονία από C.psittaci μπορεί να δώσουν ένα ιστορικό με επαφή με μολυσμένα πουλιά και ειδικότερα παπαγάλους.

Στα συμπτώματα περιλαμβάνονται αδιαθεσία, πυρετός, βήχας και μυικοί πόνοι, που μπορεί να είναι χαμηλού βαθμού και να διαρκούν πολλούς μήνες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εμφάνιση έχει τα συμπτώματα της μηνιγγίτιδας με υψηλό πυρετό, εξουθένωση, φωτοφοβία και αυχενική δυσκαμψία.

Η διάγνωση της chlamydia λοίμωξης πραγματοποιείται με την καταγραφή μιας αύξησης του τίτλου των αντισωμάτων στο αίμα.

Η C.pneumoniae διαχωρίζεται από το C.psittaci με ειδικά τεστ ανοσοφθορισμού.

Η θεραπεία της Chlamydia λοίμωξης είναι η ερυθρομυκίνη ή τετρακυκλίνη.

(Chlamydia psittaci)

Πνευμονία από εισπνοή

Η εισπνοή γαστρικών περιεχομένων στους πνεύμονες μπορεί να προκαλέσει μια σοβαρή αποφρακτική πνευμονία σαν αποτέλεσμα του διαβρωτικού αποτέλεσματος του γαστρικού οξέος (σύνδρομο Mendelson). Η εισπνοή συνήθως συμβαίνει στο πρόσθιο τμήμα του δεξιού κατώτερου λοβού λόγω της βρογχικής ανατομίας.

Σχετίζεται με περιόδους διαταραγμένης συνείδησης, δομικές ανωμαλίες και πάρεση προσωπικού νεύρου.

Staphylococcus aureus

Συνήθως προκαλεί πνευμονία μόνο μετά από προηγούμενη ιογενή λοίμωξη σε χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών ή σε ασθενείς με κεντρικούς φλεβικούς καθετήρες. Καταλήγει σε περιοχές εμπέδωσης, που μπορούν να διασπαστούν για να σχηματιστούν εμπυήματα, τα οποία φαίνονται σαν κύστες στην ακτινογραφία θώρακος.

Ο πνευμοθώρακας, οι διαχύσεις και τα εμπυήματα είναι συχνά και μπορεί να αναπτυχθεί σηψαιμία με μεταστατικά εμπυήματα σε άλλες περιοχές.

Όλοι οι ασθενείς με αυτήν την μορφή της πνευμονίας είναι πολύ άρρωστοι και ο συντελεστής θνητότητας είναι πάνω από 25%.

Η θεραπεία γίνεται με φλουκλοξακιλλίνη ενδοφλεβίως.

(Staphylococcus aureus)

Εξετάσεις

Ο γιατρός σας θα ξεκινήσει λαμβάνοντας το ιατρικό σας ιστορικό.

Θα σας κάνει ερωτήσεις σχετικά με το πότε εμφανίστηκαν για πρώτη φορά τα συμπτώματά σας και για τη γενική υγεία σας.

Στην συνέχεια, θα προχωρήσει σε φυσική εξέταση.

Ανάλογα με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων σας και τον κίνδυνο επιπλοκών, ο γιατρός σας μπορεί επίσης να προχωρήσει σε μία ή περισσότερες από αυτές τις εξετάσεις:

• Ακτινογραφία θώρακος

• Καλλιέργεια αίματος

• Παλμική οξυμετρία

• Καλλιέργεια πτυέλων

• Βρογχοσκόπηση

Φαρμακευτική αντιμετώπιση

Σε ήπιες περιπτώσεις πνευμονίας, η θεραπεία θα πρέπει να αρχίσει αμέσως με αμοξικιλλίνη, από του στόματος, 500mg κάθε 8ωρο για 7 ημέρες. Η κλαριθρομυκίνη από του στόματος ή ερυθρομυκίνη είναι μία εναλλακτική αντιμετώπιση για ασθενείς που είναι αλλεργικοί στην πενικιλλίνη.

Οι περισσότερο σοβαρές περιπτώσεις εισάγονται στο νοσοκομείο και αντιμετωπίζονται με συνδυασμό αμοξυκιλλίνης από του στόματος και ερυθρομυκίνης ή ενδοφλέβια χορήγηση σε σοβαρές περιπτώσεις.

Ασθενείς με σοβαρή πνευμονια ( CURB-65 >3) αντιμετωπίζονται με ενδοφλέβια κεφουροξίμη και κλαριθρομυκίνη ή ερυθρομυκίνη.

Τα ενδοφλέβια αντιβιοτικά αντικαθίστανται από τη χορήγηση αντιβιοτικής αγωγής από του στόματος όταν ο ασθενής είναι απύρετος για 24 ώρες.

Αν τίθεται υποψία λοίμωξης από Staphylococcus aureus ( Χρυσίζων σταφυλόκοκκος) ή αποδεικνύεται σε καλλιέργεια , προστίεθται ενδοφλέβια φλουκλοξακιλλίνη και νατριούχο fusidate.

Οι περισσότεροι άνθρωποι ανταποκρίνονται στη θεραπεία και αναρρώνουν από την πνευμονία. Όπως και η θεραπεία σας, ο χρόνος ανάρρωσης θα εξαρτηθεί από τον τύπο της πνευμονίας που έχετε, πόσο σοβαρή είναι και από τη γενική υγεία σας.

Συντάκτης: Παναγιώτης Δημητρίου-Φοιτητής Ιατρικής Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Email: panosdhmhtrioumed@gmail.com, Instagram: panos.dhmhtriou

Πηγές/Βιβλιογραφία

• https://www.healthline.com/health/pneumonia#diagnosis

• https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pneumonia/symptoms-causes/syc-20354204

• https://en.wikipedia.org/wiki/Chlamydia_psittaci

• Βιβλίο ‘’Κλινική ιατρική’’ των Anne Ballinger και Stephen Patchett. Επιστημονικές εκδόσεις ΠΑΡΙΣΙΑΝΟΥ 4^η έκδοση, ISBN 978-960-394-548-2

• Βιβλίο ‘’Sobotta Άτλας ανατομικής του ανθρώπου΄΄ των F.Paulsen και J.Waschke. Επιστημονικές εκδόσεις ΠΑΡΙΣΙΑΝΟΥ 7^η έκδοση, ISBN 978-960-583-183-7

• Βιβλίο ‘’Αρχές παθοφυσιολογίας’’ του Μουτσόπουλου. Εκδόσεις Πασχαλίδης. ISBN 978-9925-563-34-0

• https://www.mdcalc.com/curb-65-score-pneumonia-severity

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513321/

TrueMed-ForLivingMore